Австралияның федералдық қазынашысы Джим Чалмерс орта мерзімді бюджеттік жаңарту алдында өзінің шенеуніктері болжамдарды төмендетіп жатқанын мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Чалмерс өткен аптадағы сөзінде экономика бір жылдан кейін «сәл жақсырақ» болады деген аздаған үміт берген. Ал жұма күні таңертең ол шенеуніктерінің желтоқсандағы орта мерзімді бюджеттік жаңарту алдында болжамдарды төмендетіп, баяу өсуді және жоғары жұмыссыздықты көрсетуге дайындалып жатқанын ашты. Яғни, жағдай жақсармай, нашарлап барады.
Мұнай бағасы мен отын шығыны
Түнде Таяу Шығыстағы қақтығыстың кеңеюі әлемдік эталондық мұнай бағасын АҚШ долларымен 113 долларға дейін көтерді, бұл сәуірдегі шамамен 120 долларлық рекордтық деңгейге жақын. АҚШ пен Израиль Иранға шабуыл жасағанға дейінгі кезеңмен салыстырғанда, жүргізушілер бір литр бензин үшін 60 цент артық төлеп отыр. Бұл 60 литрлік резервуарды толтыру үшін қосымша 36 доллар деген сөз. Аптасына бір рет осылай жасасаңыз, отбасының айлық отын шығыны ақпан айымен салыстырғанда 144 долларға артады.
The New York Times түнде АҚШ пен Израильдің Американың алдағы аралық сайлауынан кейін Иранға шабуылдарды қайта бастау жоспарларын жасағанын хабарлады. Westpac сарапшылары Таяу Шығыстағы қақтығыстың «өршу» сценарийін жасап, мұнай бағасының 150 долларға қарай өсуін болжады. Бұл Халықаралық валюта қорының осы айдың басындағы ескертулерімен үндеседі. Мұндай ең нашар сценарий инфляция мен пайыздық мөлшерлемелерге үлкен әсер етеді, әсіресе 3 қарашада бесінші пайыздық мөлшерлеменің көтерілуін күтіп отырған кезде.
Жасанды интеллект секторындағы толқулар
Әлемдік экономикадағы көптеген жарықтарды жасырып келген жалғыз жарық нүкте – жасанды интеллектке байланысты үлкен шығындар – елеулі қиындықтарға тап болды. Инвесторлар ЖИ болашағы үшін инфрақұрылым салуға асыққан компаниялардың қарыздарының күрт өсуінен қорқады, бұл түнде Уолл-стритте тағы бір қатты құлдырауға себеп болды. Үлкен дата-орталықтардың құрылысына қауымдастықтың қарсылығы ЖИ болашағына қарай асығыс ұмтылысты тежеуі мүмкін. Бұл ұзақ мерзімді перспективада жақсы нәрсе болуы мүмкін, бірақ қысқа мерзімде қауіптер қабырғасына тағы бір күйзеліс қосады. Жаңа технологиялық акциялар көпіршігі туралы әңгімелердің жиілеуі табиғи түрде жақын арадағы құлдырау туралы сөздермен қатар жүреді.
Осының бәріне қарамастан, қазынашы ұзақ жылдар бойына созылған тұрақсыздықтың және жалақының өсіп келе жатқан бағаға ілесе алмауының аяқталуына дәлел іздеген австралиялықтарға тек аздаған жұбаныш қана ұсына алады. Резервтік банктің Эндрю Хаузер айтқандай, жоғары инфляция, төмен өсу және өсіп келе жатқан жұмыссыздық – орталық банк үшін «түс көргендей қорқыныш». Бұл сонымен қатар қоғамдық пікір сотында жеңіске жетуді қалайтын, бірақ танымалдылығы төмендеп бара жатқан федералдық қазынашы үшін де қорқынышты жағдай.
«Қазір адамдарға түсіп отырған қысым өте ауыр және бұл мені түнде оятпай қоймайды», – деді Чалмерс Politico басылымына. «Оның бірнеше себебі бар, кейбіреулері бізге байланысты емес, ал кейбіреулеріне біз белгілі бір дәрежеде әсер ете аламыз. Өмір сүру құны бойынша көмек көрсету, бюджетті жауапкершілікпен басқару – осыларды істей аламыз. Бірақ көп жағдайда біз Вашингтонда, Тегеранда немесе Шығыс Еуропада екі соғыс туралы қабылданған шешімдерге тәуелдіміз, олар әлемде инфляцияны көтеріп, өсуді тежеп отыр», – деді ол.
Үкіметтің жоғары шығындары инфляциямен күреске ешқандай көмектеспейді, бұны оппозиция әр мүмкіндікте атап өтуге тырысады. Еңбек өнімділігінің өсуі, егер өлген жоқ десек, демалып жатыр және қайтадан өрлеу белгілерін көрсетпейді. Бұл экономика өзінің жылдамдық шегіне ертерек жеткен сайын, төмен өсу қарқынында инфляцияның көбеюін білдіреді.
Бірақ Чалмерс көп нәрсе үкіметтің бақылауынан тыс екенін айтқанда дұрыс. Сайлаушылардың наразылығын азайту үшін оның мүмкіндіктері шектеулі, сондықтан ол жиі «бізде нашар деп ойлайсыз ба? Басқа экономикаларды көріңіз» деген сияқты жалпы сөздерге жүгінеді.
Әрине, үкімет отын акцизіне тағы бір уақытша жеңілдік жасау арқылы бензин бағасын төмендетуі мүмкін. Бірақ жүргізушілердің қалтасына құйылатын миллиардтаған доллар Резервтік банктің инфляцияны бақылауға алуын қиындатады. Лейбористер керісінше желтоқсандағы орта мерзімді экономикалық және фискалдық болжамда үлкен шығындарды қысқарту жоспарларын жариялай алады. Бұл орталық банктің жұмысына көмектесер еді, бірақ әлсіз экономиканы одан әрі тежеп, жұмыссыздықты арттырар еді – олар бұл үшін мақтау алар ма еді?
Бұл – Хаузердің «қиын таңдау әлемі» – бір мәселенің шешімі екіншісін нашарлататын әлем. Австралиялықтар бұған әбден үйреніп қалды.