Гонконг билігі екі кітап дүкеніне рейд жасап, «бүлікшіл» басылымдарды сатты деген күдікпен бес адамды ұстады. Бұл тәуелсіз кітап сатушыларға қарсы бағытталған соңғы қадам. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сәрсенбі күні бірнеше БАҚ өкілдерінің видео және фото материалдарында «полиция» деген жазуы бар кеудеше киген қызметкерлердің бұрынғы журналистер негізін қалаған Have A Nice Stay кітап дүкені орналасқан ғимараттан жәшіктерді алып шыққаны көрсетілген. AFP тілшілері әйел адамның қолына кісен салынып, фургонға апарылғанын да куәландырды.
Бірнеше көше қашықтықта орналасқан Greenfield Book Store дүкенінің ғимаратынан да жәшіктер алынған, деп хабарлады The Collective онлайн жаңалықтар сайтының бейнежазбасы.
Полиция мәлімдемесінде Монг Кок ауданындағы екі дүкенге рейд жасалғанын, алайда нақты мекенжайларды атамай, 2024 жылғы ұлттық қауіпсіздік заңын бұза отырып, «бүлікшіл ниетпен» заттарды көрсету және сатуға ұсыну күдігімен екі ер адам мен үш әйелдің қамауға алынғанын хабарлады. AFP тілшілері Have a Nice Stay дүкеніндегі рейдті куәландырса, жергілікті БАҚ анонимді дереккөздерге сілтеме жасап, Greenfield Book Store дүкенінің де тінтілгенін хабарлады.
Бұл – наурыз және маусым айларындағы ұқсас операциялардан кейінгі тәуелсіз кітап дүкендеріне қатысты үшінші қамау толқыны. Бұл әрекеттер Азияның қаржы орталығындағы пікір білдіру бостандығын шектеу ретінде қарастырылуда.
Гонконг бір кездері баспа және сөз бостандығымен танымал болған. Кейбір қытайлық тұрғындар материктік Қытайда тым сезімтал деп саналатын кітаптарды сатып алу үшін шекарадан өтіп жүрді.
Қаланың қауіпсіздік бастығы Крис Тан бейсенбі күні журналистерге: «Егер сіз кітап сатушы болсаңыз, сіздің міндетіңіз – сататын кітаптарыңыздың ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндірмейтініне көз жеткізу», – деді.
«Менің ойымша, кітап сатушылар бұл жауапкершілікті мойындайды», – деп қосты ол, мұны тамақ сатушылардың сататын тауарларының «улы немесе заңға қайшы емес» екеніне көз жеткізу міндетімен салыстырды.
Полиция мәлімдемесінде тергеу бес адамның үй-жайларда бүлікшіл материалдарды көрсетіп, сатқанына күдіктенгенін хабарлады. Басылымдарда қалалық үкіметке, сот жүйесіне және құқық қорғау органдарына қарсы өшпенділік тудыратын мазмұн болған.
Полицияның айтуынша, кеден қызметкерлері шетелден Гонконгқа жөнелтілген тауарлар партиясынан бүлікшіл кітаптар тапқаннан кейін іс қозғалған, алайда нақты атауларды атамады.
Тан қандай басылымдардың ережелерді бұзғаны туралы мәлімет бермеді, бірақ билікке қарсы өшпенділік тудыратын кітаптар заңсыз деп саналатынын айтты. «Заң өте анық. Егер сіз заңды бұзсаңыз, сіз қызыл сызықтан өттіңіз», – деді ол.
Тан лауазымды тұлғалар тыйым салынған кітаптар тізімін жасамайтынын қайталап, билік кітаптардың атауына емес, мазмұнына назар аударатынын айтты.
Have a Nice Stay кітап дүкені 30 тамызда жабылатынын бұрын хабарлаған болатын. Әлеуметтік желідегі жазбасында қаржылық қиындықтар мен анық емес қызыл сызық себептер қатарында аталды.
Осы айдың басында қайтыс болған Causeway Bay Books дүкенінің иесі Лам Винг-ки 2016 жылы Гонконгтан Шэньчжэнь қаласына өткенде қытайлық билік ұстағанын айтып, халықаралық назарға іліккен еді. Осы дүкенмен байланысты тағы төрт адам 2015 жылдың соңында жоғалған болатын.
Ламның әңгімесі бұрынғы британдық колониядағы көптеген адамды таң қалдырды, өйткені Бейжің 1997 жылы Гонконг Қытайға қайтарылғаннан кейін 50 жыл бойы батыстық азаматтық бостандықтарды сақтауға уәде берген еді.
2019 жылғы үкіметке қарсы наразылықтардан кейінгі саяси өзгерістер тәуелсіз кітап дүкендерінің жұмыс істеуін одан әрі қиындатты.
Билік ұлттық қауіпсіздік заңдары қаланың тұрақтылығы үшін маңызды екенін айтады. Тан үкімет тыйым салынған кітаптар тізімін жасамайтынын, оны іс жүзінде жүзеге асырудың мағынасыз екенін айтты.
Наурыз айында полиция тәуелсіз Book Punch дүкенінің иесі мен қызметкерлерін бүлікшіл басылымдарды сатты деген күдікпен ұстаған болатын. Олардың қатарында ұлттық қауіпсіздік ісі бойынша 20 жылға бас бостандығынан айырылған бұрынғы демократиялық медиа магнат Джимми Лайдың өмірбаяны да болған.
Маусым айында Гонконг полициясы екі кітап сатушыны бүлікшіл басылымдарды сатты және шетелдік саяси ұйымдардан қаржы алды деген күдікпен ұстады.
Associated Press және Agence France-Presse материалдары негізінде.