Данияның Жоғарғы соты «батыс емес» тегі бар тұрғындарды жіктеудің нәсілдік кемсіту туралы заңмен қамтылатынын шешуге тиіс. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Копенгагеннен солтүстікте орналасқан Хельсингёр қаласындағы Нёйсомхед-Сюдвей тұрғын үй кешенінің бұрынғы тұрғындары өздерін үйлерінен шығаруға қарсы Жоғарғы сотқа шағым түсірді. Бұл іс бұған дейін «гетто заңы» деп аталып, қазір «параллель қоғамдар» деп аталатын даулы заңнама бойынша үйлерінен кетуге мәжбүр болған басқа адамдар үшін де ауқымды салдарға әкелуі мүмкін.
Тұрғындар бұған дейін басқа соттарда жеңіліс тапқан. Олар тұрғын үй қауымдастығының шығару әрекеттері ауданның «геттоға» айналуын болдырмау және осылайша заңнаманың қолданысына түсуін тоқтату мақсатында «батыс емес» тегі бар тұрғындар санын қысқартуға бағытталған деп мәлімдейді. Үкімет бұған дейін бұл жіктеу этникалық тегіне қатысы жоқ деп уәж айтқан.
Желтоқсан айында Еуропалық Одақтың соты (ECJ) бұл заңнама заңсыз болуы мүмкін деп шешім шығарды. Заң тұрғын үй қауымдастықтарына коммерциялық емес тұрғын үйді 40%-ға қысқартуды талап етеді, оның ішінде 2030 жылға дейін мүлікті сату немесе бұзу немесе жалдаушылардың жалдау шартын бұзу арқылы жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, заң бұған дейін «қатаң геттолар» (қазір «трансформациялық аудандар») деп аталған, тұрғындардың кемінде жартысы «батыс емес» тегі бар аудандардағы тұрғын үй блоктарын бұзуды қамтиды. Жұмыссыздық немесе қылмыс деңгейі сияқты ұқсас әлеуметтік-экономикалық жағдайлары бар басқа аудандарға бұл шаралар қолданылмайды.
Бұл саясатты Amnesty International сияқты адам құқықтары ұйымдары кеңінен сынға алды. Нәсілшілдік пен толеранттылыққа қарсы Еуропалық комиссия өткен айда жариялаған есебінде «билік органдарының әртүрлі заңдарда, саясаттарда және әкімшілік тәжірибелерде, соның ішінде «параллель қоғам» заңнамасына қатысты «батыс емес» санатын пайдалану тәсілінде ешқандай оң өзгеріс болмағанын» атап өтті.
БҰҰ-ның нәсілдік кемсітушілікті жою жөніндегі комитеті Дания билігін заң мен саясатта «батыс» және «батыс емес» терминдерін қолдануды тоқтатуға шақырды және параллель қоғамдар туралы заңның «этникалық азшылықтарға кемсітушілік әсері» бар екеніне алаңдаушылық білдірді.
Копенгаген орталығындағы Мьёлнерпаркен тұрғын үй кешенінің тұрғындары 2020 жылы Данияда заңға қарсы сот ісін қозғап, олардың этникалық тегін қайда тұруға болатынын анықтау үшін пайдалану кемсітушілік және заңсыз деп дәлелдеген болатын. Желтоқсандағы шешімнен кейін олардың ісі әлі де ішкі соттарға қайтарылған жоқ. Заңның салдарынан 1000-нан астам адам үйлерінен кетуге мәжбүр болды.
Алайда заңгер мамандардың айтуынша, жұма және дүйсенбі күндері қаралатын Нёйсомхед-Сюдвей ісі Мьёлнерпаркен ісіне әсер етуі мүмкін, өйткені ол «батыс емес» тегінің нәсілдік кемсіту туралы заңмен қамтылатыны туралы ішкі сот шешіміне әкелуі ықтимал.
Systemic Justice үкіметтік емес ұйымының заң бөлімінің басшысы Сушила Мат: «Егер Жоғарғы сот «батыс емес» тегі этникалық шығу тегімен және нәсілдік кемсіту туралы заңмен байланысты деп шешсе, бұл Дания мемлекеті үшін үлкен мәселелер туғызады», — деді.
Оның айтуынша, бұл Дания мемлекетін жіктеуді толығымен жою немесе жою туралы шешім қабылдауға мәжбүр етеді, бұл қоғамның барлық салаларына салдар әкелуі мүмкін.
«[Үкімет] өзіне тиімді болған кезде этникалық шығу тегіне сілтеме жасайды, бірақ сотта қандай дәлел келтірсеңіз де, олар «батыс емес» тегінің этникалық тегіне қатысы жоқ және олар этникалық деректерді жинамайды деп айтады», — деді Мат.
Нёйсомхед-Сюдвей тұрғындары істі ұтып алса, үйлеріне қайта оралуға рұқсат етілетіні түсініледі. Шешім осы айдың соңында шығарылады деп күтілуде.
Алайда Мьёлнерпаркен тұрғындары үшін істері қаралған кезде жеңіске жетсе де, үйлеріне қайта оралу әлдеқайда қиын болуы мүмкін, өйткені олар сатылып кеткен.
Данияның балалар, қарттар және тұрғын үй министрлігіне пікір сұрап хабарласылды.