Қазақстанның ең бай кәсіпкерлерінің бірі Бахтияр Оспановтың агробизнесімен байланысты «Азатский элеватор» 2025 жылдың қорытындысы бойынша кірісті екі еседен астам арттырды. Дегенмен, кәсіпорын екінші жыл қатарынан шығынмен жұмыс істеп, міндеттемелері активтерден екі еседен астам асып түсті. Бұл Қаржылық есептілік депозитарийінің сайтында жарияланған «Азатский элеватордың» 2025 жылғы аудиторлық қаржылық есептілігінен көрінеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«Азатский элеватор» «Қазақстанның астық консорциумы» активтерінің қатарына кіреді, ол инвестор ретінде әрекет етеді және «Қазэкспортастық» бұрынғы активтері тобының қуаттарын қалпына келтіруге қатысады. Оспановтың өзі 2026 жылғы мамырдағы Қазақстанның 75 ең бай бизнесмендері рейтингінде 75-орында тұр, оның байлығы $95 млн деп бағаланады.
Кәсіпкерге «Қазақстанның астық консорциумының» 75% тиесілі. Агрохолдингтің серіктесі — «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі. Консорциум құрамына 22 ауыл шаруашылығы кәсіпорны, алты элеватор, екі диірмен кешені, сондай-ақ сауда және сервистік құрылымдар кіреді. Жер банкі 900 мың гектардан асады, оның шамамен 350 мың гектары егістікке пайдаланылады.
2025 жылы «Азатский элеватор» 1,135 млрд теңге кіріс алды, бұл бір жыл бұрынғы 563 млн теңгемен салыстырғанда шамамен екі есе өсті.
Табыстың барлығы дерлік элеватор бизнесінен түсті. Астықты қабылдау, кептіру, сақтау, тиеу және өңдеуден түскен кіріс 2024 жылғы 538,1 млн теңгемен салыстырғанда 1,134 млрд теңгені құрады.
Сонымен қатар өзіндік құн да өсті. 2025 жылы ол 1,071 млрд теңгеге жетті, бір жыл бұрын 515,8 млн теңге болған. Нәтижесінде жалпы пайда 64,7 млн теңгені құрап, 47,2 млн теңгеден өсті.
Алайда кәсіпорынның әкімшілік шығындары екі еседен астам өсті — 139,2 млн теңгеден 294,2 млн теңгеге дейін. Атап айтқанда, жалақыға және оған қатысты салықтарға жұмсалған шығындар 117,4 млн теңгені құрады, банктік қызметтер 84,5 млн теңгеге, ал айыппұлдар мен өсімпұлдар 28,2 млн теңгеге жетті.
Нәтижесінде операциялық шығын 285,5 млн теңгені құрады. Бір жыл бұрын ол айтарлықтай жоғары болған — 1,462 млрд теңге.
Бизнестің өсуіне қарамастан, жыл қорытындысы бойынша компания минуста қалды. «Азатский элеватордың» таза шығыны 1,007 млрд теңгені құрады. Салыстыру үшін: 2024 жылы кәсіпорын 5,766 млрд теңге жоғалтқан. Жылдық шығын шамамен 82,5%-ға, яғни алты есеге жуық қысқарған.
Нәтижеге қысым жасауды жалғастыратын негізгі факторлардың бірі — қаржылық шығындар. 2025 жылы олар 1,916 млрд теңгені құрады. Бұл ретте қаржылық кірістер 1,164 млрд теңгеге жетті. Бір жыл бұрын қаржылық шығындар 4,842 млрд теңге, ал кірістер 533,3 млн теңге болған.
Компанияның жинақталған жабылмаған шығыны 2025 жылдың соңына қарай 10,672 млрд теңгеге дейін өсті, бір жыл бұрын 9,665 млрд теңге болған. Меншікті капитал сәйкесінше теріс болып қалды және минус 10,672 млрд теңгені құрады.
«Азатский элеватордың» міндеттемелері өткен жылдың соңында 19,28 млрд теңгеге жетті, бір жыл бұрын 16,29 млрд теңге болған. Бұл ретте компания активтері 8,61 млрд теңгеге бағаланды, 2024 жылдың соңында 6,63 млрд теңге болған.
Қарыздардың негізгі бөлігі несиелерге тиесілі. Олардың баланстық құны 2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша 16,803 млрд теңгені құрады, оның 14,99 млрд теңгесі ұзақ мерзімді міндеттемелерге, ал 1,813 млрд теңгесі несиелердің ағымдағы бөлігіне тиесілі. Бір жыл бұрын қарыз міндеттемелерінің жалпы көлемі 14,831 млрд теңге болған.
2025 жылдың қаңтарында компания Аграрлық несие корпорациясымен 10,7 млрд теңгеге несие желісін ашу туралы негіздемелік келісім жасады. Қаражат айналым қаражатын толықтыруға және ADCB алдындағы ақшалай міндеттемелерді орындауға арналған, делінген есептілікте. Желі аясында компания үш жеке несие шартын жасады.
«Азатский элеватордың» өзі Ақмола облысының Зеренді ауданында орналасқан. Кәсіпорынның негізгі қызметі — астықты қабылдау, өлшеу, кептіру, тазалау, сақтау және тиеу. 2025 жылдың соңында компанияда орта есеппен 87 адам жұмыс істеді, бір жыл бұрын 71 адам болған. Кәсіпорынның жалғыз қатысушысы — «Agro Group Collection» коллекторлық агенттігі» ЖШС. Есептілікте соңғы бақылаушы тарап ретінде Бахтияр Оспанов көрсетілген.