Францияда 17 қазанда болған тәртіпсіздіктер мен тонаулардан кейін қоғамда кінәлі кім және бұдан қандай сабақ алу керек деген пікірталас жалғасып жатыр. Париждің сынған дүкен витриналарының алдында тұрған Элизабет: «Бұл Францияның бет-бейнесі емес! Бұқаралық ақпарат құралдары сенбідегі наразылықтардың зорлық-зомбылығы мен қиратушылығына ғана назар аударады. Бірақ бұл көпшілік емес. Бұл — біз емес! Бұл Франция емес!» — деді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Элизабеттің досы болған жайды Франциядағы азаматтық соғыс деп санайды, бірақ Элизабет онымен келіспейді. Ол сенбідегі оқиғаның мүлде басқа нәрсе екенін айтады. Алайда нақты не болғаны және тәртіпсіздіктердің артында кім тұрғаны әлі күнге дейін белгісіз. Тонаулардың көбісі ұрлыққа құмарлықтан жасалған болса, зорлық-зомбылық алдын ала жоспарланған сияқты көрінді. Студенттік наразылықтар бірнеше апта бойы жалғасып жатқанда, неге дәл қазір мұндай әрекеттер ұйымдастырылды? Және бұл қиратулардан кім пайда көреді? Элизабет бұған толық сенімді емес.
Францияның Ұлттық ассамблеясының төрағасы Яэль Браун-Пиве тәртіпсіздіктерді және олардың қалай ұйымдастырылғанын зерттеу үшін парламенттік тергеу жүргізуді ұсынды. Француз барлау қызметі осы айдың басында үкіметтік ортаға студенттік наразылықтарға солшыл анархистік топтардың қатысы барын хабарлаған болатын. Олардың белгісі — қара шеңбермен қоршалған бас әріп «А» — осы демалыс күндері Франция бойынша көптеген ғимараттарға бүркілген.
Француз бұқаралық ақпарат құралдары сенбі күні түсірілген бейнероликті қайта-қайта көрсетті: онда қара киім киген, беттерін қара орамалмен жасырған жас жігіттер топтары үлкен балғалармен немесе мачетелермен полиция көліктеріне шабуыл жасаған. Le Figaro газеті жариялаған 29 қыркүйектегі француз барлау есебінде студенттік шерулерді студенттік одақтар мен радикалды солшыл саяси қозғалыстардың «манипуляциялауы» туралы егжей-тегжейлі айтылады. Онда 2027 жылғы президенттік сайлау алдында радикалды солшыл «La France Insoumise» (LFI) саяси қозғалысы зорлық-зомбылықты сайлау стратегиясы ретінде қолдануы мүмкін екендігі айтылған.
Француз дереккөздерінің хабарлауынша, сенбі күні 3000-нан астам дүкен мен кәсіпорынның жаппай тоналуы негізінен ұрлыққа құмарлықтан туындаған. Көптеген жастар ұрланған тауарларын, соның ішінде дизайнерлік кроссовкаларды интернетте сатуға тырысқан. Кейбіреулері тіпті беттерін жасыруға да тырыспаған. Олар өздерін жазадан қорғалған сезінді ме? Онлайн сауда алаңдары енді француз билігімен бірлесіп, мүмкіндігінше көп тонаушыларды табуға көмектесетінін мәлімдеді. Полиция бейнебақылау камералары мен әлеуметтік желілердегі жазбаларды тексеретінін айтады. Президент Макрон зорлық-зомбылық пен ұрлыққа кінәлілердің барлығы сот алдында жауап беретінін мәлімдеді.
Кейбіреулерді әлеуметтік желілердегі жазбалар арқылы зорлық-зомбылыққа шақырған деген болжамдар Францияның бұрынғы премьер-министрі Габриэль Аттальді (алдағы президенттік сайлауға үміткер) одан әрі зорлық-зомбылықты болдырмау үшін әлеуметтік желілерді ішінара өшіруді талап етуге мәжбүр етті. Бельгия да соңғы күндері зорлық-зомбылық наразылықтарын бастан кешіріп отыр. Сейсенбіде Бельгияның ішкі істер министрі Бернар Квинтен зорлық-зомбылықтың «тиктокталуы» туралы ескертті. Оның айтуынша, тәртіпсіздіктердің бейнежазбалары әлеуметтік желілерде кеңінен таралып, әсерге бейім жастардың үлкен аудиториясына жетеді. Ол сондай-ақ Брюссель мен Льеж көшелеріндегі зорлық-зомбылық үшін «белгілі солшыл топтарды» кінәлады.
Францияда премьер-министр Себастьян Лекорню мен оның ішкі істер министрі Лоран Нюнез де сенбідегі тәртіпсіздіктерге «қатаң солшылдарды» анық айыптады. Нюнез бұны «отқа май құю» деп атады. Сейсенбіде Лекорню «шағын радикалды солшыл және ультрасолшыл топтар» жоспарлаған «көтерілістер» туралы айтты. Бұған дейін ол «радикалды солшылдарды» студенттік шерулерді қаруландырды деп айыптаған болатын. Антикапиталистік LFI көшбасшысы, Франция президенті болуды армандайтын Жан-Люк Меланшон мұны қатты жоққа шығарды. Меланшон сенбідегі жоспарланған наразылыққа қатысты. Оның LFI қозғалысының саясаткерлері бір ай бұрын Париждің әлеуметтік жағынан қиын аудандарында басталған студенттік шерулерге қатысып келеді. Олардың талабы — баршаға жақсы мемлекеттік білім беру.
Дүйсенбіде Сен-Дени маңындағы FSE студенттік одағының өкілі Лиза Кордатпен кездестім. Ол студенттердің наразылықтарын әлеуметтік желілердегі хабарламалар немесе студенттік ұйымдар арқылы өздері ұйымдастырғанын айтты. Ол студенттерді саясаткерлер «бұйрық беріп, басқарып отыр» деген болжамды «қорлау» деп бағалады. «Студенттердің ашуы төменнен келеді», — дейді Лиза. Алайда Францияда көптеген адамдар сенбідегі зорлық-зомбылықтың саясаттандырылуына наразы. 25 жастағы Лина маған: «Саясаткерлер кінәлілерді іздеп жатыр, бірақ неге бұның бәрі болғанын сұрамайды. Сенбідегі оқиғаның түпкі себептері қандай? Біз қорқыныш пен тасталғандық сезімінде өмір сүріп жатырмыз», — деді.
Францияның жетекші саясаткерлері сенбіден бері бір-бірін айыптау фестивалін өткізіп жатыр. Алты айдан кейін болатын президенттік сайлау қызу тартысқа толы, ал француз көшелеріндегі тұрақсыздық бірден Францияның қазірдің өзінде қызған саясатына әсер етті. Қазіргі рейтингтерде екінші орында тұрған Меланшон центристік премьер-министрді «біліксіздік немесе ең нашар стратегия» салдарынан «хаостың кінәлісі» деп айыптады. Меланшон сенбідегі заңсыздықтан кейін Лекорню зорлық-зомбылықтың жалғасуына жол беріп, өзін «тәртіп партиясы» ретінде көрсетуі мүмкін екенін меңзеген.