Батыс Аустралия үкіметі Deloitte консалтингтік компаниясына үш университетті ықтимал біріктіру туралы есептегі қателер анықталғаннан кейін «қатты көңіл қалды» және шығынды «жеделдетіп» өтеуді талап етіп отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Үкімет Deloitte компаниясына Батыс Аустралия университеті, Кертин университеті және Мердок университетін біріктіру туралы техникалық-экономикалық негіздеме үшін 166 000 доллар төлеген.

Deloitte үш университет арасындағы біріктірудің үш нұсқасын қарастырды: «төмен», «орташа» және «жоғары» шығын сценарийлері. Бұл шығындардың есептеулері есептің қосымшасында келтірілген.

Кертин мен Батыс Аустралия университеттерін біріктірудің «жоғары» шығын сценарийі бойынша есепте «бірінші күнге дейінгі жалпы шығындар» 514 млн доллар, ал «бірінші күннен кейінгі» бес жылдық шығындар 145 млн доллар деп есептелген. Бұл екі төлемнің жалпы сомасы 659 млн доллар болуы керек, бірақ есепте 399 млн доллар деп жазылған – 260 млн доллар айырмашылық.

Канберра университетінің мемлекеттік секторды басқару саласындағы сарапшысы профессор Стивен Бартос есептегі қателер оны жарамсыз етеді деп мәлімдеді. «Менің ойымша, олар соншалықты ауқымды, сізге жаңа есеп қажет болуы мүмкін, немесе кем дегенде біреу сол материалды басынан аяғына дейін қарап, ЖИ қолданбай қолмен қайта өңдеуі керек», – деді ол.

«Мұндай есептегі кез келген қателер, әсіресе университетті біріктіру сияқты даулы мәселеде, есептің беделін түсіреді, және Deloitte-те бұл қателер болмауы керек еді», – деп қосты ол.

Кертин, Батыс Аустралия және Мердок университеттерін біріктірудің «төмен» шығын сценарийі бойынша бірінші күнге дейінгі жалпы шығындар 396 млн доллар, ал бірінші күннен кейінгі бес жылдық шығындар 116 млн долларды құрайды. Бұл жалпы сома 512 млн доллар болуы керек, бірақ есепте екі санды қосқанда 823 млн доллар шығады – 311 млн доллар айырмашылық.

Deloitte осы айда бұқаралық ақпарат құралдарында сол есепте ЖИ арқылы ойдан шығарылған сілтемелер бар екені анықталғаннан кейін қысымға ұшырап отыр. Бұл мемлекеттік оппозицияға оны «ЖИ қоқысы» деп атауға негіз болды.

Консалтингтік компания өз есебінде «зерттеулерді жинақтау, ақпаратты синтездеу және редакциялық тексеру» үшін генеративті ЖИ қолданғанын мойындайды және бұған дейін қателерді «елеусіз» деп есептеген.

Батыс Аустралия үкіметінің өкілі Guardian Australia басылымына Энергетика және экономикалық әртараптандыру департаменті есеп үшін шығынды өтеу процесін жеделдету мақсатында Deloitte-ке хат жазғанын айтты.

«Бұл қателердің қазір анықталып жатқанына қатты көңіліміз қалды», – деді өкіл. «Бізге олар есептегі модельдеуге немесе оның қорытындыларына әсер етпейді деп айтылды, бірақ кез келген қателер Deloitte-тің есепті қайта шығаратын тексеруі аясында түзетілетін болады.

«Барлық қолжетімді деректер жаңа ақпаратпен бірге университет реформасының бизнес-жоспары аясында зерделенетін болады».

Батыс Аустралияның жоғары білім министрі Тони Бути оларды «қателер» деп сипаттады, бірақ бір күннен кейін Deloitte-ке ашулы және көңілі қалғанын айтты.

Guardian Australia басылымы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының есебіне сілтемелердің бірінде URL мекенжайында ChatGPT метадеректер тегі бар екенін анықтады, бұл сілтеменің чат-боттан тікелей алынғанын көрсетеді.

Есепте Кертин университеті бірнеше рет Кертин технологиялық университеті деп аталады – бұл атауды мекеме 2010 жылдан бері қолданбайды, ол 2017 жылы штат парламентінің актісімен өзгертілген.

Бартос сандардың айтарлықтай ауытқуы алаңдаушылық тудырады деп айтты. «Егер сандар сәйкес келмесе, үкімет оны жүзеге асырғысы келмеуі мүмкін», – деді ол.

Аустралия ұлттық университетінің реттеу және жаһандық басқару мектебінің профессоры Кристиан Дауни, бұған дейін ЖИ арқылы ойдан шығарылған сілтемелері бар үкіметке ұсынылған материалдарды зерттеген, адам қателіктері болатынын және есептерде қателер болуы мүмкін екенін айтты, алайда Deloitte есепте ЖИ қолданысын жалпылама сипаттағанымен, ашықтық жетіспейді.

«Менің ойымша, бізге [ЖИ] қалай қолданылатыны және есеп жазу процесінің қай бөліктерінде қолданылатыны туралы әлдеқайда көбірек мәлімет қажет», – деді ол. «Егер олар оны деректерді жинау үшін қолданса және деректерге қатысты алаңдаушылық болса, онда бұл есепте егжей-тегжейлі көрсетілуі керек».

Дауни ашықтықсыз есепке сену қиын екенін айтты. Ол ЖИ қолданысы артқан сайын үкіметтер консалтингтік компаниялармен жасасқан келісімшарттарын қайта қарауы керек деп есептейді.

«Менің ойымша, барлық деңгейдегі үкіметтер, штаттық және федералдық, консалтингтік фирмаларға жұмысты аутсорсингке берген кезде келісімшарттық қатынастарын қайта реттеуі керек, осы келісімшарттарда тиісті ынталандырулар мен айыппұлдар болуын қамтамасыз етуі қажет», – деді ол.

Батыс Аустралия үкіметі біріктіруді «ұрпаққа бір рет кездесетін» мүмкіндік деп дәлелдеді. Бути сейсенбі күні ABC телеарнасына: «Егер бизнес-жоспар негізді болса, мен оны қолдауға дайынмын, содан кейін бұл үкіметтің шешімі», – деді.

Бұл бастаманы Мердок университеті қолдамады, оның вице-канцлері профессор Эндрю Дикс есепті сынап, университеттің веб-сайтында мақала жазып, «университеттерді біріктіру Батыс Аустралия үшін тек көп уақыт, ақша және энергия жұмсап, студенттердің таңдауын азайтып, түлектерді шеттетуге әкеледі» деп дәлелдеді.

«Батыс Аустралия үкіметінің бұл сандыраққа әлі де сеніп жүргені таңқаларлық», – деп жазды ол. «Deloitte үшін тағы бір сәтсіздік».

Deloitte Guardian Australia басылымының сұрақтарына жауап бермеді.