Freedom ИИ-суперкластерінің бірінші кезеңі 2027 жылдың екінші тоқсанында іске қосылады. Оның қуатының жартысынан астамын холдингтің өзі алады. Бұл туралы 29 қазанда Freedom Talk «Freedom AI: Inside Infrastructure» дискуссиясында Freedom Holding Corp. CTO және Freedom AI CEO Ренат Туканов айтты. Ол сондай-ақ бірінші фаза қуатының құнын атап, Қазақстанда GPU-серверлер үшін дата-орталықтарды неліктен нөлден салуға тура келетінін түсіндірді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Кластер фазалармен салынып жатыр. Бірінші кезең бастапқыда 2 МВт-қа есептелген, қазір шамамен 4 МВт туралы айтылып отыр. Ол NVIDIA B300 серверлерінде жұмыс істейтін болады, іске қосылу 2027 жылдың екінші тоқсанында жоспарланып отыр.
2027 жылдың соңына дейін холдинг Астанада 25 МВт, ал жалпы алғанда шамамен 50 МВт енгізуді жоспарлап отыр.
«Біз кластерді 2 мегаваттқа есептеген кезде, оның жартысын Freedom-нің өзі тұтынып жатқан, ал қазір одан да көп тұтынып отыр», – деді Ренат Туканов.
Шетелдік корпорациялар қуатты жылдар бойы сатып алып қоя ма деген сұраққа Туканов кластер суверенді ретінде, яғни ең алдымен ішкі сұранысқа арналып салынып жатқанын айтты.
«Барлығы шетелдік компанияларға тиіп кететін жағдай, әрине, ұнамайды. Біз бұл туралы да ойланып жүрміз», – деп атап өтті ол.
Freedom Cloud CEO Темірлан Зиналабдин «Курсивке» берген сұхбатында NVIDIA-мен бірге салынып жатқан Алатаудағы дата-орталықтың іске қосылу мерзімі өзгермегенін растады. Нысанды 2027 жылдың екінші тоқсанында ашу жоспарланып отыр.
Холдингтің өзі кластер қуатының шамамен 2 МВт тұтынуды есептеп отыр. Тукановтың айтуынша, жабдық құны бойынша бұл шамамен $120 млн. Сервер құнының 65%-дан 75%-ға дейінгі бөлігі бейнекарталарға тиесілі, қалғаны – ИИ-модельдерінің айналасындағы сервистер жұмыс істей алмайтын CPU-қаптама.
«Егер біз мұны тұтынсақ, онда түпкілікті клиенттер үшін қандай да бір салыстырмалы құндылық туындауы керек», – деп түсіндірді Туканов.
Кластерге қолжетімділік GPU-сағаттармен сатылады: клиент, мысалы, модельді оқытуға қажет уақыт үшін төлейді, серверді бір жылға жалдамайды. Холдинг әлеуетті клиенттер қатарында ірі бизнесті, ШОБ-ты және жеке тұлғаларды атайды. Олардың көбісіне заң дербес және банктік деректерді шетелдік бұлттарға беруге рұқсат етпейді.
Мемлекеттік органдар, Зиналабдиннің айтуынша, «темір» үшін емес, дайын сервистер – бейнеаналитика және сөйлеуді тану үшін келеді.
«Мемлекеттік органдардан немесе квазимемлекеттік сектордан келетін тапсырыстар «бізге чиптер сатып беріңіздер» деп естілмейді, олар «бізге ауыртпалықтың шешімін беріңіздер» деп естіледі», – деді Freedom Cloud CEO.
Ол сондай-ақ B2B сегментінде Freedom бұлты шетелдік гиперскейлерден «бірнеше есе» арзан екенін мәлімдеді. Нақты тарифтерді компанияда атаған жоқ.
