Associated Press (AP) тергеуі Газа секторына Израиль шектеген тауарлардың контрабандасы қарқынды дамып, темекіден iPhone-ға дейін, жанармайдан күн панельдеріне дейін тауарлар соғыстан қираған аумақтың тұрғындарына жетіп жатқанын анықтады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Тергеу израильдік сот құжаттарын талдауға және саудагерлермен, көпестермен, жүргізушілермен, шенеуніктермен және күнделікті заттардың қымбаттауынан зардап шеккен палестиналық тұрғындармен сұхбаттарға негізделген. AP дереккөздерінің көпшілігі контрабанда бизнесіндегі рөліне және Газадағы қауіпсіздігіне алаңдаушылыққа байланысты анонимділік шартымен сөйледі.
Саудагерлер мен бір палестиналық шенеунік Газадағы Хамас басқаратын үкімет анклавқа келетін тауарлардан пайда табатынын айтты. Саудагерлер мұны «салық» деп атайды — контрабандалық тауарларға да, заңды түрде әкелінгендерге де.
Газадағы Палестина экономика министрлігінің өкілі Мохаммад Барбахтың айтуынша, үкімет контрабандалық тауарлардың бағасының 20% дейін алады, егер көпес оларды билікке хабарласа, ал егер тауарлар хабарланбаса және билік оларды анықтаса, бұл 80% дейін артады. Бірақ ол билік өз үлесін «салық» деп атамайтынын айтты.
AP тергеуі әскерилер мен басқа да делдалдардың заңсыз саудадан миллиондаған доллар табыс тапқаны айыпталып жатқанын көрсетті. Бұл жағдай Газадағы үш жылға жуық соғыстан кейін тұрғындардың күнделікті қажеттіліктерінің бағасының өсуіне әкелді.
Тергеу барысында Газа қаласындағы ұялы телефон дүкенінде сатушы iPhone 17 Pro Max көрсеткені, ал Магази босқындар лагерінде сатушы дизель отынын бөтелкелерге құйып сатқаны сияқты нақты мысалдар келтірілген. Бұл фотосуреттер AP фотографы Абдель Карим Хана түсірген.
AP хабарлауынша, контрабанда нарығының құрылымы күрделі, онда әртүрлі деңгейдегі адамдар қатысады. Израиль әскерилері мен делдалдардың ақша табуына қатысты айыптаулар сот құжаттарында көрсетілген.
Газа тұрғындары үшін бұл тауарлардың болуы өмір сүру мәселесі болып табылады, өйткені соғыс экономиканы қиратып, күнделікті заттардың тапшылығын тудырды. Контрабандалық тауарлардың бағасы жоғары болғанымен, олардың жетіспеушілігі одан да үлкен проблема.
AP тергеуі Газадағы контрабанданың ауқымы мен оның салдарын ашып көрсетеді. Бұл мәселе тек экономикалық емес, сонымен қатар саяси және әлеуметтік аспектілерді қамтиды. Израильдің блокадасы жағдайында контрабанда жалғыз жолға айналды, бірақ ол да өз кезегінде жаңа проблемалар туғызады.
Тергеу материалдарында келтірілген деректер Газадағы гуманитарлық жағдайдың ауырлығын көрсетеді. Тұрғындар күнделікті өмірде қажетті заттарды алу үшін үлкен қиындықтарға тап болады, ал контрабандалық тауарлардың бағасы олардың көпшілігі үшін қолжетімсіз болып қалады.
AP сұхбаттасқан саудагерлер мен көпестер контрабанда бизнесінің тәуекелдері мен пайдасы туралы айтты. Олардың айтуынша, бұл бизнес үлкен пайда әкеледі, бірақ сонымен бірге үлкен қауіп-қатермен байланысты.
Газадағы Хамас үкіметінің контрабандадан пайда табуы оның халықаралық қауымдастық тарапынан сынға ұшырауына себеп болуы мүмкін. Бірақ билік бұл ақшаны халыққа қызмет етуге жұмсайтынын мәлімдейді.
AP тергеуі Газадағы контрабанда мәселесінің күрделілігін көрсетеді. Бұл мәселені шешу үшін тек әскери емес, сонымен қатар экономикалық және саяси шаралар қажет. Израиль мен Палестина арасындағы қақтығыстың шешімі ғана Газадағы тұрақтылықты қамтамасыз ете алады.
Associated Press бұл тергеуді ұзақ уақыт бойы жүргізіп, көптеген дереккөздерден ақпарат жинады. Тергеу нәтижелері Газадағы контрабанда нарығының ауқымын және оның салдарын ашып көрсетеді.
Бұл жағдай Газа тұрғындарының өмір сүру деңгейіне тікелей әсер етеді. Контрабандалық тауарлардың бағасы жоғары болғандықтан, көптеген адамдар оларды сатып ала алмайды. Бұл өз кезегінде әлеуметтік шиеленістің артуына әкелуі мүмкін.
AP тергеуі Газадағы контрабанда мәселесін шешу үшін халықаралық қауымдастықтың назарын аударуы керек. Бұл мәселе тек Газаға ғана емес, бүкіл аймаққа әсер етеді.
Қорытындылай келе, AP тергеуі Газадағы контрабанданың күрделі жүйесін ашып көрсетті. Бұл жүйе соғыс жағдайындағы адамдардың өмір сүруіне мүмкіндік береді, бірақ сонымен бірге жаңа проблемалар туғызады. Бұл мәселені шешу үшін кешенді тәсіл қажет.