Эбола індеті Орталық Африкада 2014 жылғы рекордтық деңгейге жетуі мүмкін

АҚШ денсаулық сақтау органдарының жаңа талдауына сәйкес, Орталық Африкадағы Эбола індеті тарихтағы ең ірі індетпен, яғни 11 000-нан астам адамның өмірін қиған Батыс Африкадағы 2014-2016 жылдардағы індетпен салыстырылатын ауқымға жетуі мүмкін. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

АҚШ ауруларды бақылау және алдын алу орталығы (CDC) жұма күні компьютерлік модельдер арқылы жасалған сценарийлердің ауқымын жариялады: 10 000 жағдайдан 20 000-нан астамға дейін. Батыс Африкадағы індет кезінде 28 000-нан астам жағдай тіркелген.

CDC талдауына сәйкес, жұқтырған адамдардың таралуын бәсеңдету үшін оқшаулану жылдамдығына байланысты жағдайлар саны 20 000 немесе одан да көп болуы мүмкін.

CDC-нің Эболаға қарсы әрекет ету жөніндегі менеджері доктор Сатиш Пиллайдың айтуынша, күшті қоғамдық денсаулық сақтау шаралары болмаса, «модельдеу жұмысы мұндай ауқымдағы індеттің мүмкін екенін көрсетеді».

АҚШ-тағы Браун университетінің Пандемия орталығының директоры Дженнифер Нуццо модельдеу «бізді басынан бері алаңдатқан нәрсені растайды: егер оның таралуын тоқтату үшін көбірек шаралар қабылданбаса, бұл індет қауіпті траекторияны ұстанып отыр» деді.

Алайда ол індеттердің қалай дамитынын болжау өте қиын болуы мүмкін екенін ескертті. «Мен нақты сандарға тым көп мән бермес едім. Шектеулі деректер болған кезде дәл болжам жасау өте қиын», - деді ол.

Африка ауруларды бақылау және алдын алу орталығы жұма күні 400-ге жуық расталған жағдай, оның ішінде 63 өлім жағдайы тіркелгенін хабарлады. Сарапшылардың айтуынша, диагноз қойылмаған немесе хабарланбаған басқа да жағдайлар болуы мүмкін.

Эбола тудыратын вирустар құсу, қан және шәует сияқты дене сұйықтықтарымен жанасу арқылы таралады. Қазіргі індеттің негізінде жатқан Бундибугё вирусына арнайы ем немесе вакцина жоқ. Ауру жиі өлімге әкеледі.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мамыр айында індетті жаһандық денсаулық сақтау төтенше жағдайы деп жариялады. Кейбір сарапшылар инфекциялар ақпан айында пайда болған болуы мүмкін деп санайды, бірақ денсаулық сақтау органдары бастапқыда Эбола вирусының басқа түріне тест жүргізген.

Індетке қарсы әрекет Конго үкіметі мен Руанда қолдайтын M23 бүлікшілер тобы арасындағы қарулы қақтығыс, сондай-ақ Ислам мемлекетімен байланысты Одақтас демократиялық күштер тобының шабуылдарымен қиындады. Шенеуніктердің айтуынша, зорлық-зомбылық қақтығыс аймақтарында тұратын адамдардың жаппай қоныс аударуына себеп болды.

CDC модельдеу есебі әртүрлі факторларға негізделген сценарийлерді болжауға тырысады - оның ішінде қанша инфекция мен өлім болғаны және жауап берушілердің инфекцияны басқаларға таратпас бұрын жұқтырған адамдарды анықтау және оқшаулау жылдамдығы.

Пиллай нақты оқшаулау деңгейі белгісіз екенін, бірақ CDC модельдеген «сценарийлердің төменгі деңгейінде» деп саналатынын айтты.

CDC шенеуніктерінің айтуынша, оқшаулаудың жоғары деңгейі, 50% немесе 70%, жағдайлар санын 10 000-ға дейін азайтуы мүмкін. Бірақ мамыр айының соңындағы нақты өлім саны қазіргі мойындалғаннан көп болса, бұл нәтижелерді нашарлатуы мүмкін.

Батыс Африкадағы ірі Эбола індеті кезінде CDC модельдеуінің кейбірі дұрыс болмады. CDC 2014 жылы, індет бақылаудан шығып, халықаралық денсаулық сақтау органдары тез арада әрекет етуге тырысқан кезде модельденген сандарды жариялады.

Ол ең нашар сценарийде, ештеңе жасалмаса, 1,4 миллион адамға дейін жұқтыруы мүмкін деп есептеді. Бұл болғаннан 50 еседен астам жоғары болып шықты.

---

*Бұл мақала The Guardian-ның 2026 жылғы 6 маусымдағы жарияланымы негізінде дайындалды.*