GPU-серверлер Қазақстанның қолданыстағы дата-орталықтарына сыймайды. Тукановтың айтуынша, олар бір стойкаға 5–15 кВт есебімен салынған. Ауамен салқындатылатын бір B300 сервері қазірдің өзінде шамамен 15 кВт тұтынады, яғни бүкіл стойканы алады. Сұйықтықпен салқындатылатын GB300 стойкасы 130 кВт қажет етеді, ал NVIDIA-дың келесі буыны – 230 кВт.
«Қолданыстағы дата-орталыққа серверлерді жай ғана қоюға болмайды, сондықтан сол серверлерді сатып алумен қатар жаңа дата-орталықтарды да салу керек. Жаңа кластағы дата-орталықтарды», – деді Туканов.
Тапшылық ауқымын бағалау үшін ол Қазақстанда 7 дата-орталық жұмыс істеп, тағы екеуі салынып жатқанын еске салды. Олардың барлығында шамамен 1900 стойка бар.
Құрылысты бірден бірнеше фактор тежейді. Салқындатуға арналған чиллерлерді жеткізу мерзімі бір жылда 4–6 айдан 12–15 айға дейін өсті. NVIDIA бейнекарталарына арналған HBM жадын әлемде бар болғаны үш компания шығарады, ал олардың бірі SK hynix 2025 жылдың күзінде өз өндірісін 2026 жылдың соңына дейін келісімшартқа байлап қойды. Чиптерді әкелу үшін АҚШ Өнеркәсіп және қауіпсіздік бюросының (BIS) экспорттық лицензиясы қажет. Дата-орталықтың құрылысының өзі шамамен бір жыл алады.
Холдинг ішіндегі сұраныс бұл ретте өсіп отыр. Қазір Freedom-нің ИИ-жүктемесі шамамен 1 МВт, бес жылдан кейін Тукановтың болжамы бойынша ол шамамен 10 МВт-қа жетеді.
2025 жылдың сәуірінде Freedom Holding Corp. «Инновациялық технологиялар паркі» (Алатау) АЭА-да Freedom Cloud дата-орталығының құрылысын бастады. 2,5 га нысан 15 кВт-қа дейінгі қуаты бар 480 стойкаға есептелген. Пайдалы IT-қуаты 7,2 МВт, жалпы энергия тұтынуы – 13 МВт болады. Құрылыстың екі кезеңі 75 млрд теңгеге, жабдық тағы 100 млрд теңгеге, барлығы 175 млрд теңгеге бағаланды.
2025 жылдың қарашасында Тимур Турловтың холдингі NVIDIA-мен бірге құны $2 млрд жасанды интеллект орталығын құру туралы жариялады. Сол кезде Астанада салынып жатқан Akashi ЦОД-ы іске қосылғанға дейін 61%-ға брондалғаны хабарланған болатын.
2026 жылдың ақпанында Турлов телеком-инфрақұрылым мен дата-орталықтарға тағы $200–300 млн тартуды жоспарлап отырғанын, ал ИИ-хаб үшін чиптерді сатып алу $100 млн-ға дейін тұруы мүмкін екенін айтқан. Маусымда ол құрылыстың ағымдағы пайдадан қаржыландырылып жатқанын, ал жаңа нысандар бойынша жұмыстың бірінші жылынан бастап ондаған миллион доллар кіріс әкелетін офтейк-келісімшарттарға қол қойылғанын айтты.
2026 жылдың шілдесінде Президент жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесінің алаңында ИИ және цифрлық даму министрлігі, Citi және Freedom Holding Corp. Freedom AI Super Cluster құру туралы меморандумға қол қойды. Сонда бірінші фазаның іске қосылуы 2027 жылдың I тоқсанына, екінші және үшіншісі – 2027–2028 жылдарға белгіленген еді. Қазір бірінші кезеңнің басталуы 2027 жылдың екінші тоқсанында күтіліп отыр. Citi халықаралық капиталды тарта отырып, қаржыландыру нұсқаларын бағалауға уәде берді.
2025 жылдың қыркүйегінде Ренат Туканов суперкластер қазақстандықтардың банктік құпиясы мен дербес деректерін ел ішінде сақтауға мүмкіндік беретінін айтқан болатын.