Украинаның ең ірі болат компанияларының бірі Metinvest бас директоры Юрий Рыженков Еуропалық Одақты Украинадан келетін болат өнімдеріне қойылған импорттық шектеулерді алып тастауға шақырды. Ол бұл шаралар Қытай сияқты елдерден арзан импортты тежеуге бағытталғанымен, Украина "жалпылай біріктіріліп" қалғанын айтты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Рыженков BBC-ге берген сұхбатында ЕО-ға импортталатын болатқа жақында енгізілген тарифтер "әділетсіз" және "Украинаның жағдайын ескермей" қабылданғанын мәлімдеді. Ол Украина үшін "кемінде жеңілдік" (carve out) жасалып, ЕО нарығына қолжетімділік берілуін қалайтынын жеткізді.
Еуропалық комиссия өкілі ЕО болат саясатын айқындау кезінде Украинаның "қиын жағдайын ескергенін" мәлімдеді. Сауда блогы мүше елдердің болат өндірушілерін қорғау мақсатында импортқа шектеулер енгізді. ЕО-ға салықсыз кіретін болат көлемі жылына 18,3 миллион тоннамен шектелді, бұл 2024 жылғы деңгейден 47%-ға төмен. Саясатта кейбір елдерге арналған квоталар бар, бірақ жалпы мақсат – Қытай мен Түркия сияқты елдерден арзан импортпен бәсекелесу қиындықтарына байланысты импорт көлемін қысқарту.
ЕО мен Украина арасында еркін сауда келісімі (FTA) болғанымен, ол ЕО-ға жеке сауда қорғау шараларын енгізуге кедергі келтірмейді. "Украина бұл шараларға Ресеймен соғыс жағдайы ескерілмей, жалпылай біріктірілді", – деді Рыженков. "Еуропалық нарыққа қолжетімділік – өмір сүру үшін шешуші фактор. ЕО билігі енгізген шектеу шаралары көмектеспейді. Украинаға ЕО-ға импорттаушы барлық басқа елдермен бірдей қарау әділетсіз деп санаймын", – деп қосты ол.
Украинаның болат өнеркәсібі ЕО-ға болат экспорты ақыр соңында шамамен 50–60%-ға төмендеуі мүмкін деп болжайды. ЕО Украинаның нақты болат квотасы металл экспортын кепілдендіретінін, бірақ бұл "өткен жылдармен салыстырғанда төмен деңгейде" екенін мойындады. "Соғысқа қарамастан, Украина ЕО-ға болаттың маңызды экспорттаушысы болып қала береді", – деді өкіл және Украинаны қамтитын ірі жеткізушілерге "өтемақы ұсынылғанын" атап өтті.
Болат өнімдері Украина экономикасының негізі. 2022 жылы Ресейдің толық ауқымды басып кіруі басталғанға дейін металлургия мен тау-кен өнеркәсібі Украинаның ұлттық табысының шамамен 10%-ын және экспортының үштен бірін құраған. ЕО – оның басты тұтынушысы. Алайда сала Ресейдің үздіксіз бомбалауынан зардап шегуде. 2022 жылы қақтығыс басталғаннан бері Украинаның барлық болат зауыттары әртүрлі уақытта бомбаланған, бірақ Рыженков соққылар "соңғы уақытта айтарлықтай күшейгенін" айтты. Қыркүйекте бір кезде шамамен 150 жылда алғаш рет Украинада "бір тонна болат өндірілмеген" кез болғанын қосты ол. Соғыс басталғаннан бері Metinvest-тің 800-ге жуық қызметкері қаза тапқан.
Рыженков компанияның зауыттарында әуе шабуылдары кезінде қызметкерлер жасырына алатын "жабық аймақтарды жақсартқанын" айтты. "Біз тек адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету процедураларын әзірлеп, сол процедураларды сақтап, тәуекелдерді азайтуға тырыса аламыз. Өкінішке орай, бүкіл болат зауытын зақымданудан қорғау мүмкін емес", – деді ол. Рыженков алдағы қыс "тарихымыздағы ең қиын қыстардың бірі" болады деп күтетінін айтты. "Біз ЕО-дан басқа нарыққа шығу логистикасы жоқ қиын жағдайдамыз, ал қолжетімді нарығымызды 60%-ға қысқарту саланың өмір сүруіне көмектеспейді", – деп түйіндеді ол.