Грекия премьер-министрі Кириакос Мицотакис Парфенон мүсіндерін қайтару туралы келісімге «саяси ерік» болған жағдайда әлі де жетуге болатынын, бірақ Грекия Байё гобеленінің Франциядан келуі үлгісіндегі қарызға келіспейтінін айтты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Мицотакис The Guardian басылымына жазған мақаласында Грекия «мүсіндерге Британ мұражайының меншік құқығын мойындауды талап ететін кез келген келісімді, немесе өз ескерткішіміздің бөліктерін «қарызға алу» дегенді білдіретін схеманы қабылдай алмайды» деп мәлімдеді.

Ол бұл мәлімдемені Британ мұражайының директоры Николас Каллинан Financial Times басылымына Францияның Байё гобеленін Британ мұражайына 10 айлық қарызға беруі келісімге үлгі бола алатынын айтқанынан кейін бірнеше апта өткен соң жасады. Директор «дайын үлгі жоқ» дегенімен, бұл алмасуды табысты халықаралық серіктестіктің мысалы ретінде көрсетті.

Мицотакис өз мақаласында Парфенон мүсіндерінің жағдайы мүлдем басқа екенін, өйткені фриздің жартысы Афинада екенін және ешкім Байё гобеленін екіге бөлуді ұсынбайтынын айтады.

Энди Бернхэм бір кездері мүсіндерді қайтаруды қолдағанын атап өткен грекия премьер-министрі «саяси ерік пен батылдық» қажет болатынын, бірақ Грекия мүсіндердің Афинада «қайта бірігуінен» кем нәрсені қабылдамайтынын айтты.

Ол бұл «елдеріміз арасындағы кең және ұзақ мерзімді мәдени серіктестіктің негізі бола алады, грек және британ мұражайлары арасында көрмелер, ғылым, консервация және алмасу үшін жаңа мүмкіндіктер туғызады» деді, бұл — «басты марапат».

Бұл Британ мұражайы мен Грекия үкіметі арасындағы ежелгі заттарды қайтару туралы келіссөздердің мәртебесі туралы болжамдар аясында болып отыр, Telegraph басылымы олардың күйреу алдында тұрғанын хабарлады.

Келіссөздерге жақын дереккөздер бұл сипаттаманы даулады, бірақ ұзаққа созылған диалогтарда жою қажет үлкен алшақтық бар екенін мойындады.

Бір кездері мүсіндерді Грекияға қайтару керек деп айтқан Бернхэм жақында бұл Британ мұражайының ісі екенін айтты.

Парфенон мүсіндері 200 жылдан астам уақыт бұрын оларды Афинадан әкеткен британ пэры лорд Элгиннің құрметіне Элгин мүсіндері деп те аталады.

2 500 жыл бұрын шебер мүсінші Фидий ойып жасаған бұл ежелгі заттар Парфенонның монументалды фризін безендірген, кейін олар өте даулы жағдайларда Элгин — Британияның Осман империясындағы елшісі — тарапынан әкетілді. Өз ісінен банкротқа ұшыраған Элгин оларды 1816 жылы британ үкіметіне сатты.

Бұл — Британ мұражайына өз коллекциясынан заттарды қайтаруға тыйым салатын Ұлыбритания мен заттар тоналды деп есептейтін Грекия арасындағы ондаған жылға созылған мәдени дау.

Бұрынғы канцлер және Британ мұражайының қазіргі төрағасы Джордж Осборн 2023 жылы Грекиямен келісім туралы келіссөздер жүргізіп жатқанын растады, бірақ заңды өзгертуге әрекеттенбейтінін де айтты — бұл мұражайға өз коллекциясынан заттарды тұрақты түрде алып тастауға тыйым салатын 1963 жылғы Британ мұражайы туралы заңға сілтеме.

Сол кезде мүсіндердің Лондонда және Афинада әр уақытта болуы және Британияның «грек қазыналарын» алуы мүмкін екені ұсынылды.

Британ мұражайы өзінің ұстанымы мен келісімге ашықтығы өзгермегенін мәлімдеді.