Еуропа бойынша кемінде 15 рейс бомба туралы қауіптерге байланысты бағыттарын өзгертті немесе төтенше қонды, бұл сапарларды бұзуға бағытталған үйлестірілген әрекет болуы мүмкін деген сұрақтарды қайтадан көтерді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бейсенбі күні таңертеңгі ескертулер Италия, Ирландия, Ұлыбритания, Испания, Болгария, Румыния, Польша, Финляндия, Австрия, Дания, Бельгия, Португалия, Грекия және Чехия арасындағы рейстерге әсер етті.
Сейсенбі күні Еуропа бойынша жеті ұшақ қаскүнемдік ниетпен жасалған жалған бомба дабылдарынан кейін тексерілді немесе бағыттары өзгертілді. Дүйсенбіде Ұлыбританиядан Болгарияға ұшқан рейс негізсіз болып көрінген қауіптен кейін бағытталды.
Соңғы дабылдар Ryanair, Aer Lingus, Wizz Air, Finnair және LOT әуе компанияларының рейстеріне әсер етті. Барлығы қауіпсіз қонды. Кейбір ұшақтарды алғашқы тексеру кезінде күдікті ештеңе табылмады.
Копенгаген мен Мадридтен Софияға ұшқан екі Ryanair рейсі Болгария астанасында төтенше қонды, ал Лондоннан Софияға ұшқан Ryanair рейсі бағытталып, Болгарияның екінші үлкен қаласы Пловдивте қонды.
Болгария үкіметінің өкілі: «Қонғаннан кейін қолданыстағы рәсімдерге сәйкес қажетті тексерулер жүргізілді және ешқандай мәселе анықталмады. София әуежайы мен Пловдив әуежайындағы операциялар қалыпты жағдайға оралды», – деді.
Дублиннен Римге ұшқан Aer Lingus рейсі Францияның солтүстігіндегі Эвре-Фовиль әскери әуе базасына бағытталды. Миланнан Варшаваға ұшқан Wizz Air рейсі Венаға бағытталды, ал Портудан және Салоникиден Миланға ұшқан Ryanair және Aegean Airlines рейстері Миланның Мальпенса әуежайына келген соң тексерілді.
Сондай-ақ Варшавадан Брюссельге ұшқан LOT Polish Airlines рейсі, Хельсинкиден Рим мен Венаға ұшқан екі Finnair рейсі және басқа әуе компанияларының Прагаға ұшқан төрт рейсі зардап шекті.
Чехия полициясының өкілі: «Прага әуежайындағы қауіпсіздік шаралары жаңа ғана аяқталды, пиротехникалық тексерулер теріс нәтиже берді», – деді.
Finnair рейстеріне қатысты қауіптер «негізсіз немесе жалған» болды, деді әуе компаниясының өкілі. «Өкінішке орай, әуе қозғалысы кейде қауіптерге ұшырайды, біз осы аптада көргендей, Еуропадағы басқа да әуе компаниялары жалған бомба қауіптеріне тап болды. Қауіптер әрдайым дерлік негізсіз.»
Бұл сапардағы бұзылулар осы аптада супермаркеттердің тоңазытқыш жүйелеріне жасалған кибершабуылдардан кейін орын алды. Кейбір сарапшылар бұл бұзылуларды, дрондардың басып кіруімен және қосымша дабылдарының іске қосылуымен бірге, Иран, Ресей немесе басқа мемлекеттік субъектілердің атынан Еуропаны алаңдатуға бағытталған гибридті науқанның бөлігі деп болжайды.
Кремль өкілі бейсенбі күні тоңазытқыштарға шабуыл жасаған хакерлер үшін Владимир Путин әкімшілігін кінәлау «абсурд» деп мәлімдеді. «Біздің елімізге қарсы осындай негізсіз айыптаулар бар, оны барлық нәрсеге қатыстырады», – деді Дмитрий Песков журналистерге.
Бейсенбі күні зардап шеккен рейстердің көпшілігі арзан бағамен ұшатын әуе компаниялармен орындалды, бірақ оқиғаларға қатысты айқын заңдылық байқалмады.
Италиялық Ansa ақпарат агенттігі полиция дереккөздеріне сілтеме жасап, Хельсинки-Рим және Дублин-Рим рейстеріне арналған ескерту Рим әуежай компаниясы ADR және басқа да еншілес компанияларға жіберілген итальян тіліндегі анонимді электрондық поштадан келгенін хабарлады. Тақырып жолы «segnalazione minaccia» («қауіп туралы ескерту») болды.
Авиация сарапшылары жалған қауіптер күн сайын болатынын, бірақ сенімді қауіптердің осындай көптігі, тіпті қаскүнемдік ниетпен жасалған жалғандар болса да, үйлестірілген әрекетке нұсқайтынын айтады.
Бұрынғы әуе компаниясының ұшқышы және Balpa кәсіподағының техникалық кеңесшісі капитан Мартин Дрейк әуе компанияларында әрбір қауіпті бағдаршам шкаласы бойынша бағалайтын қауіпсіздік топтары бар екенін айтты: жасыл – жалғастыру немесе қызыл – жерге қондыру, ал сары нұсқа тек әлі ұшпаған рейстер үшін, ұшақты ұшуға рұқсат бермес бұрын қатаң тексерулер мен іздеулер жүргізуге мүмкіндік береді.
«Егер сіз рейсті әдейі бұзғыңыз келсе, оны әуеде болған кезде жасауыңыз керек», – деді Дрейк. Ұшқыштарда QRH – жылдам әрекет ету анықтамалығы бар, оның нұсқаулары қызыл дабыл алған кезде тез төмендеуді және ең жақын әуежайға бағытталуды қамтуы мүмкін. Круиздік биіктікте «ұшақтың герметизациясы кез келген қолдан жасалған жарылғыш құрылғының жұмысының көп бөлігін атқарар еді».
Бағыттау қымбат және өте бұзушы, бірақ әуе компаниялары кез келген қашықтан сенімді қауіпке қарсы басқа таңдауға ие емес.
Әуе компанияларының операциялық ақпаратының интернетте қолжетімді болуы кез келген жалған қауіп жасаушыға ұшу кестелері, ұшақ түрі және оның техникалық сипаттамалары туралы ондаған жылдар бұрын тек ішкі адамдарға ғана белгілі болатын егжей-тегжейлерге ие болуға мүмкіндік береді.
Osprey Flight Solutions авиациялық барлау фирмасының талдаушысы Рис Джонс әуе компанияларының Еуропа әуежайларының қауіпсіздігіне деген сенімі жалған қауіптерден кейін қалыпты хаттамаларды өзгертуді білдірмеуі керек, бірақ «табиғи реакциялардың бірі – қауіпсіздіктің екі еселенуі, БАҚ-тың назары және сапарға деген қоғамдық алаңдаушылық» болады деп айтты.
Ол қауіптер байланысты болып көрінетінін, бірақ «белгілі бір аймаққа бағытталмаған айтарлықтай хаосты науқан» екенін айтты, және олар қауіптерді қалыпқа келтіру арқылы болашақ қауіпсіздік шараларын әлсіретуі мүмкін.