Илон Маск жұма күні SpaceX зымыран компаниясының акциялары қор нарығындағы ең ірі дебют кезінде күрт өскеннен кейін әлемдегі алғашқы триллионер атанды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Tesla және SpaceX негізін қалаушы Bloomberg байлар тізімі бойынша жалпы таза байлығы $1,11 трлн (£828 млрд) құрап, өзінің әлемдегі ең бай адам мәртебесін сенімді түрде бекітті.
Бұл зымыран, телекоммуникация және жасанды интеллект (AI) компаниясы Nasdaq биржасында $2,2 трлн құнымен тізімделгеннен кейін болды.
Компания өз акцияларын әрқайсысы $135-тен ұсынатынын айтты, бірақ сауда $150-ден ашылды және инвесторлардың ғарышқа және Маскпен байланысты компанияларға деген ынтасын көрсетіп, $176,50-ге дейін жетті. SpaceX акциялары жұма күні шамамен $161-де жабылды.
SpaceX-тің алғашқы жария ұсынысы (IPO) компания акциялары ашық нарыққа шыққанға дейін инвесторлар мен андеррайтерлерден $75 млрд жинады.
Масктің SpaceX-тегі 42% үлесі оған компаниядағы барлық іс-әрекетке біржақты бақылау береді. Ол инвестицияланған ақшаны қалағанындай жұмсай алады.
Bloomberg мәліметінше, оның SpaceX-тегі акциялары сауда жабылған кезде $767,1 млрд тұрды, және оның тағы $53,8 млрд SpaceX опциондары бар. Сондай-ақ оның $168 млрд Tesla акциялары және $116,4 млрд Tesla опциондары бар.
Масктің әлемдегі алғашқы триллионер мәртебесі байлық теңсіздігі туралы пікірталас тудырды. Оның байлығы қазір Польша немесе Швейцарияның жалпы экономикалық өніміне тең.
Мұндай естімеген байлық Маскті жаһандық саясаттағы ықпалды және даулы тұлғаға айналдырды.
Ол АҚШ президенті Дональд Трамптың қайта сайлану науқанына жүздеген миллион доллар берді және өткен жылы бірнеше ай бойы Маск Мемлекеттік тиімділік департаментін (Doge) басқарды.
Үкімет шығындарын күрт қысқарту арқылы Маск АҚШ-тың Халықаралық даму агенттігін (USAID) жабуға жауапты болды.
Lancet медициналық журналында жарияланған ескертуге сәйкес, мұндай қысқартулар 2030 жылға қарай 14 миллионнан астам қосымша өлімге әкелуі мүмкін.
Ол сондай-ақ Ұлыбритания мен басқа елдердегі басшылықты, көбінесе иммиграция және нәсілдік бөлінуді насихаттау тақырыптарында сынға алды.
Маск Ұлыбритания премьер-министрі сэр Кир Стармермен, соның ішінде 18 жастағы британдық студент Генри Новактың өлтірілуіне байланысты бірнеше рет қақтығысты.
Демократиялық сенаторлар Берни Сандерс пен Элизабет Уоррен триллионер межесін айыптаған саясаткерлер қатарында болды. Уоррен бұл «ояту қоңырауы» болуы керек деп, байлық салығының қажеттілігін атап өтті.
Дегенмен, Маск тек қағаз жүзінде триллионер, өйткені оның байлығы толығымен Tesla және енді SpaceX акцияларының құнына байланысты. Ол кем дегенде бір жыл бойы SpaceX акцияларының ешқайсысын сата алмайды.
SpaceX-тің жария тізімі сондай-ақ компанияның 4400-ден астам қазіргі және бұрынғы қызметкерлерін жалақының бір бөлігі ретінде берілген акциялар арқылы миллионерге айналдырды деп күтілуде.
SpaceX-тің бағалануы негізінен оның әлеуетті болашақ табысына деген оптимизмге негізделген, қазірге дейін көрсеткен қаржылық нәтижелеріне емес.
Қазіргі уақытта компания пайдалы емес, яғни ол өз операцияларынан табатын ақшадан көп жоғалтады.
Компанияның қаржылық құжаттарына сәйкес, 2025 және 2026 жылдары AI және басқа инфрақұрылымдық инвестицияларға жұмсалған үлкен шығындарға байланысты компания $9 млрд-тан астам жоғалтты.
Оның бизнесінің ең үлкен бағыты - қайта пайдаланылатын бөлшектері бар зымырандарды өндіру және ұшыру.
SpaceX сондай-ақ Starlink интернет спутниктерін өндіреді және ұшырады, ал биылғы жылы Маскке тиесілі тағы бір компания xAI-ді сатып алу арқылы SpaceX AI бизнесіне де кірді.
SpaceX ақшаны зымырандарға, өсіп келе жатқан Starlink интернет қызметіне арналған спутниктерге және AI-ға, соның ішінде орбитада деректер орталықтарын салудың болжамды жоспарларына «өсу стратегиясын қаржыландыруға» пайдаланатынын айтты.
Laffer Tengler Investments басшысы және SpaceX акцияларын сатып алуға тапсырыс берген Нэнси Тенглер компанияның AI бизнесін Масктің осы сегментке деген ұмтылысына қарамастан «ақша өртегіш» деп атады.
«Кейбір болжамдарға күмәнмен қарау маңызды», - деді Тенглер.
Дегенмен, ол компанияның ұзақ мерзімді әлеуеті үшін сатып алып жатыр.
«Біздің инвестициялық көкжиегіміз - үш, бес, тіпті он жыл», - деді Тенглер.
Ол сондай-ақ SpaceX алдағы екі жылда Tesla-мен бірігіп, екеуінің де жеке құнынан асып түсетін компания құруы мүмкін деп күтеді.
Бірақ SpaceX-тің амбициялары қазіргі уақытта спутниктерден немесе бірігулерден гөрі асқақ.