«Фридом Финанс» өкілдері «КазТАГ» ісі бойынша сот жарыссөзінде компанияға қарсы ұйымдасқан ақпараттық науқан жүргізілгенін, ал агенттіктің жарияланымдары клиенттердің дүрбелеңмен ақшасын алуына және көпмиллиардтық шығынға әкелгенін мәлімдеді. «Фридом Финанс»-тің құқықтық және комплаенс-стратегия жөніндегі басқарушы директоры Егор Трофимов пен компанияның адвокаты Александр Камендровский соттан айыпталушылардың әрекеттеріне құқықтық баға беруді сұрады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Камендровскийдің айтуынша, сот айыптауды растайтын жеткілікті дәлелдемелерді зерттеген. Ол агенттіктің бас директоры Асет Матаев БАҚ басшысы және меншік иесі ретінде редакция жұмысын бақылауға өкілетті болғанымен, «Фридом Финанс» туралы теріс сипаттағы көптеген материалдардың жариялануын болдырмағанын айтты.
Адвокат бір жарым жыл ішінде агенттік компания және оның негізін қалаушы Тимур Турлов туралы 250-ге жуық жарияланым шығарғанын – демалыс және мереке күндерін есептемегенде, екі күнде бір материал жарияланғанын атап өтті. Оның пікірінше, бұл дәйекті және ұзақ мерзімді науқан болған.
Камендровский сондай-ақ қорғаушының мақалалардың бір бөлігі Матаевтың демалысы кезінде жарық көргені туралы дәлелдерін сынға алды. Адвокаттың айтуынша, еңбек демалысы компания басшысының өкілеттігін тоқтатпайды және оны заңды тұлғаның қызметі үшін жауапкершіліктен босатпайды.
Камендровский сондай-ақ соттың назарын «КазТАГ» бас редакторы Әмір Касеновтың Матаевтың электронды цифрлық қолтаңбасын пайдалануына аударды. Оның айтуынша, бұл мәселе процесс барысында бірнеше рет талқыланған.
Сонымен қатар, «Фридом Финанс» өкілі компания мәлімдеген шығынды еске салды. Оның айтуынша, даулы жарияланымдардың таралуы нарық пен клиенттердің реакциясын тудырды, бұл зардап шеккен тараптың нұсқасы бойынша 233 млрд теңге көлемінде шығынға әкелді.
Трофимов өз сөзінде жанжалдың негізінде инвесторлардың ақшасын жоғалтудың екі жеке жағдайы жатқанын, оның айтуынша, олар компания белгілеген қауіпсіздік рәсімдерінің шегінен өз еркімен шыққанын мәлімдеді.
Оның нұсқасы бойынша, бір жағдайда клиент ақшаны тікелей үшінші тұлғаға берген (Виталий Световойдың ісі), ал екіншісінде – брокерлік шотқа логин мен пароль арқылы қол жеткізуді ұсынған (Темірлан Беков пен Жанна Капарованың ісі).
«Бұл адамдар компания клиенттері үшін арнайы жасаған қорғаныс контурынан өз еркімен шықты», – деді Трофимов.
Ол шағымдар пайда болғаннан кейін «Фридом Финанс» ішкі тексерулер жүргізіп, клиенттермен кездесіп, өз ұстанымын жария етіп, реттеушілермен және құқық қорғау органдарымен ынтымақтастықты бастағанын атап өтті.
Трофимовтың айтуынша, кешенді тексеру компанияға инвесторлардың шығыны үшін жауапкершілік жүктеуге негіз таппаған. Алайда, кейін клиенттер тарапынан құқықтық тетіктерді қолданудың орнына «Фридом Финанс»-ке қоғамдық қысым көрсетіле бастаған.
«Шын мәнінде, бұл ескертулердің мәні қарапайым болды: не компания ерікті түрде үнсіздікті сатып алады... немесе клиенттердің дүрбелеңмен ақшасын алуынан келтірілген шығын түрінде теңдессіз үлкен соманы жоғалтады», – деді ол, компанияның пікірінше, жанжалмен бірге жүрген талаптардың мәнін баяндай отырып.
Трофимов сондай-ақ теріс күн тәртібінің ауқымдануын Капарованың ақпаратты ілгерілету саласындағы кәсіби қызметімен байланыстырды – ол кәсіби таргетолог.
«Яғни, бұл ең қолайлы және осал аудиторияны анықтау және оған қажетті құралдармен, уақытпен, жарияланым жиілігімен контентті, яғни материалды, қандай да бір мазмұнды ұсыну қабілеті. Дәл осы кәсіби дағдылар, менің ойымша, пайдаланылды», – деп атап өтті Трофимов.
Ол сондай-ақ бірдей айыптаулар әртүрлі алаңдар арқылы бірнеше рет қайталанып, кейін «КазТАГ» жарияланымдары арқылы қосымша таралғанын мәлімдеді.
Ол агенттіктің редакция жанжалға қатысушыларға тек алаң ұсынды деген ұстанымын жеке сынға алды. Оның айтуынша, редакция жарияланымдардың саны, тақырыптары және ақпаратты беру тәсілдері туралы шешімдерді өз бетінше қабылдаған.
Трофимов сондай-ақ жарыссөз күніне жарияланымдарды жою және теріске шығаруды орналастыру туралы азаматтық дау бойынша сот шешімі орындалмағанын мәлімдеді.
Қорытындылай келе, «Фридом Финанс» өкілдері іс ірі қаржы ұйымы мен жеке инвесторлардың қарама-қайшылығына емес, бұзылған құқықтарды қорғаудың рұқсат етілген тәсілдеріне қатысты екенін мәлімдеді.
«Біз сыннан немесе ыңғайсыз сұрақтардан қорғауды сұрамаймыз. Біз, әрине, сөз бостандығын құрметтейміз, журналистердің адалдығын, олардың тергеулері мен құқықтарын құрметтейміз. Бірақ сөз бостандығы қысым көрсету және қоғамдық пікірді манипуляциялау құралына айналмауы керек», – деді Трофимов.
Алматы прокуратурасы айыпталушылардың кінәсін толық дәлелденген деп танып, «КазТАГ» ісі бойынша айыпталушыларға бас бостандығын шектеу мерзімдерін сұрады. Ең қатаң жаза – төрт жыл бас бостандығын шектеуді прокуратура агенттіктің бас директоры Асет Матаевқа бұзақылық және немқұрайлылық айыбы бойынша тағайындауды талап етті. Бас редактор Әмір Касенов үшін мемлекеттік айыптау екі жыл алты ай бас бостандығын шектеуді (амнистия заңы бойынша бір жыл үш айға дейін қысқартумен) белгілі бір журналистік қызметпен айналысуға тыйым салумен сұрады. Айыпталушы Жанна Капароваға амнистияға байланысты жаза мерзімін нөлге дейін төмендету және жаза тағайындамау ұсынылды.
Қылмыстық процесс 2025 жылдың көктемінде «Фридом Финанс» АҚ брокерлік компаниясына және оның негізін қалаушы Тимур Турловқа қарсы ақпараттық шабуылдың салдары болды. Барлығы «КазТАГ» ақпарат агенттігі қаржы ұйымын алаяқтық, қаржы пирамидасын құру және клиенттердің қаражатын офшорларға шығару деп айыптайтын 250-ден астам теріс мақала жариялады.