Еуропалық Одақ, Польша және Украина АҚШ пен Ресейдің еуропалық қауіпсіздік мәселелерін еуропалық елдердің қатысуынсыз шеше алмайтынын мәлімдеді. Бұл реакция АҚШ президенті Дональд Трамптың Мәскеумен тек Украинаға ғана емес, бүкіл Еуропаға қатысты ықтимал келісім туралы сөздерінен кейін туындады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Трамп Вашингтонның Мәскеумен ауқымды келісімге жақын екенін жоққа шығармады. Алайда ол ықтимал келісімнің мазмұнын ашпады.
«Бұл өте үлкен нәрсе болады. Бұл тек Украинаға ғана қатысты болмайды, тіпті бүкіл Еуропаға да әсер етуі мүмкін деп айта аламын. Бұл үлкен, тамаша келісім болады және бәрі риза болады», — деді АҚШ президенті.
Дипломатиялық байланыстарға қатысып жүрген оның күйеу баласы Джаред Кушнер да кеңірек еуропалық қауіпсіздік жүйесі бойынша жұмыс жүргізіліп жатқанын хабарлады. Оның айтуынша, Вашингтон тараптардың мүдделерін ескеретін және берік бейбітшілікке жағдай жасайтын практикалық келісімдерді әзірлеуге ұмтылады.
Еуропалық дипломатия басшысы Кая Каллас қолданыстағы қауіпсіздік жүйесі Мәскеудің талабы бойынша қайта қарауды қажет етпейтінін мәлімдеді.
«Бізде еуропалық қауіпсіздік архитектурасы әлдеқашан бар. Мәселе мынада: Ресей шарттарды бұзуды жалғастырып отыр. НАТО 2021 жылы Ресейге қауіп төндірген жоқ және қазір де қауіп төндірмейді. Путиннің еуропалық қауіпсіздікке вето құқығы жоқ», — деді ол Варшавада журналистерге.
Каллас Еуропалық Одақ іске асырылуы оның қатысуын талап ететін кез келген келісімге қатысуы керектігін атап өтті.
Польшаның Сыртқы істер министрі Радослав Сикорский де еуропалық елдерсіз келісімдер жасасу мүмкіндігін жоққа шығарды.
«Біздің басымыздан асып, Украина мен Еуропаның болашағы туралы жасалған келісім тек алысты көре алмаушылық қана емес. Ол принципті түрде мүмкін емес», — деді ол.
Украинаның Сыртқы істер министрі Андрей Сибига Мәскеу еуропалық қауіпсіздіктің кепілі бола алмайтынын атап өтті.
«Біз Ресейден қорғану туралы сөйлесуіміз керек, ал ресейліктермен Еуропадағы ықпал ету аялары туралы әңгіме жүргізбеуіміз керек», — деді министр.
Киевтің ұстанымы — Украинаның болашағы мен Еуропаның қауіпсіздігін олардың тікелей қатысуынсыз талқылауға болмайды.
Politico деректері бойынша, АҚШ-тың НАТО-дағы еуропалық одақтастары Трамптың Ресеймен қауіпсіздік жөніндегі жаңа келісім жасасу жоспарлары туралы алдын ала білмеген. Бұл бастама еуропалық астаналарда алаңдаушылық тудырды.
Шенеуніктер Вашингтон бұл келіссөздерді желтоқсанға жоспарланған Еуропадағы американдық әскерлер санын қайта қараумен байланыстыруы мүмкін деп қауіптенеді.
Еурокомиссияның ресми өкілі Паула Пинью бейбіт келісімге дейін үлкен жұмыс атқарылуы керектігін, ал Еуропалық Одақтың қауіпсіздік мәселелері ЕО-ның өзімен айқындалатынын мәлімдеді.
Келіспеушіліктер Ресей, АҚШ және Украина арасындағы Абу-Дабидегі келіссөздердің жаңа раундына дайындық аясында туындады. Айтпақшы, Владимир Путин ресейлік делегацияның 10 қарашада қатысатынын жариялады.
Сонымен қатар, тараптардың ұстанымдары бір-бірінен алыс болып қалып отыр. Украина Ресейдің жаңа шабуылынан сенімді кепілдіктер талап етеді. Мәскеу НАТО-ның Шығыс Еуропадағы қатысуы мен ықпалын шектеуге ұмтылады. Еуропалық елдер ықтимал келісім Украинаның егемендігін және мемлекеттердің өз қорғаныс саясатын өз бетінше айқындау құқығын сақтауы керектігін талап етеді.