«Казхром» компаниясы, оның құрамына Ақтөбе ферроқорытпа зауыты (АЗФ) кіреді, ресейлік көміртекті материалдардан (кокс, көмір) толығымен ERG тобына кіретін «Шұбаркөл Көмір» өніміне көшті. Бұл туралы АЗФ директоры Ержан Абдулабеков зауытқа өткен пресс-тур барысында «Курсивке» хабарлады. Қазақстандық отынға көшу болат өндірісінде қолданылатын феррохромның өзіндік құнын төмендетуге мүмкіндік берді. «Казхром» 2025 жылы 137,4 млрд теңге пайда тапты, ал 2024 жылы бұл көрсеткіш 5 млрд теңге болған. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

«Төртінші цехта біз бұрын ресейлік антрацитпен жұмыс істедік. Яғни, шамамен жылына 300 мың тоннаны Ресейден сатып алатынбыз… Көмір дивизионының бөлімшесі Шұбаркөл кен орны базасында арнайы кокс өндіретін жаңа зауыт салды. Оның іске қосылуымен өткен жыл мен биылғы жылы біз 100% өзіміздің қалпына келтіргішімізбен – қазақстандық шикізатпен жұмыс істеп жатырмыз», – деді ол «Курсивке».

Оның айтуынша, ресейлік кокс/антрацит, мысалы, Новосібір облысынан сатып алынған. Өзіндік коксқа көшу арқылы кәсіпорынның экономикасын жақсарту мүмкін болды. «Иә (феррохром өндірісінің өзіндік құны төмендеді – Курсив)», – деді ол «Курсивке».

Екі жыл бұрын Ержан Абдулабеков АЗФ-тың ескі пештеріне арналған кокс/көмірдің жартысы Ресейден импортталатынын атап өткен болатын. Сонымен қатар, сол кезде зауыттың жаңа пештері үшін Шұбаркөлден арнайы кокс қолданыла бастаған.

АЗФ феррохром өндірісі үшін топтың Павлодар және Ақтөбе облыстарындағы энергетикалық кәсіпорындары өндіретін меншікті электр энергиясын пайдаланады. Сонымен қатар, Павлодар облысынан электр энергиясын пайдаланған кезде зауыт KEGOC-қа оны тасымалдау үшін төлеуге мәжбүр. Сонымен қатар, Ержан Абдулабековтің айтуынша, Қазақстанның тапшы болып табылатын батыс аймағы әлі де елдің Бірыңғай электр энергетикалық жүйесімен параллельді режимде жұмыс істемейді. Осыған байланысты «Казхром» Ақтөбе облысында өз кәсіпорындарына қажетті электр энергиясын толық өндіру үшін меншікті энергетикалық қуаттарды жүйелі түрде арттырып келеді.

Жобалардың бірі – АЗФ-тың ферроқорытпа газдарымен жұмыс істейтін электр станциясы. Бұл газдар жағылады және бұл энергия электр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады. Электр станциясының қуаты 80 МВт, құны шамамен 100 млн доллар. Бұған дейін компания оны 2026 жылы іске қосу жоспарларын хабарлаған болатын – қазір 2027 жыл туралы айтылып отыр.

«Бұрын біз мұны атмосфераға шығаратынбыз, қазір оны пайдаланамыз. Бұл да бір жасыл технология элементтері, жаңартылатын электр энергиясы көздері болып есептеледі. Иә, 2027 жылдың соңында (80 МВт электр станциясы іске қосылады – Курсив)», – деп атап өтті зауыт басшысы.

АЗФ бойынша электр энергиясына жалпы қажеттілік 450 МВт құрайды.

«Табиғи газбен жұмыс істейтін меншікті электр станциясы бар. Оның қуаты 137 МВт. Қалғанын біз басқа аймақтардан сырттан алдық, бірақ бұл да біздің электр станцияларымыз, Павлодар аймағындағы Ақсу ГРЭС, «Алюминий Казахстана» Павлодар ЖЭО. Сол жерден электр энергиясын тасымалдаймыз. Бірақ бұл көлік шығындары және аймаққа айтарлықтай ауыртпалық», – деді Ержан Абдулабеков.

