Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) деменцияның алдын алу, ерте анықтау және басқару бойынша жаңа жаһандық ұсыныстар жариялады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

ДДҰ мәліметінше, деменцияның 45% жағдайын алдын алуға немесе кешіктіруге болады, егер қауіп факторларына уақытында әсер етілсе. Қазіргі уақытта әлемде 57 миллионнан астам адам деменциямен өмір сүреді және бұл сан өсіп келеді. Ауру қарт адамдар арасында мүгедектіктің негізгі себептерінің бірі болып қала береді.

Деменция қаупін арттыратын 14 фактор

ДДҰ деменция қаупінің жоғарылауымен байланысты 14 факторды анықтады. Олардың қатарында: - Жоғары қан қысымы - Қант диабеті - Семіздік - Физикалық белсенділіктің төмендігі - Темекі шегу - Алкогольді шамадан тыс тұтыну - Есту қабілетінің нашарлауы - Көру қабілетінің нашарлауы - Депрессия - Бас миының жарақаттары - Ауаның ластануы - Әлеуметтік оқшаулану - Білім деңгейінің төмендігі - Жоғары холестерин деңгейі

Профилактиканы ерте бастау маңызды

ДДҰ профилактиканы мүмкіндігінше ерте бастауға кеңес береді — тек қарт жаста ғана емес, орта жаста да. Деменция біртіндеп дамиды, ал өмір салтындағы өзгерістер тұқым қуалайтын бейімділігі бар адамдарда да қауіпті төмендетуі мүмкін.

Ұйым үнемі физикалық белсенділікпен айналысуды, қан қысымын, қант пен холестерин деңгейін бақылауды, темекі шегуден бас тартуды, алкогольді тұтынуды шектеуді, салмақты қалыпты ұстауды, есту және көру қабілетінің бұзылыстарын уақытылы емдеуді, сондай-ақ өмір бойы әлеуметтік және ақыл-ой белсенділігін сақтауды ұсынады.

Қазақстандағы жағдай

Әлемнің көптеген елдерінде, соның ішінде Қазақстанда да халық біртіндеп қартаюда, ал қарт адамдар саны артып келеді. Қазақстандағы қартаю индексі 2025 жылы 15 жасқа дейінгі 100 балаға шаққанда 65 жастан асқан 32,9 адамды құрады. Өткен жылы бұл көрсеткіш 31,1 болған еді. Бұл деменция мен Альцгеймер ауруына байланысты денсаулық сақтау жүйесіне жүктеменің артатынын білдіреді.

Қан қысымын, қант диабетін, есту қабілетін және басқа факторларды бақылау бүгінгі таңда аурудың алдын алудың ең тиімді әдістерінің бірі болуы мүмкін.

Егер мақала сізде алаңдаушылық тудырса, оны жасанды психологпен талқылаңыз.