Эстония тамыз айында Киевке дрон жеткізетін өндірушіге жасалған өрт шабуылы Мәскеудің қауіпсіздік қызметтері тапсырған диверсия актісі деп мәлімдегеннен кейін, Еуропа мен НАТО көшбасшылары Эстония мен Украинаға толық қолдау білдірді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Эстонияның сыртқы істер министрі Маргус Цахкна сейсенбі күні әлеуметтік желіде мұндай шабуылдардың «мүлдем қабылданбайтынын» айтып, Ресейдің Эстония астанасы Таллиндегі уақытша сенімді өкілі оның министрлігіне шақыртылатынын мәлімдеді.
Эстонияның ұлттық қауіпсіздік агенттігі 15 тамызда Таллинде Украинада қолданылатын ұшқышсыз жерүсті көліктерін жасайтын Milrem Robotics пайдаланатын ғимаратта өрт шыққанын хабарлады. 17 тамызда Латвияда екі латвиялық күдікті ұсталып, келесі күні үшіншісі ұсталды. Олардың барлығы Эстонияға тапсырылды.
Цахкнаның айтуынша, кейінгі тергеу билікті шабуылдың «Ресей Федерациясының арнайы қызметтері тапсырған диверсия актісі» екеніне «сенімді түрде қорытынды жасауға» әкелді. Ол бұл «бізді қорқытып, Украинаға қолдауымызды әлсіретуге бағытталған Еуропа бойынша кең ауқымды науқанның» бөлігі екенін айтты.
Эстонияның премьер-министрі Кристен Михал Ресейдің науқанына елдің жауабы «керісінше болады: ел ішінде қауіпсіздік күшейеді, Украинаға қолдау артады және Ресейге қысым күшейеді. Бізді қорқыта алмайды» деді.
Эстония 2022 жылы Мәскеудің Украинаға толық ауқымды басып кіруі басталғаннан бері Ресейді гибридті провокациялар жасады деп бірнеше рет айыптады және Балтық бойындағы Латвия мен Литва сияқты қорғаныс шығындарын айтарлықтай ұлғайтты.
Кремльдің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков Эстонияның айыптауларын «негізсіз, ойластырылмаған, шындыққа мүлдем сай келмейтін, ешқандай дәлелдемесі жоқ» деп атады. Ол Ресей «мұндай мәлімдемелерді байыпты қабылдай алмайды және қабылдамайды» деді.
Батыс одақтастар Эстония мен Украинаға үздіксіз қолдау уәде етті. Брюссельде сөйлеген НАТО Бас хатшысы Марк Рютте Ресей «НАТО одақтастарына қарсы жаулық әрекеттерінің абайсыз науқанын жалғастырып жатқанын» айтып, оның «Украинадағы майданда сәтсіздікке ұшырап жатқанын және біздің бірлігіміз бен Украинаға қолдауымызды әлсірете алмай жатқанын» қосты.
Рюттенің қасында сөйлеген Литваның премьер-министрі Миндаугас Синкявичюс Ресейдің әрекеттері «барған сайын жаулық және шектеусіз болып бара жатқанын... Біз гибридті шабуылдарды көріп отырмыз – Литвада, Польшада, Германияда, басқа жерлерде. Енді бұл жақындық мәселесі емес, Ресейдің әрекеттері мәселесі» деді.
Литваның сыртқы істер министрі Кястутис Будрис Ресейдің іздері Таллин шабуылында «барлық жерде» екенін айтса, Латвия президенті Эдгарс Ринкевичс Украинаға одан әрі қолдау «қажет болады және көрсетілуі тиіс» деді.
ЕО Эстониямен бірге екенін білдіріп, өрт шабуылын «абайсыз» деп сипаттады және Украинаны қолдаудан тайынбайтынын айтты. «Мәскеу Еуропаны Украинаға қолдауын азайтуға қорқытуға тырысып отыр. Бұл болмайды» деді Еуропалық комиссияның өкілі.
Франция президенті Эммануэль Макрон өрт шабуылын «қауіпті шиеленісу» деп атады. Мәскеу «біздің бірлігімізді немесе Украинаны қолдауды жалғастыру жөніндегі шешімімізді жеңе алмайтынын білуі керек» деді Макрон әлеуметтік желіде.
Швецияның уақытша премьер-министрі Ульф Кристерссон Эстонияның шабуылды ресми түрде айыптауын «өте ауыр» деп атады, ал Британияның Эстониядағы елшісі Джо Ломас Ұлыбритания «осы қабылданбайтын шабуылдарға қарсы тұруда Эстониямен бірге. Олар біздің шешімімізді немесе Украинаға қолдауымызды әлсіретпейді» деді.
Мәскеудің Украинаға басып кіруінен бері Еуропа бойынша Ресейдің болжамды диверсиясы мен зиянды әрекетінің шамамен 200 оқиғасы тіркелді, оның ішінде қоймалардағы өрт жоспарлары, дрондардың басып кіруі, қорғаныс технологияларының ұрлануы және маңызды еуропалық инфрақұрылымға кибершабуылдар бар.
Бұл репортажға Agence France-Presse және Associated Press үлес қосты.