Германияның Бавария жеріндегі Альпі тауларының биік қыратында орналасқан «Бүркіт ұясы» (Kehlsteinhaus) атанған тау үйінің өртенген қирандылары қазір нацистік өткенді талқылаудың орталығында тұр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
1938 жылы нацистер салған бұл үй Адольф Гитлер мен басқа да жоғары лауазымды нацистердің демалыс орны болған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол нацистік дәуірді еске салатын тарихи ескерткіш ретінде тіркелді. Өткен айда болған өрттен кейін кейбіреулер оны толығымен бұзып, орнын табиғатқа қайтаруды және нацистік өткеннің барлық естелігін ұмытуды ұсынады. Ал басқалары Германияда ультраоңшыл күштердің қайта жандануы жағдайында нысанның неонацистердің зиярат ететін орнына айналу қаупінен сақтанып, оны ішінара немесе толық қайта салуды қалайды.
Мюнхендегі Людвиг-Максимилиан университетінің (LMU) қазіргі заман тарихы профессоры Изабель Хайнеманн Германияның «нацистік өткенімізді түсіндіруге және онымен жұмыс істеуге мәңгілік жауапкершілігі бар» екенін айтты. Алайда ол нысанды толық қайта салу «жоғары идеологияланған сәулетті» қалпына келтіруді білдіретінін ескертті.
23 қазанда кешке өртенгенге дейін «Бүркіт ұясы» Бавария мемлекетіне тиесілі танымал туристік нысан болып, көп жылдар бойы мейрамхана ретінде жұмыс істеген. Келушілер автобуспен барып, таудың ішімен өтетін қола мен айнамен қапталған түпнұсқа лифтімен Kehlsteinhaus-қа көтеріліп, Бертехсгаден қаласының үстіндегі керемет көріністерге тамсанатын. Онда олар теңіз деңгейінен 1834 метр (6017 фут) биіктіктегі Оберзальцбергтегі сыра бағында Альпі тауларына көз салып, шұжық жеуге мүмкіндік алатын.
Гитлердің жақын маңдағы Бергхоф деп аталған жазғы резиденциясынан айырмашылығы, «Бүркіт ұясы» соғыстан аман қалды. Бергхоф Екінші дүниежүзілік соғыста бомбаланып, 1952 жылы бұзылған болатын. «Бүркіт ұясына» маусым сайын ондаған мың турист келіп, аймақ үшін маңызды табыс көзі болды. 1990 жылдары нысанның нацистік қылмыстарды ашуға жеткілікті көңіл бөлмейтіні туралы алаңдаушылыққа байланысты жақын жерде Оберзальцберг құжаттама орталығы ашылды. Шамамен 15 жыл бұрын Kehlsteinhaus ішінде оның тарихы туралы фото көрме ашылған.
Полицияның мәліметінше, өрт «Бүркіт ұясын» «негізінен қиратқанымен», құжаттама орталығы зардап шекпеді. Билік ықтимал себеп туралы түсініктеме берген жоқ, бірақ психикалық ауруы бар 33 жастағы ер адам өрт қоюға күдікпен қауіпсіз психиатриялық ауруханаға қамалды.
Кембридж университетінің нацистік Германия жөніндегі маманы сэр Ричард Дж. Эванс бұл нысанды тарихқа тапсырудың уақыты келді деп санайды. «Ол өртенді, қирады. Меніңше, олар қирандыларды тазалап, тауды табиғи қалпында қалдыруы керек», — деді ол. Оның айтуынша, осылайша «басқа да бірқатар нацистік нысандармен» болған, соның ішінде Гитлер өзін өлтірген Берлиндегі бункер де бар: «Бункер бетонмен толтырылып, үстіне балалар ойын алаңы салынды». Ол Kehlsteinhaus-ты «нацистік тәкаппарлық жобасы» деп атап, оны «Бүркіт ұясы» деген атау кейін романтикаландырғанын айтты.
Алайда Бавария билігі нысанның болашағына басқаша қарайды. Ішкі істер министрі Йоахим Херрманн мен өнер министрі Маркус Блуме Kehlsteinhaus-ты қайта салуды жақтап сөйледі. «Біз ол жерде қирандыны сол күйі қалдыра алмаймыз», — деді Херрманн. Оберзальцберг құжаттама орталығының басшысы Свен Келлер нысанды қиранды күйінде қалдыру қауіпті деп санайды, өйткені бұл неонацистердің кедергісіз тауға көтерілуіне жол ашуы мүмкін. «Біз Оберзальцбергте бұл жерлерді тазалаған кезде не болатынын жақсы білеміз. Гитлердің Бергхофы 1950 жылдары бұзылды, бірақ біздің тәжірибеміз көрсеткендей, бұл мұндай жерлерді адамдардың санасындағы картадан жоймайды», — деді ол BBC-дің Today бағдарламасына.