Илон Масктың X әлеуметтік желісі Сауд Арабиясындағы диссиденттердің аккаунттарын ел ішінде көрінбейтіндей етіп бұғаттаған тағы бір ірі американдық әлеуметтік медиа компаниясы болды. Бұл Сауд билігінің бұйрығынан кейін жасалды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Биылғы жылдың басында The Guardian Snapchat және Meta-ға тиесілі Facebook пен Instagram сияқты платформалардың Сауд билігінің жергілікті заңдарды бұзды деген айыптауларынан кейін диссиденттердің аккаунттарын бұғаттағанын хабарлаған болатын.

Сол кезде бұрынғы Twitter, X платформасы Сауд билігінің сұрауларынан кейін ешқандай әрекет жасамағанын және «пайдаланушылардың дауысын қорғауға және құрметтеуге берік сенетінін» айтып, пайдаланушыларға хабарлаған болатын.

Алайда, шілде айының ортасынан бастап платформадағы 60-тан астам аккаунт Сауд Арабиясында геоблоктау арқылы қолжетімсіз болды. Бұл ел ішіндегі пайдаланушылардың контентті көруіне жол бермейді, деп хабарлайды Лондонда орналасқан ALQST адам құқықтары ұйымы.

Бұғатталғандардың қатарында ALQST-ті басқаратын сауд адам құқықтары белсендісі Яхья Ассири және АҚШ-та тұратын, Сауд Арабиясындағы адам құқықтарының бұзылуын сынайтын белсенді Абдулла Алаудх бар. Сондай-ақ, қуғындағы белсенділер, сауд академиктері және тәуелсіз БАҚ өкілдері де зардап шекті.

Американдық Таяу Шығыс құқықтары комитетінің Парсы шығанағы мәселелері жөніндегі аға кеңесшісі Алаудх: «Бұл қорқынышты, өйткені біз үйде тирандармен күресіп жүргенбіз, енді қуғында жүріп, тирандармен және олардың жақтастарымен күресіп жатырмыз. Бұл цензура – одан да сорақысы, олар біз X немесе Meta ережелерін бұздық деп айтпады», – деді.

Аккаунт иелері X-тен электрондық хаттар алды, онда олардың контенті «Сауд Арабиясының жергілікті заңдары бойынша X-тің міндеттемелерін орындау үшін» елде жасырылғаны хабарланған.

Хаттарға тіркелген және The Guardian көрген Сауд жарлығында аккаунттар «қоғамдық тәртіпке, діни құндылықтарға, қоғамдық моральға немесе жеке өмірдің қасиеттілігіне қол сұғатын» материалдар таратқаны айтылған.

ALQST-тің мониторинг және науқандар офицері Абдулла Альджурайви, оның X аккаунты да елде бұғатталған: «Бұл жаңалық өкінішке қарай таңқаларлық емес, өйткені билік үйде сынды басып-жаншудың ұзақ тарихына ие және шетелде сөйлейтін саудтарды, әсіресе ел ішіндегі адамдармен байланысы барларды қауіп ретінде қарастырады. Одан да алаңдататыны, технологиялық компаниялар бұл басып-жаншуды қолдауға көмектесті, олар жиі қолдайтынын айтатын сөз бостандығын қорғаудың орнына», – деді.

ALQST X, Meta, Snapchat және YouTube-ті аккаунттарға қолжетімділікті қалпына келтіруге және шешімдердің қалай қабылданғаны туралы ашықтықты қамтамасыз етуге шақырды.

Meta бұған дейін The Guardian-ға жергілікті заңды бұзатын, бірақ компанияның өз қауымдастық стандарттарына сәйкес келмейтін контент туралы хабарламалар алған кезде, компания контенттің заңсыз деп есептелген елде қолжетімділігін шектеуі мүмкін екенін айтқан болатын.

X және Лондондағы Сауд елшілігі түсініктеме сұрауына жауап берген жоқ.

Нысанаға алынған басқа аккаунттардың қатарында көрнекті сауд сатиригі Ганем аль-Масарир де бар. Биылғы жылдың басында британдық сот Сауд Арабиясын оның iPhone-дары бұзылғаны және Лондонның орталығындағы Harrods маңында физикалық шабуылға ұшырағаны үшін оған 3 миллион фунт стерлинг өтемақы төлеуге міндеттеген болатын.

Мамыр айында аль-Масарирге YouTube екі аккаунты, жалпы 800 мыңнан астам жазылушысы бар, «мемлекеттік орган» тарапынан түскен заңды шағымдардан кейін елде бұғатталатыны туралы хабарлады. YouTube түсініктеме сұрауына жауап бермеді.

Сол айдың өзінде X аль-Масарирге Сауд билігінің оның аккаунты Сауд заңдарын бұзды деген сұрауы туралы электрондық хат жіберді, оған жарлық тіркелген. Шілдеге қарай компания аль-Масарирге оның контенті жергілікті заңдарды сақтау үшін елде жасырылғанын хабарлады.

«Сауд Арабиясының бұғаттауды сұрағанына таң қалмадым, бірақ Илон Масктің құлақ асқанына таң қалдым», – деді аль-Масарир. Ол «әлемдегі басқа авторитарлы елдер де осыған еліктейтінін» болжады.