Ғалымдар ұшақтардың сарқынды суларын вирустардың таралуын бақылаудың тиімді құралы ретінде пайдалануды ұсынды. Әдетте бұл сулар жай ғана жойылады, алайда зерттеушілер оларды инфекциялардың таралуы туралы құнды дереккөзге айналдыруға болатынын айтады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
АҚШ пен Ұлыбританияның зерттеушілері сарқынды суларды талдау жекелеген жолаушыларды тексерусіз-ақ инфекциялардың айналымын қадағалауға мүмкіндік беретінін көрсетті. Пилоттық жобаның нәтижелері Scientific Reports журналында жарияланды.
Зерттеу әдістемесі
2024 жылдың наурызынан 2025 жылдың қаңтарына дейін ғалымдар АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы халықаралық рейстерден сарқынды су үлгілерін жинады. Барлығы 424 үлгі талданды, олардың 75 пайызына жуығы кемінде бір респираторлық патогенді қамтыды.
Анықталған вирустар
Зерттеушілер грипптің A және B вирустарын, COVID-19 тудыратын SARS-CoV-2 вирусын, сондай-ақ респираторлық-синцитиалды вирусты анықтады. Сонымен қатар, үлгілердің шамамен 72 пайызында ішек инфекцияларының кемінде бір қоздырғышы табылды.
Неліктен бұл маңызды?
Халықаралық рейстер инфекциялардың адамдармен бірге елдер арасында жылдам таралуына мүмкіндік береді. Сондықтан әуежайлар вирустар мен патогендерді ерте анықтау үшін маңызды нүктелер болуы мүмкін.
Сарқынды суларды талдау инфекцияның нақты тасымалдаушысын анықтауды қажет етпейді. Зерттеушілер жолаушылар тобы туралы ақпаратты олардың құпиялылығын сақтай отырып алады.
Бұдан басқа, ұшақтардағы сарқынды сулар салыстырмалы түрде шоғырланған биологиялық материалды қамтиды және өнеркәсіптік немесе ауылшаруашылық ағынды сулармен араласпайды. Бұл кейбір қоздырғыштарды анықтауды жеңілдетуі мүмкін.
Нақты мысал: XEC варианты
Бір мысал ретінде коронавирустың XEC вариантын келтіруге болады. Ол 2024 жылдың 17 қыркүйегінде Ұлыбританиядан ұшқан ұшақтардың сарқынды суларынан табылды. Бұл АҚШ-тан ұшқан рейстердің ұқсас үлгілерінен шамамен төрт апта бұрын болды.
АҚШ-та XEC-тің алғашқы клиникалық жағдайы шілдеде тіркелген болатын. Алайда сарқынды су деректері бұл варианттың елде айтарлықтай таралуы қазан айының ортасында ғана басталғанын байқауға көмектесті.
Болашақ жоспарлар
Зерттеушілер «күзет әуежайлары» деп аталатын жаһандық желі құруды ұсынады, онда сарқынды сулар тұрақты түрде талданатын болады. Бұл жаңа патогендердің пайда болуын тезірек байқауға және олардың елдер арасында қалай қозғалатынын қадағалауға мүмкіндік береді. Болашақта мұндай деректер билікке қауіп-қатерлерге ертерек және дәлірек жауап беруге көмектесуі мүмкін.
Әзірге бұл пилоттық зерттеу ғана. Жаһандық жүйені құру үшін мұндай мониторингтің әртүрлі елдердің әуежайларында қаншалықты жақсы жұмыс істейтінін және жаңа инфекцияларды анықтауда қаншалықты тұрақты екенін тексеру қажет.
Kursiv Health хабарлағандай, жақында Қазақстанда Денге безгегінің әкелінген жағдайлары тіркелді.
Егер мақала сізде алаңдаушылық тудырса, оны жасанды психологпен талқылауға болады.