Израиль президенті Ицхак Герцог бейсенбі күні Биньямин Нетаньяхумен және оның басты саяси қарсыласы Гади Айзенкотпен кездесуге тиіс болды. Бұл кездесу президенттің екі саясаткердің қайсысына үкімет құру мандатын беретінін шешуге бір аптадан аз уақыт қалғанда өтіп жатыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Өткен айда өткен қатты талас тудырған сайлау көптеген бақылаушылардың пікірінше, Израиль үшін соңғы онжылдықтардағы ең маңызды сайлаулардың бірі болды. Сайлау қорытындысы бойынша Нетаньяху да, бұрынғы әскери генерал және бас штаб бастығы Айзенкот та билікке апарар нақты жолды қамтамасыз ете алмады.

Нетаньяху коалициясы 120 орындық Кнессетте көпшіліктен айырылып, 68 орыннан 53 орынға төмендеді. Айзенкот басқаратын сионистік партиялардың «Өзгеріс» блогы 48 орынға ие болды. Бұл жағдайда Израиль палестиналықтарын өкілдейтін партиялар рекордтық 19 орынмен ықтимал «патша жасаушыларға» айналды. «Бірлескен тізім» 11 орын, ал консервативті исламшыл «Раам» партиясы сегіз орын алды.

Израильдің саяси жүйесінде негізінен салтанатты рөл атқаратын президент қай кандидаттың тұрақты коалиция құруға бастапқы мүмкіндігі жоғары екенін шешеді.

Израиль азаматтығы бар палестиналықтар – халықтың 20%-ын құрайтын араб израильдіктері арасындағы сайлауға қатысу шамамен 80%-ға дейін екі еседен астам өсті, бұл саяси ландшафтты өзгертті. Басып алынған Батыс жағалау мен Газадағы палестиналықтар дауыс беру мүмкіндігіне ие болмады.

Израильдің негізгі палестиналық коалициясының жетекшісі Айзенкотпен «көптеген мәселелерде келіспеушіліктер» бар екенін мойындады, бірақ бейсенбі күні палестиналық сайлаушылар қазіргі коалиция кезінде күшейген нәсілшілдік, кемсітушілік, қылмыс және шеттетуге тап болғаннан кейін өзгеріс қалайтынын айтты.

«Біз жақсы мен одан жақсының арасында таңдау жасап отырған жоқпыз, біз нашар мен одан да нашар деп санайтын нәрсенің арасында таңдау жасап отырмыз», – деді Юсеф Джабарин, Израиль БАҚ-тарына сілтеме жасай отырып.

Өткен айда Джабарин The Guardian-ға араб израильдік сайлаушылардың бірінші талабы Нетаньяху үкіметінен, әсіресе оның ең экстремистік мүшелері – ұлттық қауіпсіздік министрі Итамар Бен-Гвир мен қаржы министрі Бецалель Смотричтен құтылу екенін айтқан болатын.

Айзенкот араб партияларымен ықтимал коалицияға шарттар қойды: олар Израильдің еврей мемлекеті екенін мойындауы, міндетті ұлттық қызметті (азаматтық немесе әскери) қабылдауы және ХАМАС-ты террористік ұйым деп айыптауы керек.

Джабарин мен «Бірлескен тізім» Кнессетте тактикалық дауыс беру арқылы сырттан оппозицияны қолдайтынын білдірді. «Раам» Айзенкот басқаратын жаңа үкіметке қосылатынын мәлімдеді.

Палестиналық израильдік партиялар мен басқа да шағын партиялардың делегацияларымен кездескен Герцог барлық тараптарды жаңа сайлаудан аулақ болуға көмектесуге шақырды.

«Кез келген парасатты адам біздің алдымызда тұрған қауіпсіздік және дипломатиялық сын-қатерлерге, айналамыздағы өзгеріп жатқан аймаққа назар аударып, бізді іштей бөліп жатқан мәселелерді есте сақтаса, бізге зор жауапкершілік жүктелгенін түсінеді», – деді Герцог.

Нетаньяху жаңа коалиция құрылғанша немесе кезекті сайлау өткенше уақытша үкіметтің премьер-министрі болып қалады. Егер ешбір кандидат табысқа жетпесе, сайлау міндетті түрде өтеді.

77 жастағы саяси ардагер күткеннен жақсы нәтиже көрсетіп, оның «Ликуд» партиясы ең көп орын алғанымен, оның ұлтшыл-діни коалициясы – Израиль тарихындағы ең оңшыл үкімет – басқарушы көпшіліктен айырылды.

Биліктен айырылу қаупіне тап болған Нетаньяху сайлау комиссиясының ықтимал дауыс бұрмалау туралы тергеуін пайдаланып, нәтижелерге күмән келтірді. Ол израильдік палестиналықтар басқаратын партияларды дауыстарды ұрлады деп айыптады. Сыншылар Нетаньяху мен оның серіктестерін нәтижелерді әлсіретуге тырысты деп айыптайды, ол бұны жоққа шығарады.

Израильдің Орталық сайлау комитеті сәрсенбі күні сайлаудың тұтастығына нұқсан келтірілмегенін мәлімдеді. Комитет төрағасы, Жоғарғы сот судьясы Ноам Сольберг елдің сайланған шенеуніктерін қоғамдық сенімді қорғауға шақырды.

«Бұл нақты қауіп. Демократияның негіздерінің бірі – биліктің бейбіт ауысуы», – деді Сольберг сәрсенбі күні өз резиденциясында Герцогқа. Ол араб азшылығы арасындағы сайлауға қатысудың жоғары деңгейін, соның ішінде араб азшылығы арасындағы қатысуды жақсылық деп атады.

Нетаньяхудың оңшыл одақтастары, соның ішінде Бен-Гвир, араб партияларының жетекшілерін дереу қамауға алуға және тергеуге шақырды.