Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) басшысы ірі экономикалардың үкіметтерін облигация кірістілігінің күрт өсуі бюджеттерге соққы беріп жатқан кезде белді бекем бууға шақырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Сингапурде сөйлеген ХВҚ басқарушы директоры Кристалина Георгиева әлемдік қарыздың ЖІӨ-ге қатынасы Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі ең жоғары деңгейде екенін және алдағы жылдары 100%-ға жету жолында екенін айтты.

Ол үкіметтер қарыз ауыртпалығын жеңілдету үшін жылдам экономикалық өсуге сүйене алмайтынын, оның орнына «өте қиын саяси таңдаулар» жасауға тура келетінін мәлімдеді.

Георгиева келесі аптада Бангкокта өтетін ХВҚ мен Дүниежүзілік банктің жылдық жиналыстарының алдында сөйледі. «Әлемнің экономикалық саясаткерлеріне менің хабарым мынау: біз қажетті саяси шараларды кейінге қалдыра беруге болмайды – сіздерде құралдар бар, енді оларды қолдануға даналық танытыңыздар», – деді ол.

«Алайда біз қарызы жоғары дамыған экономикаларда шешуші әрекеттерді көріп отырған жоқпыз, ал мұнда сенімді орта мерзімді фискалдық консолидация жоспарлары қажет, кейбір жағдайларда олар алдын ала фискалдық шаралармен қолдау көрсетілуі тиіс», – деп қосты ол.

Облигация кірістілігі – іс жүзінде қарыз бойынша пайыздық мөлшерлеме – соңғы апталарда күрт өсіп, көптеген үкіметтер үшін қарыз алу құнын ондаған жылдардағы ең жоғары деңгейге көтерді. Бұл нарықтардың Таяу Шығыстағы соғыс салдарынан инфляцияның өсу перспективасына бейімделуімен байланысты.

«Жоғары кірістілік бюджет шектеулері қатаң және қорғаныс сияқты бәсекелес шығыс басымдықтары бар кезде пайыздық төлемдерді ұлғайтып отыр», – деді Георгиева «шұғыл және жан-жақты саяси шаралар кешенін» талап ете отырып.

Болгар экономисті орталық банктер қайта өршіген инфляцияны тежеу үшін пайыздық мөлшерлемелерді көтеруге дайын болуы керектігін ұсынды.

ЕОБ, АҚШ Федералдық резерв жүйесі және Жапония банкі инфляцияның өсуіне қарсы саясатты қатаңдатып қойған – Георгиева бұл қадамдарды «өте орынды» деп атады – алайда Англия банкі осы уақытқа дейін мөлшерлемені 3,75%-да ұстап отыр.

«Қазір көптеген елдердің ақша-кредит саясатында сақтықпен қатаң бағыт ұстауға жақсы уақыт болуы мүмкін», – деді Георгиева, орталық банктер сақтық таныту жағын таңдауы мүмкін екенін меңзеп.

Ол сондай-ақ АҚШ қор нарығын көтерген, бірақ жаппай жұмыстан шығару қаупін тудырған жасанды интеллект (ЖИ) тәуекелдерімен күресудің маңыздылығын атап өтті.

Ол ЖИ-ді тиімді енгізу әлемдік экономикалық өсуге жарты пайыздық тармақ қосуы мүмкін деп болжайтын ХВҚ зерттеулерін атап көрсетті. Алайда ол саясаткерлерді «ЖИ-дің елеулі қауіптерін басқаруға көмектесуге шақырды, оның ішінде еңбек нарығындағы ауқымды зардаптар, кибер және тұрақтылыққа қатысты елеулі тәуекелдер және адам бақылауынан шығып кету қаупі бар шекаралық модельдер».

Әлемнің орталық банктерін біріктіретін Қаржылық тұрақтылық форумының төрағасы да болып табылатын Англия банкінің басшысы Эндрю Бейли жақында шекаралық ЖИ модельдері тудыратын «нақты және елеулі» тәуекелдер туралы ескертіп, «араласу құқығын» талап етті.

Ұлыбританияда қаржы министрі Джон Хили өзінің ізашары Рэйчел Ривздің күнделікті шығыстарды салық түсімдерімен теңестіру – тек инвестициялау үшін ғана қарыз алу – және уақыт өте келе қарыздың ЖІӨ-ге қатынасын төмендету жоспарларын ұстанатынын айтты.