Еуропадағы жабайы ара түрлерінің көпшілігі мен шыбын-шіркей түрлерінің жартысына жуығы соңғы ғасырда азайғанын зерттеу анықтады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Бұл деректер Арменияда БҰҰ-ның биоалуантүрлілік саммиті басталған кезде жарияланды. 1921 жылдан бергі жазбалар Еуропаның Альпі аймағынан басқа барлық бөліктерінде ара түрлерінің азаюы байқалатынын, ал өсуі сирек екенін көрсетеді. Зерттеу бойынша, Атлантикалық және Континенттік аймақтарда ара мен шыбын-шіркей түрлерінің байлығы тұрақты төмендеген, ал басқа аймақтардағы үрдістер аралас немесе тіпті оң болған.

Ғалымдардың айтуынша, құрлықтағы ара мен шыбын-шіркей түрлерінің 88%-ын қамтитын бұл деректер тозаңдандырғыш қауымдастықтарының «сезімтал түрлердің біртіндеп жоғалуы және төзімді аздаған түрлердің көбеюі» арқылы қайта қалыптасқанын көрсетеді. Олар қазіргі үрдістер шешілмесе, «терең функционалдық бұзылыстар» болатынын ескертті.

Жабайы гүлді өсімдіктердің 90%-ға жуығы, сондай-ақ негізгі азық-түлік дақылдарының төрттен үшінен астамы ішінара жануарлардың тозаңдандыруына тәуелді. БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы тозаңдандырғыштардың азаюы жабайы табиғатқа қауіп төндіретін және экожүйелердің климаттың өзгеруі мен экологиялық стреске төтеп беру қабілетін әлсірететін тізбекті реакция тудыратынын ескерткен.

Испанияның Ұлттық зерттеу кеңесінің экологы және зерттеудің бас авторы Карлос Мартинес-Нуньес бұл нәтижелер биоалуантүрліліктің жоғалуы сырттай тұрақты түр санының артында жасырынып қалуы мүмкін екенін көрсететінін айтты. «Бұл бізге одан әрі азаю орын алғанға дейін әрекет ету үшін маңызды мүмкіндік береді», — деді ол.

«Кейбір түрлердің бүгінде көбеюі олардың климаттың өзгеруі мен мекендеу ортасының жоғалуы күшейген сайын жеңімпаз болып қала беретінін білдірмейді», — деп қосты ол.

Бұл нәтижелер дипломаттар Ереванда БҰҰ-ның биоалуантүрлілік жөніндегі 17-конференциясына жиналған кезде жарияланды. Cop17 деп аталатын саммит табиғи әлемді сақтау мен тұрақты пайдалануға және оның генетикалық ресурстарының ортақ пайдасына назар аударады.

Зерттеу соңғы ғасырда тіркелген түрлердің 91%-ы 2001-2020 жылдар аралығындағы қазіргі кезеңде кемінде бір рет тіркелгенін анықтады. Бұл Еуропада түрлердің 9%-ға дейінгі бөлігі жойылған болуы мүмкін екенін көрсетсе де, жақында байқалмаған түрлердің көпшілігі тарихи жазбаларда сирек кездеседі, сондықтан зерттеушілер «кең таралған жойылулар әлі болған жоқ деп күтеді».

Алайда түрлердің алып жатқан үлесі – белгілі бір жерде табылу ықтималдығы – көбінесе төмендеген.

Зерттеуге қатыспаған Баск климаттың өзгеруі орталығының (BC3) экологиялық зерттеушісі Айнхоа Маграч бұл зерттеу «көптен бері күдік тудырған нәрсені растайды: көптеген тозаңдандырғыш түрлер популяциясын жоғалтып жатыр, және бұл азаю олардың барлығына бірдей әсер етпейді» деді.

«Бұған дейін дәлелдердің көпшілігі Ұлыбритания, Бельгия және Нидерланды сияқты Солтүстік-Батыс Еуропаның бірнеше елінен келген еді», — деді ол. «Бұл жұмыс үлгінің құрлық бойына таралатынын көрсетеді, дегенмен кейбір аймақтық айырмашылықтар бар».

Жабайы табиғат адамдардың мекендеу ортасын жоюы, пестицидтерді шашуы және планетаны қыздыратын ластанумен ауа райын өзгертуі салдарынан бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен жойылып барады. Адамзат үшін ауқымды салдарларға, соның ішінде азық-түлік жүйелеріне қауіп пен климаттың одан әрі бұзылуына қарамастан, үкіметтер 1992 жылы Риода биоалуантүрлілік конвенциясы құрылғаннан бері табиғат жөніндегі бірде-бір БҰҰ мақсатына қол жеткізген жоқ.

Cop17 саммиті осы онжылдықтың мақсаттарына қол жеткізу барысын бағалауға назар аударады деп күтілуде. Бұл мақсаттар құрлық пен теңіздің 30%-ын қорғауды, қоршаған ортаға зиянды 500 млрд доллар (375 млрд фунт) субсидияны реформалауды және планетаның деградацияға ұшыраған экожүйелерінің 30%-ын қалпына келтіруді қамтиды.