Газадан шыға алмай, Бельгия университеттеріндегі стипендияларын пайдалана алмай жүрген студенттер Бельгия үкіметінің соғыстан зардап шеккен аумақтан шығуға мүмкіндік беретін жоспарды келісе алмағанына қатты күйзелгендерін мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Газадағы 28 жастағы дәрігер Ахмед Абуджами Бельгияның бес партиялық коалициялық үкіметі өткен жұмада аумақтағы 13 студент пен зерттеушіні эвакуациялау жоспарын келісе алмағанынан кейін «қатты көңілі қалғанын» айтты. Абуджами Антверпендегі Тропикалық медицина институтында қоғамдық денсаулық сақтау саласында бір жылдық магистратура бағдарламасында оқуға стипендия алған. Ол Газаның қираған денсаулық сақтау жүйесін қалпына келтіру үшін дағдылар мен тәжірибе жинауды үміт етеді.

«Жұма күні келісімге қол жеткізілмегеніне қатты күйзелдім», – деді ол The Guardian-ға мессенджер қосымшасы арқылы. «Соғыс салдарынан біз қазірдің өзінде көп нәрсені жоғалттық, енді тағы бір оқу жылынан айырылу қаупі төніп тұр».

Қалған 12 студенттің көбі сияқты, ол Бельгияға виза алуға өтініш бере алмайды, өйткені бұл тек Иерусалимде немесе Каирде жеке барып жасалады, бірақ оған Газа секторынан шығуға тыйым салынған.

Ол былай деді: «Біз – барлық ережені сақтаған, қатаң академиялық іріктеу процесінен өткен және Бельгияда оқуға стипендия жеңіп алған 13 студентпіз. Біздің ісімізге қатысты саяси келіспеушіліктерге біздің қатысымыз жоқ».

23 жастағы түлек Салва Абу Эльхаж әлі де KU Leuven университетінде коммуникация ғылымдарын оқу орнын алуға үміттенеді, бірақ «күн өткен сайын бұл үміт қиындай түсуде. Мен бұл мүмкіндік үшін қатты еңбек еттім және менің бақылауымнан тыс жағдайларға байланысты оның бұлыңғыр болғанын көру жүрегімді ауыртады».

Ол отбасымен бірге Газаның орталығында шатырда тұрады, өйткені олардың үйі қираған және ол бірнеше рет көшуге мәжбүр болған. «Қауіпсіздік, азық-түлік, су, электр қуаты, байланыс және тіпті келесі күні не болатыны туралы үнемі белгісіздік бар».

39 жастағы компьютерлік ғылымдар профессоры Ахмед Альсалиби Бельгия үкіметінің келісімге келе алмауы топ үшін «ауыр» болғанын айтты. 2024 жылдың мамырында ол Брюссельдің Еркін университетінде (ULB) стипендия алған. Ол бір күні Газада жедел жәрдем көліктері мен құтқару көліктерін тиімді жіберуге көмектесу үшін пайдаланылуы мүмкін жасанды интеллект негізіндегі жүйелерді әзірлеуді үміт етеді.

Ол визасының мақұлданғанын, бірақ оны Каирде, Иорданияда немесе Иерусалимде жеке барып алуы керектігін айтты. «Біз [Бельгия] үкіметі ақырында бізге көмектесуге шешім қабылдайды деп үміттенеміз».

Студенттер сұрап отырған қолдау бұрын-соңды болмаған нәрсе емес. Италия мен Ұлыбритания соңғы бір жылда зерттеушілер мен студенттерді эвакуациялауға мүмкіндік беру үшін Израильмен және көршілес елдермен келіссөздер жүргізген еуропалық елдердің қатарында.

The Guardian стипендияларды растайтын ресми хаттарды және Абуджамидің жағдайында визаға қашықтан өтініш беру туралы өтініштерді қабылдамайтын электрондық хаттарды көрді.

Қатысты жеті академиялық мекеменің ректорлары дүйсенбіде бірлескен мақала жариялап, нәтижеге наразы екендіктерін білдірді. «Кейбір үкіметтік серіктестердің моральдық компасы жоқ», – деп жазды топ De Standaard басылымында.

«Бұл студенттер заңсыз көшіп келушілер емес. Олар тәуелсіз іріктеу комитеттері тарапынан бәсекеге қабілетті стипендияға іріктелген», – деді олар.

Бельгия үкіметі, фламанд ұлтшыл премьер-министр Барт Де Вевер басқаратын бес партиялық коалиция, өткен жұмада 13 студентті эвакуациялау жоспары бойынша келісімге келе алмады.

Бельгияның вице-премьерлерінің бірі және сыртқы істер министрі Максим Прево студенттерді эвакуациялау туралы ұсынысын қайтарып алатынын мәлімдеді. Ол бұл ұсыныстың бір коалициялық серіктес – Жаңа Фламанд альянсы партиясы деп түсінілетін – тарапынан «Ауғанстанға қайтару және қайтару хабтары туралы концессиялар жасауға дайын болмасақ, толығымен қабылданбағанын» айтты.

«Қазірдің өзінде қасіретте өмір сүріп жатқан адамдардың есебінен бір мәселені екінші мәселеге кепілге алу әрекетіне тап болған соң, мен ұсынысымды қайтарып алуды таңдадым. Қадір-қасиет сатылмайды».

Бельгияның баспана және көші-қон министрі Аннелин Ван Боссюйт Бельгияда қалуға құқығы жоқ адамдардың елден кетуін қамтамасыз ету үшін күштірек шараларсыз 13 студенттің кіруіне қарсы. Ол сотталған қылмыскерлердің Ауғанстанға қайтарылуын және тұрақты емес көшіп келушілерді депортациялауды күшейту жөніндегі басқа да шараларды көргісі келеді.

Ол студенттердің кіруіне қарсылығын ашық білдіріп, егер олар отбасы мүшелерін әкелуге немесе Бельгияда баспана сұрауға тырысса, бұл «домино эффектісіне» әкелетінін алға тартты.

Жаңа Фламанд альянсы партиясының мүшесі Ван Боссюйт эвакуация басқа елдер үшін прецедент жасайтынын айтады. «Неге бұл Йемен немесе Суданнан келген адамдарға қатысты болмайды? Немесе осында оқығысы келетін ауған қыздарына неге қатысты болмайды?» – деді ол осы айдың басында VRT қоғамдық телеарнасына.

Ван Боссюйт сәрсенбіде Бельгия парламентінде осы мәселе бойынша мәлімдеме жасайды деп күтілуде. Оның баспасөз хатшысы осы оқиғаға дейін түсініктеме беруден бас тартты.

De Standaard басылымында жазған жеті ректор министрдің дәлелдерін түсінбейтіндіктерін айтады.