Қатарынан болған қарқынды ыстық толқындар мен бүкіл құрлықты қамтыған құрғақшылық Еуропа фермерлерін «бұрын-соңды болмаған» дағдарысқа ұшыратты, әсіресе көкөніс пен дәнді дақылдар өсірушілер «апатты» өнім туралы ескертуде. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Франциялық өсірушілердің айтуынша, көкөніс өндірісі алдыңғы жылдармен салыстырғанда «айтарлықтай дәрежеде» төмендеген: цуккини 25%-ға, салат 35%-ға, бұршақ 40%-ға, брокколи 60%-ға, артишок 50-100%-ға азайған.
«Көкөніс секторы тарихи дағдарысты бастан кешіруде», – деді Бретаньдағы 1300-ден астам көкөніс өндірушілерді біріктіретін Prince de Bretagne ұйымы, өнімділік пен көптеген дақылдардың сапасының «күрт» төмендеуін ескере отырып, «шұғыл шаралар қабылдауды» талап етті.
Адам әрекетінен туындаған жаһандық жылыну мен күшейтілген Эль-Ниньо құбылысы биылғы жазда Еуропаның егістіктерін күйдіріп, температураның 30°C-тан, көбінесе 35°C-тан асуы, жаңбырдың жоқтығы және ыстық желдер өсімдіктердің дамуына кедергі келтірді.
«Әдетте бір аймақ жақсы өнім береді, бұл шығынды өтеуге көмектеседі», – деді 4400 мүшесі бар француз консервіленген және мұздатылған көкөніс өндірушілер қауымдастығының өкілі Эрик Леграс Le Monde газетіне. «Биыл біздің барлық негізгі өндіріс аймақтарымыз бір уақытта зардап шекті».
Дәнді дақылдар өндірісі де қатты зардап шекті. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, Еуропадағы ең ірі астық өндіруші Франциядағы жүгері өнімі 2025 жылмен салыстырғанда 35%-ға төмендеп, шамамен 9 млн тоннаны құрайды – бұл соңғы рет 1980 жылы байқалған көрсеткіш.
Министрліктің айтуынша, төмендеудің бір бөлігі фермерлердің күнбағыс сияқты басқа дақылдарға ауысуына байланысты, бірақ бұл сонымен қатар биылғы жаздағы қатал ыстық толқындардың өсу кезеңіндегі маңызды дақылға әсерін көрсетеді.
Бұл мал шаруашылығымен айналысатын фермерлерге үлкен проблемалар туғызуы мүмкін. Сүтті сиырлар әдетте 25°C-тан жоғары температурада жылу стрессінен зардап шеге бастайтындықтан, көптеген өндірушілер сүт өнімділігінің 10-15%-ға төмендегенін хабарлады. Көпшілігі қазір қысқы жемшөп туралы алаңдауда.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің статистика қызметі Agreste өткен аптада қысқы мал азығына арналған шөп өндірісі 1989-2018 жылдардағы орташа көрсеткіштен шамамен 30%-ға төмен екенін хабарлады, бұл тапшылық «күшейіп, қазір көбірек аймақтарға әсер етуде».
Жұмыртқа өндірісі де, әсіресе маусым айындағы ыстық толқын кезінде құс фабрикаларындағы апатты өлім-жітім деңгейінен зардап шекті. Францияның ұлттық жұмыртқаны насихаттау кеңесінің мәліметінше, өндіріс күніне шамамен 1 млн жұмыртқаға төмендеген.
Италияда елдегі ауыл шаруашылығы жерлерінің шамамен 60%-ы қазір жеңілден ауырға дейінгі құрғақшылықтан зардап шегуде, деп хабарлайды елдегі ең ірі фермерлер ұйымы Coldiretti осы айдың басында жариялаған деректерге сілтеме жасап.
Әсіресе жүгері, күріш, соя бұршақтары, сондай-ақ көкөністер мен жемістердің өнімділігі қатты зардап шекті, ал сүт өндірісі 20%-ға төмендеді. Өрттер мен қатты дауылдардан келген залалды қоса алғанда, секторға келтірілген жалпы шығын 3 млрд еуродан асады деп бағалануда.
Құрғақшылық әсіресе По өзені аңғарында өткір, бұл аймақ төрт солтүстік аймақты қамтитын үлкен географиялық аумақ, Италия ауыл шаруашылығының тірегі және итальяндық күріш өндірісінің шамамен 80%-ы осында шоғырланған. Елдегі ең ұзын өзеннің қатты тартылуына байланысты жағдай қиындап тұр.
Италия Еуропадағы ең ірі күріш өндірушісі, 2025 жылы шамамен 235 000 гектар (580 000 акр) алқапқа күріш егілген. Алайда биылғы қатал құрғақшылық өсірушілерді маусымды сақтап қалу үшін бұрын-соңды болмаған шараға жүгінуге мәжбүр етті: олар егістіктерді тек екі аптада бір рет суарады.
Испанияда Кастилия-Леондағы астық өнімі өткен жылмен салыстырғанда 35%-ға, Мадрид аймағында 49%-ға, Андалусияда 24%-ға төмендеген. Биліктің мәліметінше, қой мен ешкі сүтінің өндірісі де тиісінше 6,5% және 10,8%-ға төмендеген.
2024 жылғы құрғақшылықтан кейінгі апатты өнімнен кейін зәйтүн майы өндірісі өткен жылы айтарлықтай өсті, ал ылғалды қыс пен көктем күздің аяғында ғана жиналатын дақыл үшін жақсы жаңалық болды. Өсірушілер биылғы жылдың қандай болатынын айту әлі ерте екенін айтады.
Дегенмен, Испанияның ұлттық шарап федерациясы 2026 жылға өндірістің 20%-ға төмендейтінін болжады, ал оның директоры Хосе Луис Бенитес қатарынан болған ыстық толқындар ылғалдың жетіспеушілігінен жүзімнің кішірейіп, өнімнің азаюына әкелетінін ескертті.
Үкіметтер секторға көмектесу үшін қымбат көмек пакеттерін уәде етті. Францияның премьер-министрі Себастьен Лекорню 2027 жылғы бюджетте «құрылымдық қолдау және инвестициялық шаралармен» қатар 145 млн еуро көлемінде дереу көмек көрсетуге уәде берді.