Францияның супермаркет тоңазытқыштарына жасалған кибершабуылды Иранның Ислам революциясының сақшылар корпусы (IRGC) бақылауындағы хакерлерге телуі әлемдік нарықтағы геосаяси ахуалдың көрінісі ретінде бағаланып отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
2023 жылы мемлекеттік қолдауға ие топ Біріккен Араб Әмірліктеріндегі теледидар стриминг қызметтерін үзіп, Газа соғысы туралы дипфейк-репортаж таратқан. Сол жылы Иранмен байланысты хакерлер израильдік компания өндірген суды бақылау жабдықтарының экрандарына «Израильге өлім» деген ұранды шығарған.
Енді Франция супермаркет тоңазытқыштарына жасалған шабуылды Иранның әскери құрылымының маңызды бөлігі — Ислам революциясының сақшылар корпусының бақылауындағы хакерлерге теліп отыр. Бұл жолы ешқандай хабарлама болмаған, бірақ бұл оқиға әлемдік БАҚ-тың басты жаңалығына айналды. Кейбір тоңазытқыштардың температурасы соншалықты жоғары көтерілгендіктен, олар өртеніп кеткен. Шабуылдан кейінгі сағаттарда супермаркет қызметкерлері шіріген ет пен еріген балмұздақтарды қоқыс контейнерлеріне тастады.
Францияның сыртқы істер министрі бұл әрекетті «белгісіз ауқымдағы және белгісіз агрессия» деп атап, кінәлілерге қарсы «бүкіл Еуропа бойынша санкциялар» енгізілетінін уәде етті.
Бұл шабуыл мамыр айында Израильдің азық-түлік өндірісі зауытындағы өнеркәсіптік мұздатқыштарға жасалған шабуылдан және тамыз айында АҚШ әскери базаларында азық-түлікті бүлдірген мұздатқыштардың істен шығуынан кейін орын алды. Бұл оқиғалар ресми түрде Иранға телінбеген, бірақ Францияның мәлімдемесі — мемлекетті осы типтегі хакерлік шабуылға алғаш рет айыптау.
Киберқауіпсіздік саласындағы Sophos компаниясының аға директоры Рейф Пиллинг шабуылдың салыстырмалы түрде қарапайымдылығын — хакерлер тоңазытқыштарды басқаруға әдепкі құпиясөздерді пайдаланғанын — Иранның мүмкіндіктеріне сай деп бағалады. «Шабуылдардың өзі аса күрделі емес еді», — деді ол.
Пиллинг Франциядағы шабуылдар мен өткен аптада Еуропа бойынша орын алған мұздатқыштардың істен шығуының байланысты болуы мүмкін деген болжам бар екенін айтты.
Батысқа қарсы дұшпандық кибероперациялар әдетте Қытай, Ресей, Иран және Солтүстік Кореядан келеді. Олардың мақсаттары мен сипаттары әртүрлі: Қытай өнеркәсіптік тыңшылыққа және жаппай деректер жинауға баса назар аударады, Ресей қарсыластың инфрақұрылымын бұзуға және дезинформация таратуға, ал Солтүстік Корея ақшаға мұқтаж болғандықтан криптобиржаларды бұзуға көңіл бөледі. Пиллингтің айтуынша, Иран өз қарсыластарына ескерту жасағысы келеді.
«Жалпы алғанда, Иран кибершабуылдарды халықаралық аренада күш көрсету және аймақтық және халықаралық қарсыластарына саяси наразылығын білдіру үшін пайдаланады», — деді Пиллинг.
Мұздатқыштарға жасалған шабуылдар Ұлыбританияның ұлттық киберқауіпсіздік орталығы елдің киберқауіптің жаңа деңгейінің «алғашқы сатысында» тұрғанын және оқиғалар санының «үлкен өсуін» күту керектігін ескерткен кезде орын алды. Негізгі алаңдаушылық — ЖИ-ге байланысты, өйткені бұл технология қазір IT жүйелеріндегі бұрын болжанбаған ақауларды анықтап, шабуылдаушыларға шабуылдарды жоспарлауға және жүзеге асыруға көмектесе алады.
Алайда мұздатқыштарға жасалған шабуылдардың негізгі контексті — ЖИ емес, геосаясат. Тоңазытқыш жүйелерінің осалдықтарын табу және пайдалану салыстырмалы түрде оңай болды. Бірақ жаңа технологиялар мен шиеленіскен жаһандық қатынастардың үйлесімі алаңдатарлық жағдай туғызып отыр.