2025 жылы «Казхром» Хромтауда 24 жел турбинасынан тұратын 150 МВт жел паркін іске қосты. Ферроқорытпа газдарындағы электр станциясы іске қосылғаннан кейін аймақтың басқа кәсіпорындары мен халқы қосымша электр энергиясын алады. Ескеретін жайт, газ электр станцияларымен отын мәселесі шешілген деп айтуға болады, ал жел электр станциясы ауа райы жағдайына байланысты.

АЗФ сонымен қатар пештерді жаңғырту жұмыстарын жалғастыруда. Зауыттағы ең жас төртінші цех жаңа және тиімді пештерге ие, ал басқа цехтарда оларды жаңарту қажет.

«Мұнда біздің бірінші цех, онда жеті пеш бар, оның екеуі қазір жаңғыртылды және үшінші пешті жаңғырту жұмыстары жүргізілуде», – деді Ержан Абдулабеков.

Пештерді жаңғырту кезінде бұрын ресейлік жабдық қолданылған, алайда батыс санкцияларына байланысты қазір компания Қытайдан жабдыққа тапсырыс береді. Сонымен қатар, бұл пештерді жаңартуға инвестиция көлемін оңтайландыруға мүмкіндік берді.

Зауыт өнімінің негізгі тұтынушылары – Еуропа елдері, Жапония, Оңтүстік Корея, Қытай және басқа елдер. АЗФ-тың жоғары көміртекті феррохромында хром мөлшері 69-70% құрайды, ал нарықтағы әдеттегі 50-55% салыстырғанда, бұл сатып алушыларды тартады.

«Премиум нарықтарда, Еуропада, Жапонияда, Оңтүстік Кореяда біздің өнімнің үлесі өте жоғары, өйткені олар ең алдымен өздерінің сапалы өнімдері үшін тырысады, ал біз Жапония, Корея, Еуропа қандай сапалы өнімдер шығаратынын білеміз, олар дәл біздің хромды сатып алады. Неге? Өйткені бізде хромның мөлшері жоғары», – деді зауыт директоры.

Сонымен қатар, ақтөбелік феррохромда зиянды қоспалардың, фосфор мен күкірттің мөлшері өте төмен, бұл соңғы өнім – болаттың сапасына қатты әсер етеді.

«Біріншіден, ол бай, екіншіден, зиянды қоспалар бойынша таза. Міне, біздің бәсекелестік артықшылықтарымыз осындай және осының арқасында біз жоғары маржалы нарықтарда жеткілікті жоғары үлесті ұстап тұрмыз. Яғни, сол феррохромды біз 5-6% емес, 20-30% қымбатқа сатамыз, сапасына байланысты», – деді Ержан Абдулабеков.

Оның айтуынша, компания әзірге феррохром өндірісін агрессивті түрде ұлғайтуды жоспарламайды.

«Өндірісті кеңейту әзірге жоспарланбайды, біз қазір руда мен өнім арасындағы тепе-теңдікті іздеп жатырмыз. Мұндай жоспарлар, әрине, бар, бірақ пештердің өнімділігін арттыру есебінен. Айталық, біздің мақсатымыз 2 млн тонна балқыту, біз максималды 1 млн 860 мың тоннаны балқытамыз, бірақ 2 млн тоннаға қосымша пештер салмай-ақ жеткіміз келеді», – деді ол журналистерге.

АЗФ өндірістік көрсеткіштерін біртіндеп жақсартып келеді.

«Біз 2023 жылы 700 мың тоннадан аз өндірдік, шамамен 690. 2024 жылы 708 мың тонна және 2025 жылы 727 мың тонна өнім өндірдік», – деді ол.

Ержан Абдулабеков компанияның инвестиция салғанын атап өтті.

Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.