Бұрынғы АҚШ денсаулық сақтау шенеунігі Энтони Фаучи Covid-19 пандемиясының шығу тегі туралы республикалықтар басқаратын Сенат комитетінің тыңдауында Бесінші түзетуді қолданды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
АҚШ Конституциясына енгізілген түзету ешкімді «ешқандай қылмыстық істе өзіне қарсы куәгер болуға мәжбүрлеуге болмайтынын» айтады.
Фаучидің сұрақтарға жауап беруден бас тартуы сәрсенбідегі тыңдаудың басында болды, бұл республикалық сенатор Рэнд Полдың Фаучидің атақ-даңқы және Covid шығу тегі туралы ой толғаған жазбаларын жариялауынан бірнеше күн өткен соң орын алды.
Ұлттық аллергия және жұқпалы аурулар институтын (NIAID) басқарған Фаучи Полдың оның күнделік жазбаларын жариялауы сенаторлардың сұрақтарына жауап бермеуінің бір себебі екенін айтты.
«Менің үкіметтің заң шығарушы тармағына деген құрметім үшін мұны істеу қиын болса да ... адвокаттарымның кеңесі бойынша мен сіздердің сұрақтарыңызға жауап беруден бас тарту үшін Конституцияның Бесінші түзетуі бойынша өз құқығымды қолданамын», - деді Фаучи.
Бесінші түзетуді қолдану кінәні мойындау емес - ол адамдарды мәжбүрлеуден, қателіктерден және әділетсіз ауыртпалықтан қорғауға арналған.
Фаучи бұған дейін бірнеше конгресс комитеттерінің алдында ант беріп куәлік бергенін атап өтті, бірақ Полдың Фаучиді қылмыстық жауапкершілікке тартуға деген «айқын әуестігі» оны бұл жолы сұрақтарға жауап бермеуге итермеледі деп мәлімдеді.
«Менің жеткен жалғыз қорытынды - оның мені осы комитетке шақыруының жалғыз себебі - мені бір нәрсе - кез келген нәрсе айтуға мәжбүрлеу, ол оның мені «темір тордың артында» қалдыру туралы қайталанған жария уәделерін ақтай алады», - деді Фаучи.
Пол Фаучидің жауап беруден бас тартуына қарамастан оны сұрақ қоюды жалғастырды. Тыңдау кейде шиеленісе түсті, соның ішінде Фаучидің жанында отырған адвокаттарының бірі Полдың сұрақтары кезінде бірнеше рет араласуға тырысқанда. Пол күзетшіге оны бөлмеден шығаруды бұйырды.
Кіріспе сөзінде Пол Фаучидің күнделік жазбалары оның вирустың шығу тегі туралы американдықтарға айтқандарына қайшы келетінін айтты.
Пол Фаучидің Covid табиғи жолмен пайда болды деп көпшілік алдында айтқанымен, жеке өзі вирустың медициналық зертханада пайда болғанына сенетінін болжады. Сенатор Covid Қытайдың Ухань вирусология институтынан шыққан зертханадан ағып кету теориясын бірнеше рет насихаттаған.
Көптеген ғалымдар «жануарлардан берілу» теориясын қолдайды, яғни вирус жануардан адамға жұққан кезде басталған. Алайда ғалымдар мен дәлелдер екі теорияның біреуіне де нақты тоқталған жоқ.
Фаучидің күнделік жазбалары пандемияның басында Covid шығу тегі туралы екі ықтимал теорияға - табиғи шығу тегі және зертханадан ағып кету - ашықтықты көрсетеді, содан кейін ол табиғи шығу тегіне көбірек сенімді бола бастайды.
Мысалы, 2020 жылғы ақпандағы бір жазбада Covid ғалымдары арасындағы конференц-байланысты талқылай отырып, Фаучи дәрігерлердің вирустың қайдан шыққаны туралы «толық келісімге» ие болмағанын айтады.
Кейінірек NIAID басшысы «түрлердің секіруінен вирус табиғи жолмен дамығанына сенімді дерлік, бірақ ... зертханадан ағып кету мүмкіндігіне ашық көзқарасты сақтаймын» деп жазады.
«Екі балама мүмкін болғандықтан, олардың ықтималдығы бірдей дегенді білдірмейді», - деп жазды Фаучи.
Сәрсенбідегі тыңдауда бірнеше демократ Фаучиді қорғауға шықты, соның ішінде сенатор Мэгги Хассан тыңдау Фаучиді «торға түсіруге арналған» деді. Олар қазіргі АҚШ Денсаулық сақтау хатшысы Роберт Ф. Кеннеди кішінің басшылығымен қызылша және циклоспориаз - диарея тудыратын паразиттік инфекция жағдайларының өсуіне алаңдаушылық білдірді.
Кеннеди, Фаучидің сыншысы, Fox News-ке демалыс күндері шенеуніктер Фаучидің күнделік жазбаларын үкіметтік компьютерлердегі 11 бөлек серверден «қазып алуға» сегіз ай жұмсағанын айтты.
NIAID-тің бұрынғы басшысы ретінде 2022 жылы зейнеткерлікке шыққан Фаучи коронавирус пандемиясы кезінде және одан кейін өлім қауіптеріне, сондай-ақ республикалықтардың маска тағу міндеттері мен басқа Covid шектеулеріне қатысты қатты сынына тап болды.
Фаучи мен Трамп пандемияны басқаруға қатысты жиі қақтығысты, соның ішінде Трамп дәлелденбеген емдеу әдістерін ұсынған кезде.