Сенатор Айнур Аргынбекова Мәжілісте елдің дәрі-дәрмек қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесін көтеріп, отандық фармотрасльдің даму қарқынын сынға алды. Ол соңғы 10 жылда Қазақстанда тек екі меншікті препарат жасалғанын мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Сенатор 2025 жылғы Жоғары аудиторлық палатаның (ВАП) аудит деректерін келтірді, оған сәйкес отандық дәрілердің ішкі нарықтағы үлесі жоспарланған 25% көрсеткішіне қарамастан, жыл қорытындысы бойынша небәрі 16% құрады.

«Бұл мемлекет басшысының 2029 жылға қарай отандық дәрілік препараттардың (ОДП) ішкі нарықтағы үлесін 50% жеткізу жөніндегі тапсырмасын орындауда тәуекелдердің бар екенін көрсетеді», – деп атап өтті ол.

Сонымен қатар, сенатор елде 200-ден астам фармацевтикалық кәсіпорын жұмыс істейтінін, оның 43-і дәрі өндіруге, 164-і медициналық бұйымдар шығаруға маманданғанын айтты.

«2025 жылы жүргізілген аудит фармацевтика саласындағы ғылыми зерттеулердің өте төмен деңгейін анықтады. Соңғы 10 жылда Қазақстанда барлығы екі отандық түпнұсқа дәрілік препарат тіркелген. Оның бірі әлі күнге дейін ұлттық дәрілік формулярға енгізілмеген. Бұл оны әзірлеуге бюджеттен 4 миллиард теңгеден астам қаражат жұмсалғанына қарамастан», – деп атап көрсетті ол.

Депутаттық сауалға Денсаулық сақтау вице-министрі Тимур Султанғазиев жауап беріп, фармнарықтың ерекшелігін түсіндіріп, 2029 жылға қарай отандық өнімнің үлесін 50% жеткізуге көмектесетін жүйелі шаралар мен әлемдік алыптармен жасалған келісімшарттар туралы айтты.

«Шынында да, 2025 жылдың қорытындысы бойынша отандық дәрілік заттардың құндық мәндегі үлесі 16% құрады. Бірақ фармацевтикалық нарықтың ерекшелігін ескеру қажет. Құндық мәнде үлкен үлеске патенттік қорғауы бар қымбат және инновациялық препараттар, мысалы, орфандық препараттар әсер етеді, оларды локализациялау өте қиын», – деп түсіндірді ол.

Сонымен қатар, шенеунік заттай мәнде ОДП үлесі 40% жеткенін атап өтті, бұл, оның пікірінше, халықтың қажетті дәрілерді тұтынуының нақты көлемін көрсетеді.

Ал президенттің 2029 жылға қарай ОДП 50% жеткізу жөніндегі тапсырмасына келетін болсақ, Султанғазиевтің айтуынша, бәрі жоспар бойынша жүріп жатыр.

«Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау үшін бірқатар жүйелі шаралар іске асырылуда. Біріншіден – жағдайлар жасалып, 2 мыңнан астам дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сатып алу үшін ұзақ мерзімді келісімшарттар (83 келісімшарт) жасалды. Екіншіден – биылдан бастап инвестициялық келісім іске асырылуда. 500-ге жуық дәрілік заттың өндірісін локализациялауға жалпы сомасы 390 миллиард теңгеден астам сегіз бағыт бойынша келісімшарттар жасалды», – деп атап өтті ол.

Сондай-ақ ол қазіргі уақытта ірі халықаралық өндірушілермен бірлесіп технологиялар трансферті және өндірісті локализациялау жобалары іске асырылып жатқанын түсіндірді.

«Ғылыми әзірлемелерге келетін болсақ, министрлік бұл мәселеге жүйелі түрде қарайды. Бүгінгі таңда біз нарыққа шығудың толық циклін іске асыруға көшіп жатырмыз – әзірлемеден бастап, клиникалық зерттеулер, тіркеу куәлігін алу және нарыққа шығуға дейін», – деп жауап берді ол.

Бұған дейін «Курсив» қазақстандық дәріханаларда кейбір дәрі-дәрмектердің бағасы төмендей бастағанын жазған болатын. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігі республика бойынша бағалардың салыстырмалы талдауының қорытындысын шығарғаннан кейін хабарлады. Атап айтқанда, 669 дәрілік препарат атауы туралы сөз болып отыр. Алайда, нақты қандай дәрілердің арзандағаны туралы хабарланбады.