Тынық мұхитының температурасын бақылайтын ғалымдардың мәліметінше, дамып келе жатқан Эль-Ниньо климаттық құбылысы қазір тіркелген тарихтағы ең күштісі болып отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Орталық-шығыс Тынық мұхитының негізгі аймағындағы теңіз бетінің тәуліктік температурасы 19 қыркүйекте орташадан 3,05°C жоғары болды — бұл 2015 жылғы өте күшті Эль-Ниньо кезіндегі 3,02°C рекордынан асып түсті.
Эль-Ниньоның кейбір ұзақ мерзімді көрсеткіштері әлі рекордтық деңгейге жеткен жоқ, бірақ бұл жағдай өзгеруі мүмкін, өйткені шыңы осы жылдың соңында күтілуде.
Эль-Ниньо әлем бойынша ауа райы үлгілерінде үлкен өзгерістер тудыруы мүмкін, дейді Метеорологиялық бюро (Met Office), көптеген күтілетін әсерлер қазірдің өзінде сезілуде.
Эль-Ниньо — табиғи құбылыс, ол шамамен әр 2-7 жылда болады және шамамен бір жылға созылады. Тынық мұхиты арқылы шығыстан батысқа қарай соғатын пассат желдері әлсіреп, тіпті бағытын өзгертуі мүмкін, бұл жылы судың шығысқа қарай таралуына әкеледі. Содан кейін мұхиттан атмосфераға жылу бөлініп, жаһандық температураны көтеріп, әлем бойынша ауа райы үлгілерін өзгертеді.
Синоптиктер Эль-Ниньоның дамуын Тынық мұхитының негізгі аймағындағы температураны бақылау арқылы қадағалайды. Бұл көрсеткіштер қалыптыдан 0,5°C тұрақты түрде жоғары болғанда, Эль-Ниньо жарияланады.
Алайда Эль-Ниньоның күшін өлшеудің әртүрлі әдістері бар. Жаңадан бұзылған рекордтар теңіз бетінің температурасын ұзақ мерзімді тарихи орташамен салыстыратын тәуліктік өлшемдерге қатысты. Бұл Мұхиттық Ниньо индексі (ONI) деп аталады.
Көптеген ғалымдар — соның ішінде АҚШ пен Австралиядағы синоптиктер — Салыстырмалы мұхиттық Ниньо индексі (RONI) деп аталатын балама өлшемді де қарастырады. Бұл Эль-Ниньоның негізгі аймағының басқа тропиктік мұхиттарға қатысты қаншалықты жылы екенін өлшейді, яғни климаттың өзгеруінен туындаған фондық жылынуды ескереді.
RONI индексі бойынша қазіргі Эль-Ниньо әлі рекордтық деңгейге жеткен жоқ — бірақ алдағы апталарда қосымша хабарламалар болуы ықтимал.
Met Office-тың ұзақ мерзімді болжау бөлімінің басшысы профессор Адам Скайф: «Біз айлар бойы дамып келе жатқан Эль-Ниньо бұрын-соңды болмаған оқиға болатынын айтып келдік. Оның осы жылдың соңында шыңына жетуіне бірнеше апта қалғанда-ақ алдыңғы рекордтардан асып кеткені осы Эль-Ниньоның ауқымдылығын көрсетеді», — деді.
Әрбір Эль-Ниньо әртүрлі, сондықтан жаһандық ауа райы үлгілеріне әсері кепілдендірілмейді. Және осы Эль-Ниньоның бұрын-соңды болмаған күші оның ауа райына бұрын-соңды болмаған әсер етеді дегенді білдірмейді.
Профессор Скайф: «Ғалымдар әсерлердің оның ауқымына сәйкес келетінін әлі де бағалап жатыр, бірақ біз қазірдің өзінде бүкіл әлемде күтілетін әсерлерді көріп отырмыз», — деді.
Эль-Ниньо кейбір аймақтарда дауыл мен су тасқыны, ал басқаларында құрғақшылық пен өрт қаупін арттырады.
Эль-Ниньо жылдары Үндістанда муссон жауын-шашынының орташадан төмен болуына әкеледі, бұл биылғы деректерде де көрініс тапты. Үндістан метеорологиялық департаментінің статистикасы бойынша, 22 қыркүйекке дейін оңтүстік-батыс муссон қалыптыдан 15% аз жаңбыр әкелді.
Эль-Ниньоның тағы бір типтік әсері — атмосфераның жоғарғы қабаттарындағы жел үлгілерінің өзгеруіне байланысты Атлантикадағы дауыл белсенділігінің төмендеуі. 2026 жылы әзірге Атлантикада бірде-бір дауыл болған жоқ, бұл спутниктік бақылау басталғаннан бері дауылсыз ең кеш күн ретінде жаңа рекорд орнатты.
Басқа ықтимал әсерлер — кейбіреулері қазірдің өзінде сезілуде — Эквадор, Перу және АҚШ-тың оңтүстігіндегі жағалау аймақтарында су тасқыны қаупінің артуы, сондай-ақ Бразилия, Австралия және Индонезияда құрғақшылық пен өрт қаупінің күшеюі.