Хуситтердің Йеменнің құрғақ жағалау жазығы Тихаманың оңтүстік бөліктері арқылы жылдам ілгерілеуі көптеген бақылаушыларды таңқалдырды. Жақын уақытқа дейін Ұлттық қарсылық деп аталатын хуситтерге қарсы коалиция Йеменнің Қызыл теңіз жағалауының маңызды бөлігін ұстап тұрған. Бірнеше күннің ішінде оның көп бөлігі хуситтердің қолына өтті. Кейбір бағалаулар бойынша, Иран қолдайтын бүлікшілер елдің стратегиялық маңызды жағалауының 130 км-ге дейінгі бөлігін басып алды. Бұл топтың соңғы бірнеше жылдағы ең әсерлі әскери жетістігі, 12 жылға созылған азаматтық соғысқа, Сауд Арабиясының жойқын әуе шабуылдарына және Америка, Израиль және Британ күштерінің шабуылдарына қарамастан, хуситтер әлі де есептесуге тура келетін күш болып қалатынын дәлелдейді. Қарсыластары таңқалып, рухы түскендіктен, хуситтерді жақын арада қуып шығу екіталай. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

«Олар сонда орныққан соң, бекініп алады», — деді Брюссельдегі Еуропалық бейбітшілік институтының аға сарапшысы Хишам әл-Омейси BBC-ге. «Оларды қуып шығу әлдеқайда қымбатқа түседі».

Әрине, хуситтер жалғыз емес. Олар Иранның қолдауына ие, бұл қолдау Тегеран үшін «Қарсылық осінің» басқа бөліктері — Ливандағы Хезболла, Газадағы Хамас және Сириядағы Асад режимі — бастан кешкен жеңілістерден кейін одан да маңызды болды. «Сондықтан олар қолдауын хуситтерге бағыттады», — деді әл-Омейси. «Және, әрине, оларға бұл қолдау қажет».

Көптеген сарапшылар хуситтерді жай ғана Иранның қуыршағы деп сипаттауды қате деп санаса да, соңғы күндердегі оқиғалар жаңа жайсыз шындықты көрсетеді. АҚШ пен Израиль Иранға үлкен бірлескен шабуылын бастағаннан кейін жеті ай өткенде, Тегеран режимі әлемдегі ең маңызды екі теңіз өткеліне — Парсы шығанағының аузындағы Ормуз бұғазына және Қызыл теңізге (және Суэц каналына) кіретін Баб әл-Мандабқа — билік жүргізеді.

«Енді Иран тікелей және проксилер арқылы Таяу Шығыс пен әлемдегі ең стратегиялық тар жерлердің екеуін бақылайды», — дейді Лондондағы Chatham House зерттеу орталығының ғылыми қызметкері Фареа әл-Муслими, «әлемдегі отын мен мұнай саудасының 35%-дан астамын бақылайды». «Бұл ядролық бомбадай ықпал», — дейді ол.

Егер хуситтер Қызыл теңіздегі бірнеше негізгі аралды, соның ішінде Баб әл-Мандабтың ең тар жерінің ортасында орналасқан Перимді де бақылауға алса, топтың халықаралық кеме қатынасына араласу қабілеті айтарлықтай артады. Топтың Израильдің Газадағы соғысынан кейінгі әрекеттері көрсеткендей, Қызыл теңіздегі кеме қатынасы хусит зымырандарына, дрондарына және шағын шабуыл қайықтарына өте осал.

«Олар осы аумақтық жетістіктерге жетпей-ақ Баб әл-Мандабқа кіріп-шығатын және Суэцке қарай жылжитын кемелерді бақылай алды», — деді Йемен сарапшысы Иона Крейг BBC Radio 4-тің Today бағдарламасына жұма күні. «Бірақ, әрине, қазір олар Баб әл-Мандабқа тікелей қарайтын аумақты бақылайды, бұл оларға әлдеқайда көп ықпал береді».

Кеме компаниялары жұма күні түстен кейін хусит әскерилері теңіз навигациясы «барлық компаниялар үшін қауіпсіз, тек бұғаттауға ұшыраған сауд кемелерінен басқа» деген мәлімдемесінің шынайылығына күмәндануы мүмкін. Бұған дейінгі шабуылдарында хуситтер тек Израильге қатысты кемелерді нысанаға алатынын айтқан, бірақ іс жүзінде ондай байланысы жоқ кемелерге, соның ішінде норвегиялық тумен жүзген танкерге шабуыл жасаған.

Крейг хуситтер 2025 жылдың көктеміндегі алты апталық ірі АҚШ әуе және теңіз шабуылдары — Rough Rider операциясының қайталануынан қорқып, алаламай шабуыл жасаудан бас тартуы мүмкін дейді. «Олар АҚШ-тың қаһарын сезінді», — деді ол.

Бірақ АҚШ бәрібір араласқысы келе ме? Президент Дональд Трамптың Иранмен соғысы қазірдің өзінде танымал емес. Мұнай бағасы қайта көтеріліп келе жатқанда, жаңа майдан оның рейтингін немесе Республикалық партияның қарашадағы АҚШ аралық сайлауындағы мүмкіндіктерін арттыруы екіталай.

Axios сайтының хабарлауынша, Сауд Арабиясының ханзадасы Мұхаммед бин Салманның АҚШ-тың араласуы туралы өтініштері әзірге жауапсыз қалды. Axios АҚШ «Йемендегі шиеленіскен қақтығысқа алаңдап, патшалыққа қолдауын күшейтуге тырысып, сонымен бірге тікелей әскери араласудан аулақ болуға ұмтылады» деп жазады.

Бірақ Сауд Арабиясын тек Баб әл-Мандабқа ықтимал қауіп қана қорқытпайды. Осы жылдың басында Ормуз бұғазы жабылғаннан кейін мұнай экспортының маңызды баламалы жолы болып табылатын Сауд Арабиясының Шығыс-Батыс құбырына хуситтердің зымыран-дрон шабуылының спутниктік суреттері Иранның Йемендік одақтастарының АҚШ-Израиль соғысы тудырған экономикалық қысымды күшейтуге ұмтылғанын көрсетеді.