Қазақстанда балаларға қатысты аса ауыр қылмыстардың саны 2024 жылмен салыстырғанда 45%-ға азайды. Бұл деректер вице-президент Ерлан Кариннің төрағалығымен өткен кеңесте келтірілді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Кеңес барысында балалардың жыныстық қол сұғылмаушылығына қарсы қылмыстардың саны 10%-ға қысқарғаны айтылды. Кәмелетке толмағандардың өздері жасаған қылмыстар саны да дәл осы мөлшерде азайған. Бұл көрсеткіштер балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау бойынша қабылданған заңнамалық шаралармен байланыстырылады.
Соңғы үш жылда президенттің бастамасымен осы салада 11 заң қабылданды. Олардың қатарында 2024 жылы қабылданған әйелдердің құқықтарын қамтамасыз ету және балалардың қауіпсіздігі туралы заң бар. Ол профилактикалық шараларды, зорлық-зомбылық үшін жазаны қатаңдатуды және буллинг үшін жауапкершілікті көздейді.
Кеңесте президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен қабылданған 2026-2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» бірыңғай тұжырымдамасын іске асыру мәселелері талқыланды. Карин балалардың толыққанды дамуы үшін мүмкіндіктер жасауды президенттік бағыттың басты мақсаттарының бірі деп атады.
«Мемлекет басшысының бастамасымен балалардың құқықтарын қорғау, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, білім сапасын арттыру, денсаулықты сақтау, әлеуметтік қолдау және өскелең ұрпақты конституциялық құндылықтар рухында тәрбиелеу саласындағы шаралар кешені іске асырылуда», — деді вице-президент.
Кеңесте келтірілген деректерге сәйкес, үш жыл ішінде «Ұлттық қор — балаларға» бағдарламасы бойынша 7 миллионнан астам балаға 2,5 миллиард доллардан астам қаражат есептелді. Соңғы жеті жылда президенттік бастамалар аясында елде 1 миллионнан астам оқушы орнына арналған 1342 мектеп салынды.
Өңірлерде бала құқықтары жөніндегі уәкілдің өкілдіктері жұмыс істейді және балалардың құқықтарын қорғау басқармалары құрылған. Қамқоршылық органдарының штаты ұлғайтылуда. Қалалар мен аудандарда 160 отбасын қолдау орталығы ашылды.
2024 жылдан бастап мектептерде «111» мемлекеттік байланыс орталығының QR-кодтары орналастырылуда. Осы арна арқылы балалар психологтары 186 мыңнан астам хабарлама мен 6700 қоңырау қабылдады. 9 мың жағдайда өмірлік қиын жағдайға тап болған балаларға білікті көмек көрсетілді. Релиз деректері бойынша, 73 жағдайда суицидтің алдын алу мүмкін болды.
Кеңес қатысушылары инклюзивті саясатты бөлек талқылады. Президенттің тапсырмасымен Құрылтай депутаттары мүмкіндіктері шектеулі балаларды кешенді қолдау туралы заң жобасын әзірлеуде.
«Заңнамалық нормалардың декларативті сипатта емес, балаларды қолдау жүйесін жақсартуды, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ететін нақты тетіктерді көздеуі, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдар арасындағы нақты өзара іс-қимылды айқындауы принципті түрде маңызды», — деп атап өтті Карин.
Ол сондай-ақ мүмкіндіктері шектеулі адамдарды стигматизациялаудың алдын алу және оған жол бермеу үшін заңнамалық нормаларды пысықтау қажеттігін атап өтті.
Кеңесте бала құқықтары жөніндегі уәкіл — Құрылтай төрағасының орынбасары Динара Закиеваның, Бас прокуратураның бірінші орынбасары Жандос Умиралиевтің, ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменованың, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың және денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарованың баяндамалары тыңдалды.
Карин балалардың құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз ету ішкі саяси жұмыстың басым бағыты ретінде ерекше бақылауда қалатынын мәлімдеді. Президенттік бастамаларды іске асыру республикалық кеңестерде кемінде екі айда бір рет қаралатын болады. Өңірлік деңгейде вице-президент қойылған міндеттердің орындалуын ай сайын бақылауды ұйымдастыруды тапсырды.
Бұған дейін «Курсив» «Қазақстан балалары» балалардың құқықтарын қорғау және әл-ауқатын қамтамасыз ету жөніндегі қолданыстағы және жоспарланған шараларды біріктіретінін жазған болатын. Құжатты Білім министрлігі бала құқықтары жөніндегі уәкілмен, депутаттармен және азаматтық қоғам өкілдерімен бірлесіп дайындады. Әзірлеу барысында қолданыстағы бағдарламалар талданып, қайталанатын ережелер анықталды.