Ұлыбританияның заңсыз израильдік елді мекендермен сауданы тоқтату жоспары — құптарлық, бірақ кешіктірілген алғашқы қадам және оны практикалық әсеріне қарай бағалау керек, деді БҰҰ сарапшысы The Guardian-ға. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ұлыбритания сыртқы істер министрі Эд Милибэнд израильдік елді мекендерге қатысты батыл әрекет етуге, сондай-ақ Газаға гуманитарлық көмек жеткізудегі шектеулерге қарсы тұруға уәде берді. Бұған жауап ретінде АҚШ-тың Израильдегі елшісі Майк Хаккаби сенбіде Даунинг-стритті «яһудилерді жек көрушілікпен» әрекет етеді деп мәлімдеді.
Милибэнд Газаға көмек жеткізудегі шектеулер туралы айтылғандар оны батылырақ әрекет ету қажеттігін нығайтқанын айтты. Алайда Хаккаби Израиль сыртқы істер министрлігінің сынын қолдап, X әлеуметтік желісінде былай деп жазды: «Британдықтар ақылдан адасқан. Олардың үкіметінің яһудилерді жек көрушілігінің шекарасы да, фактілері де жоқ».
Хаккаби өз мәлімдемесінде Милибэндтің өзі яһуди екенін айтпады. Израиль сыртқы істер министрлігі былай деді: «Егер сыртқы істер министрі оқиғаларға емес, фактілерге қызығушылық танытқан болса, ол Газа секторына дәрі-дәрмек жеткізуге ешқандай шектеу жоқ екенін және ешбір дәрінің бұғатталмағанын білер еді».
Ұлыбританиядағы палестиналық топтар Милибэндтің саясатының толық мәліметтерін күтіп, үкім шығаруды тоқтатып отыр. Бұл саясат сейсенбіде жариялануы тиіс. Олар бұл 2024 жылдың қыркүйегінде бұрынғы сыртқы істер министрі Дэвид Ламми қару экспортына лицензиялардың көпшілігін қайтарып алғаннан бергі ең маңызды өзгеріс болады деп күтуде.
The Guardian-ға сұхбат берген БҰҰ-ның оккупацияланған аумақтар жөніндегі арнайы өкілі Франческа Альбанезе «елді мекендер тауарларына тыйым салу — Ұлыбритания үкіметінің ұстанымындағы өзгеріс және бұл өте маңызды» деді. Ол «мәліметтер жарияланғанға дейін мұны театр деп жоққа шығаратындарға қосылмайтынын» айтты.
Ол елді мекендермен саудаға тыйым салу «Израиль-Палестина мәселесіндегі нағыз парадигмалық ауысудың» бөлігі болуы керек деп есептейді. Бұл ауысу 2024 жылы Халықаралық соттың консультативтік қорытындысын жүзеге асыруды көздеуі тиіс. Бұл қорытындыда Израильдің оккупацияланған аумақтарда болуы «толығымен заңсыз» деп танылған. Альбанезе бұл қорытындыда «барлық мемлекеттердің бұл жағдайды заңды деп танымау және оны сақтауға көмектеспеу міндеті — бұл таңдау емес, міндет» екенін айтты.
Альбанезе сонымен қатар саудаға тыйым салу тек ауыл шаруашылығы өнімдері мен косметика сияқты тауарлармен шектелмеуі керек, өйткені «олар оккупацияны қолдайтынның аз ғана бөлігі және Израиль оны қиналмай сіңіре алады» деді.
Пакет қызмет көрсету саласындағы сауданы да қамтуы керек, деді ол. Сондай-ақ британдық барлау ынтымақтастығын, барлық қару лицензияларын және Кипрдегі RAF Акротири әуе базасынан тексерілмеген рейстерді тоқтатуды біртіндеп енгізу қажет. Альбанезе егер бұл қадамдар жасалмаса немесе «мүлдем талқыланбаса», уақыт өте келе бұл өзгерістер «есеп беру емес, баспасөз релизі ретінде қабылданатынын» ескертті.
Ол «Маале Адумимнен [Батыс жағалаудағы қала] құрмаларға тыйым салып, бірақ оның айналасындағы өткізу пункттерін бақылауға қолданылатын жабдыққа лицензия беруді жалғастыратын» мемлекет оккупацияға деген қатынасын өзгертпегенін, тек «коммуникация стратегиясын өзгерткенін» айтты.
Альбанезе «2024 жылғы ХС консультативтік қорытындысы Израильдің оккупацияланған аумақтардағы бүкіл болуын заңсыз деп жариялағандықтан, үшінші мемлекеттердің «көмек көрсетпеу немесе жәрдемдеспеу» міндеті осы заңсыз болуды тұтастай қолдайтын барлық нәрсеге қолданылады» деп қосты.
Альбанезе Ұлыбритания Шығыс Иерусалимді Батыс жағалаудың қалған бөлігінен бөліп, аумақты екіге бөлетін E1 елді мекеніне арналған тендерге қатысты кез келген екіұштылықты жоюы керек екенін айтты. Ол: «Өтінімдер Израильдегі сайлауға бір апта қалғанда, 27 қазанда аяқталатындықтан, Лондон қыркүйекте бұл күнтізбені өзгерте алмайды» деді.
Алайда ол үкімет тендерлердің өтуіне жол бере алмайтынын ескертті. Израильдің қаржы министрі Бецалель Смотрич E1 «Палестина мемлекеті идеясын жерлеуге» арналғанын айтқан болатын.
«Тендерлердің аяқталуы мен елді мекеннің салынып, қаржыландырылуының арасында айырмашылық бар», - деді ол. «Мұндай ауқымдағы құрылыс қаржыландыруды, сақтандыруды және құрылыс компанияларын қажет етеді. E1 аннексия болып табылатындықтан, E1 құрылысына қатысуға ниет білдірген компанияларға қарсы санкциялар немесе соған ұқсас шаралар қолдану қаупі төндірілуі керек».
Альбанезе сонымен қатар Ұлыбритания үкіметін Халықаралық сот алдында Оңтүстік Африкаға қосылуға шақырды. Сондай-ақ дүйсенбіде ХС Германияның Никарагуаның шағымы бойынша алдын ала ауызша қарсылықтарын қараған кезде Никарагуаны қолдауды ұсынды. Никарагуа Берлиннің Израильге қару сатуын жалғастыруы оны геноцидке сыбайлас ететінін мәлімдеген.
Ол былай деді: «Британия бұл істің тарапы емес. Ол әлі де қай жақта тұратынын таңдай алады: халықаралық есеп беру механизмдеріне қатысуды одаққа қауіп ретінде қарау ма, әлде принцип пен заң үстемдігінен басқа ештеңеге негізделмеген одақ — бұл мүлдем одақ емес, тек ыңғайлылық келісімі екенін мойындау ма».