Финляндияда украинашыл белсенділігі үшін қуғынға ұшыраған орыс отбасы депортацияға ұшырау қаупіне тап болды. Никита мен Ольга Беловтар 2022 жылы Ресейден қашып кеткен, бірақ фин билігі олардың өтініштерін бірнеше рет қабылдамады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Никита, 25 жаста, Мәскеудегі металлургиялық технологиялар ғылыми-зерттеу институтында инженер болып жұмыс істеген. Ол өз жұмысының Ресейдің соғыс әрекетіне байланысты екенін білгеннен кейін жұмыстан кеткен. Оның айтуынша, бастығы оған жобаның соғысқа қатысы жоқ деп өтірік айтқан, ал ол жобадан бас тартқанда, оны қамауға алу немесе майданға жіберу қаупі төнген.
Ольга, 55 жаста, анестезиолог медбике болып жұмыс істеген. Ол әскерилердің ұлы туралы сұрағанын және олардың үйіне полиция келгенін айтады. Отбасы Ресейден кетуден басқа амал жоқ деп шешкен. «Қазір біз түсінеміз, егер қайтсақ, бізді бірден қамауға алады, түрмеге жабады және азаптайды», – дейді Никита.
Финляндияда олар жергілікті Украина орталығында ерікті болып, гуманитарлық көмекке атсалысқан: алғашқы көмек, азық-түлік, киім, Starlink жабдығы және 3D принтер жіберген. Олар украин сарбаздарынан алғыс бейнехатын алған.
2022 жылы олар Финляндиядан баспана сұраған, бірақ өтініш қабылданбаған. Биыл қайта өтініш беріп, қайта бас тартылып, депортация туралы бұйрық алған. Сәуірде олар депортацияға дейін қамауға алынған, кейін сот араласып, босатылған. Қазір олар сот шешімін күтуде, бұл олардың бірнеше апта ішінде елден шығарылуына әкелуі мүмкін.
Финляндияның иммиграция қызметі олардың Ресейге қайтуы «нақты қауіп» төндірмейтінін мәлімдеген. Алайда олардың адвокаты, қауіпсіздік себептерімен атын атамауды сұраған, Беловтардың депортацияланса, қауіпке ұшырауы әбден мүмкін екенін айтады. Никитаның бұрынғы жұмысы құпия мемлекеттік ақпаратқа қол жеткізуді қамтыған, бұл да қауіпті арттырады.
Финляндияның иммиграция қызметінің статистикасы бойынша, 2022 жылдың ақпаны мен 2026 жылдың маусымы аралығында 1039 ресейлік депортацияланған – бұл барлық ұлттар арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Сол кезеңде 1342 ресейліктің 1109-ы Финляндияға кіруге рұқсат алмаған.
Финляндия 2023 жылы НАТО-ға қосылған, ал Ресей шекарадағы әскери базаларын кеңейткен. Финляндия өз шекарасын толығымен жауып, Мәскеуді «гибридті операция» аясында баспана іздеушілерді бағыттады деп айыптаған.
Никита мен Ольганың ісі – Финляндияда баспана ала алмай жатқан көптеген ресейліктердің бірі. Заңгерлер олардың болашақ қаупі мен адам құқықтары жеткілікті бағаланбағанын айтады.
Global Magnitsky Justice Campaign жетекшісі, саяси белсенді Билл Браудер бұл істі «Еуропаның Путин соғысына қарсы бәрін тәуекел еткендерді қорғауға деген адалдығының айқын сынағы» деп атады.
Никитаның айтуынша, олар сот шешімін күтіп жүргенде психикалық денсаулықтары нашарлап, дүрлігу ұстамалары болған. «Біздің санамызда тек жаман нәрселер болды. Бұл азаптаудың басы сияқты еді, өйткені бұл толықтай травматикалық тәжірибе болды», – дейді ол. «Сол кезде біз өлімге дайындалдық».