Германияның Саксония-Анхальт федералды штатында өткен маңызды сайлауда оңшыл-популистік, иммиграцияға қарсы «Альтернатива для Германии» (AfD) партиясы жеңіске жетті, деп көрсетеді exit-poll деректері. Алайда партияның үкімет құра алатыны әзірге белгісіз — бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бері алғаш рет аймақтық немесе парламенттік деңгейде билікке келген оңшыл партия болуы мүмкін еді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Алғашқы exit-poll деректері бойынша, AfD дауыстардың 44,5%-ын жинап, канцлер Фридрих Мерцтің Христиан-демократиялық одағынан (ХДО) айтарлықтай озып шықты. Бұл сайлау бүкіл әлем назарында болды.
ХДО небәрі 18,5% дауыспен екінші орында қалды, ал солшыл «Солшылдар» партиясы 9,5% үшінші орында. Социал-демократтар 8%, «Жасылдар» 9% дауыс жинады. Кішігірім BSW партиясы күтпеген жерден парламентке қайта кіру үшін қажетті 5% кедергіні еңсерді.
Сайлауға қатысу рекордтық деңгейде — 76,5% болды.
Дауыстар әлі саналып жатыр, бірақ алғашқы нәтижелер бойынша AfD абсолютті көпшілікке жете алмаған сияқты. Партия билікке келудің басты шарты ретінде абсолютті көпшілікті атап, басқа партиялармен коалиция құрудан бас тартады.
ХДО және барлық негізгі партиялар да AfD-мен үкімет құрудан бас тартып, «өрт қабырғасы» (Brandmauer) деп аталатын қағиданы ұстанады. Саксония-Анхальттағы AfD Германияның ішкі барлау қызметі тарапынан «оңшыл экстремистік» деп танылған.
Штатта 2,1 миллион тұрғыны бар, сайлау құқығы бар шамамен 1,7 миллион адам тіркелген. Дауыс беру учаскелері жергілікті уақыт бойынша таңғы 8-де ашылып, кешкі 6-да жабылды, сол кезде exit-poll жарияланды.
Сайлау алдындағы соңғы сауалнамалар AfD-ға шамамен 40-41% қолдау көрсеткен еді. Партия болжамнан да жақсы нәтиже көрсетті, бірақ алғашқы нәтижелерге сәйкес, жетекші кандидат Ульрих Зигмундтың 45% немесе одан көп дауыс жинау мақсатына жете алмады.
Зигмунд партиясы абсолютті көпшілікке жетпесе, штат премьер-министрі қызметін қабылдамайтынын бірнеше рет мәлімдеген. Оның пікірінше, бұл Германияда тиімді өзгерістер енгізудің жалғыз жолы.
Сауалнамалар көрсеткендей, дауыс беру алдында шешім қабылдамаған сайлаушылар саны алдыңғы сайлаулармен салыстырғанда айтарлықтай аз болды.
Бұл сайлаудың бүкіл герман саяси ландшафты үшін маңыздылығын көрсететіндей, сайлаушылардың қатысуы алдыңғы сайлаулармен салыстырғанда айтарлықтай жоғары болды. Штаттық сайлау комиссарының мәліметінше, түскі 2-ге қарай қатысу 54% құрады, бұл бес жыл бұрынғы дәл осы уақыттағы 27%-бен салыстырғанда екі есе көп.
Бұл шағын штатты 2002 жылдан бері Мерцтің консервативті ХДО партиясы екі кіші партиямен бірге басқарып келеді.
Сенбідегі соңғы митингіде Зигмунд жақтастарына: «Ертеңгі сайлау нәтижесіне қарамастан, біз тарихты жасадық», — деді.
Саксония-Анхальт сайлауы Мерц үшін ең үлкен сынақ болды. Ол өзінің үкіметімен (СДП-мен коалиция) бірге тұрғындар арасында танымал емес, Германияның қиыншылықтағы экономикасын қалпына келтіру немесе 2017 жылы парламентке енгеннен бері тұрақты табысқа жетіп келе жатқан AfD-ның өсуін тоқтату жөніндегі уәделерін орындай алмады. Мерц билікке келгеннен бері заңсыз иммиграция азайғанымен, бұл қарапайым сайлаушыны қанағаттандыратындай деңгейде емес.
AfD-ның жеңісі Мерцке үлкен қысым жасайды. Жалпыұлттық сауалнамаларда ХДО-ны AfD басып озды, ол 2029 немесе 2033 жылғы кезекті федералды сайлауда жеңіске жетуді көздеп отыр.
Егер AfD Саксония-Анхальтта үкімет құра алса, Зигмунд дереу ремиграция мен депортация науқанын бастауға, мектептерде кемпірқосақ жалауларына тыйым салуға және жаңа жел электр станцияларының құрылысын тоқтатуға уәде берді.
Ол штаттың ұранын «Заманауи ойла» дегеннен «Германдық ойла» дегенге өзгертуді және мектептерде Германия әнұранын айтуды қайта енгізуді қалайды.
Зигмунд сайлау науқанында шығыс германдықтардың «остальгия» (коммунистік ГДР-ге деген сағыныш) көңіл-күйін пайдалануға тырысты. Ол шетелдіктерге қатысты қылмыстың өсуіне бірнеше рет сілтеме жасады, дегенмен қылмыс деңгейі айтарлықтай төмендеген.
Зигмунд жексенбі таңертең әйелімен бірге партия түстеріндегі ГДР дәуіріндегі мопедпен дауыс беруге келді. Бұл мопед сайлау науқаны кезіндегі митингілерде де басты реквизит болған. Сайлау учаскесі алдында ол партияның «45% және одан да көп» дауыс жинайтынына сенімді екенін білдіріп, «көпір салғысы келетінін» айтты.
Сайлау алдындағы шиеленіс жоғары болды: полиция күшейтілді, бірнеше наразылық акциялары жоспарланды. AfD-ға қарсы мыңдаған адам сенбіде штат астанасы Магдебургте «демократия фестиваліне» жиналды.
Сенбі кешке Магдебург соборының қасбетіне «Біз сүйгенімізді тастамаймыз. Отанға деген шынайы махаббат — AfD емес» деген жазу проекцияланды.
Магдебург епископы Герхард Файге шіркеу жиналысында «алауыздық тұқымын сеуіп, сенімсіздік пен қорқыныш тудырғысы келетін күштерге» қарсы ескертті. Ол тарихпен параллельдер келтіріп, демократияның өзін-өзі жоюға қабілетті екенін ескертті: «Демократиялық жолмен дауыс берген немесе сайланған әркім демократ емес».
Германия экономикалық институты оңшыл күштердің өсуіне қатысты ескерту жасады.