Испанияның премьер-министрі Педро Санчес — климаттық дағдарысқа байыппен қарайтын Еуропа көшбасшыларының бірі. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Францияның радикалды солшыл саясаткері Жан-Люк Меланшон өткен демалыс күндері өз партиясының жазғы конгресінде климаттық дағдарыс «біздің өмір сүру тәсілімізді, өндіріс пен сауданы өзгертуді талап етеді» деп мәлімдеді. Оның айтуынша, «климаттың өзгеруі» термині «жұбаныш» болып көрінгенімен, оның нақты әсері «үйден шыққан сайын басқа планетаға қону» сияқты болады.
Бұл сөз ерекше назар аударады, өйткені Еуропада осы жазда төрт рет болған аптап ыстық, рекордтық температура, бұрын-соңды болмаған өрттер мен мыңдаған артық өлімге қарамастан, саясаткерлер климаттық шаралар туралы айтудан бас тартуда.
Еуропа — әлемдегі ең жылдам қызатын құрлық, ол басқа аймақтарға қарағанда екі есе жылдам жылынуда. БҰҰ-ның климат жөніндегі басшысы Симон Стиллдің айтуынша, салдары «ұлттық төтенше жағдай деңгейіне жетіп жатыр».
Дегенмен, Еуропа саяси көшбасшыларының климаттық дағдарысқа арналған ірі саяси баяндамаларын саусақпен санауға болады. Le Monde газетінің редакциялық мақаласында француз сайлаушылары «кейбір саясаткерлердің үнсіздігіне, басқаларының жеткіліксіз мәлімдемелеріне немесе демагогиясына» тап болғаны айтылып, «оңшыл және солшыл шешім қабылдаушылар сенімділігін жоғалтып жатыр» деп ескертілді.
Адамдар «іс-әрекетке айналатын және болашаққа жарық түсіретін саяси хабарламаны» қалайды. Азаматтардың дағдарыс туралы хабардарлығы мен сайланған шенеуніктердің оны шешуге деген ұмтылысының жоқтығы арасындағы алшақтық көңілсіздік пен ашуды тудырады.
Шілде айының ортасындағы Ipsos сауалнамасы қоршаған ортаны қорғау мәселесі маусым айымен салыстырғанда 12 тармаққа өсіп, француз сайлаушыларының төртінші маңызды мәселесіне айналғанын көрсетті. Бұл «айтарлықтай ыстық әлемнің қандай болатынын алғашқы нақты тәжірибеден кейін» болды.
Ұлыбританияда да лейбористер партиясының белсенділері климаттық дағдарыстың көрінетін әсерлеріне қарамастан, үкімет тарапынан бұл мәселе бойынша елеулі саяси қысымның жоқтығына алаңдаулы. Ал Германияда Фридрих Мерц осы аптада «климаттың өзгеруін тежеу және салдарына бейімделу» үшін әрекет қажет екенін айтқанымен, оны жаз бойы климатқа қарсы оңшыл AfD партиясын қолдаудан қорқып, мәселеден жалтаруда деп айыптады.
Әрине, ерекшеліктер бар. Испанияның премьер-министрі Педро Санчес «климаттың өзгеруі өлтіреді» деп ұзақ уақыт ескертіп, жақында «салдарын жою жеткіліксіз; біз оның себептерін азайтуымыз керек» деп атап өтті. Француз орталық-солшыл президенттікке үміткер Рафаэль Глюксманн қазбалы отынды пайдалануды тоқтататын «экологиялық трансформация» қажеттігін айтып, сайланса, 100 күндік «экологиялық революцияны» уәде етті.
Бірақ негізгі саясаткерлердің үнсіздігі керең, дейді француз климатологы Жан Жузель. Оның пікірінше, саяси элита «жаһандық жылыну шындығымен әлі айналыспаған. Олар бұған тікелей қарсы тұруы керек».
Жузельдің айтуынша, мәселенің түбірі — «саясаткерлер қысқа мерзімді ойлайды. Олардың көкжиегі — өз өкілеттіктері кезінде ешқандай зиян келтірмеу. Менің ойымша, нағыз саяси көшбасшы ... орта және ұзақ мерзімді перспективаға қарауға батылы жетеді».
Қысқа мерзімді ойлау, саяси поляризация және өмір сүру құнының өсуі Еуропадағы көшбасшыларды үнсіз қалдырды. Популистік және оңшыл партиялар жасыл заңдарды «идеологиялық мантра» және «қарапайым жұмысшыларға» элитаның жазасы ретінде сәтті көрсетуде.
Логика айқын: жоғары энергия төлемдерінен, азық-түлік инфляциясынан және тұрақталмаған жалақыдан зардап шеккен сайлаушылардың климаттық мақсаттар үшін нақты қаржылық және өмір салтын өзгертуді талап етуді қолдауы екіталай. Көміртегі салықтары мен қазандықтарға шектеулер сайлау тәуекелін тудырады.
Бірақ бұл мәселені шешуден бас тарту Еуропаның климаттық пікірталасын ұзақ мерзімді көміртекті азайтудан жергілікті бейімделуге ауыстырды. Бұл өз кезегінде құрлықтағы мәдени соғыстардағы алаңға айналды.
Кондиционер — жарқын мысал. Еуропаның оңшылдары оны жеке бостандық пен технологиялық жайлылықтың маңызды символы ретінде мақтайды, ал солшылдар оны экологиялық жауапсыздық және ұзақ мерзімді жоспарлаудың сәтсіздігі деп айыптайды. Марин Ле Пен «президент болып сайлансам, кондиционерлерді жаппай орнату жоспарын жүзеге асырамын» деп уәде беріп, технологияның жаһандық жылынуға әсері аз екенін айтты.
Бұл жағдайда тәуекел — қажетті, бірақ негізінен реакциялық шараларға назар аудару арқылы климаттық дағдарыстың түбегейлі себептерін елемеу. Еуропаның саяси көшбасшылары ұзақ мерзімді шешімдер қабылдамайынша, азаматтардың ашуы мен көңілсіздігі арта түспек.