Еуропалық Одақ екі ресейлік миллиардер — Алишер Усманов пен Михаил Фридманды санкция тізімінен алып тастауға келісті, сонымен бірге Украинаға қарсы соғысты қолдады деп айыпталған шамамен 3 000 жеке тұлға мен компанияға салынған шектеулерді келесі үш жылға ұзартты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сейсенбінің соңына дейін Ресейге қарсы қара тізімді сақтап қалу мерзімі аяқталатындықтан, ЕО-ның 27 мүше мемлекеті екі олигархты тізімнен шығаруды көздейтін компромисске келді, дегенмен мұндай нәтижені қалаған елдер өте аз болды. ЕО санкциялары бірауыздан мақұлдануы тиіс.
Франция осы айда Усмановты — ресейлік-өзбекстандық азаматты — «ұлттық қауіпсіздік» негіздері бойынша тізімнен шығаруды талап етіп, ЕО үкіметтерін таң қалдырып, ашуландырды. Бұл француз азаматтары мен Әзірбайжан арасындағы тұтқындарды айырбастау келісіміне қатысты деп хабарланды.
Содан кейін Люксембург Фридманға — ресейлік-израильдік магнатқа — дәл осындай қарым-қатынасты сұрады. Ол өз активтерін қатырып қойғаны үшін Ұлы Герцогтікке 16 миллиард доллар (12 миллиард фунт) талап арыз беріп отыр.
Бұл жеңілдіктер мүше мемлекеттерге ұлттық мүдделерін қорғау үшін санкцияларды әлсіретуге мүмкіндік беретін жаман прецедент жасайды деп санайтын көптеген ЕО елдерін ашуландырды.
Украина екі адамның санкция тізімінен шығарылуын қабылдауға болмайтын әрекет деп сынады. Шешім жария болғаннан кейін көп ұзамай Украина президенті Володимир Зеленський әлеуметтік желіде былай деп жазды: «Санкция тізіміндегі ешбір есім кездейсоқ емес: олардың әрқайсысы осы соғыстың неге басталып, бүгінге дейін жалғасып жатқанының себебін білдіреді».
Украинаның сыртқы істер министрі Андрей Сибига X желісінде бұл шешімді «ұятты және ақталмайтын» деп атады. «Мәскеу тойлап жатыр, өйткені ол қалағанын алды: жазасыздық сезімі, ЕО-ның қорлануы және еуропалықтар арасындағы бөлініс», — деп қосты ол.
Көптеген ЕО мүше мемлекеттері ұнатпаған тізімнен шығаруларды жүзеге асыру үшін санкцияларды әдеттегі алты айдың орнына 36 айға ұзарту ұсынылды.
Келіссөздерді жүргізген Ирландияның ЕО төрағалығының өкілі блок «қиын компромисске» келгенін айтты. Олар: «Осы уақытқа дейін бұл тізімдер алты ай сайын қаралып, бағаланып отырды; бүгінгі 36 айлық мерзімге жаңарту туралы шешім ЕО санкциялар жүйесінің тұрақтылығы мен болжамдылығын арттырады», — деді.
Шешім осы аптаның басында күтілген еді, бірақ Латвия үкіметі 3 қазанда өтетін парламенттік сайлау қарсаңында дүйсенбіде тізімнен шығаруларға соңғы сәтте қарсылық білдірді. Латвия премьер-министрі Андрис Кулбергс дүйсенбі түні ұсынылған компромиссті қабылдай алмайтынын айтып, сыртқы істер министріне Париж және Брюссельмен шешім табу үшін келіссөздерге кіруге тапсырма берді.
Дипломаттар Латвия ақырында екі тізімнен шығару бойынша қалыс қалуға келіскенін айтты. Қара тізімге Ресей президенті Владимир Путин мен сыртқы істер министрі Сергей Лавров, сондай-ақ Дума депутаттары, елдің ірі банктері, энергетикалық компаниялары және әскери-өнеркәсіптік кешені кіреді.
ЕО-ның жоғары лауазымды шенеуніктері келесі айда сыртқы істер министрлеріне Ресейдің әскери-өнеркәсіптік кешеніне қатысы бар шамамен 1 600 жаңа тұлға мен ұйымды ұсынуға уәде берді. Бірақ шілдеде ЕО-ның 21-ші санкция раунды туралы қиын келісімнен кейін болған соңғы қақтығыс бұл процестің қиын болуы мүмкін екенін көрсетеді.