Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның (ДМҰ) жаңа есебіне сәйкес, алдағы бес жылда Жер шарының орташа температурасы өнеркәсіпке дейінгі деңгейден 1,5 градус Цельсийге жоғары болу ықтималдығы 75% құрайды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
БҰҰ-ның климаттық болжамы бойынша, алдағы бес жылда Жер шарының ең ыстық жылдары қатары жаңарып, климаттық қауіпсіздік шегі бірнеше рет асып кетеді. ДМҰ сонымен қатар Арктиканың 2030 жылға қарай 1,66 градус Цельсийге (шамамен 3 градус Фаренгейт) жылынатынын және Амазонияда құрғақшылық пен өрт қаупінің артатынын болжайды. Көмір, мұнай және газды жағу салдарынан Жер шарының жылынуы тасқын, құрғақшылық және ыстық толқындар сияқты экстремалды ауа райы құбылыстарын күшейтеді, деп ескертеді ғалымдар.
БҰҰ-ның климаттық агенттігі мен Ұлыбританияның метеорологиялық қызметінің болжамы бойынша, 2026-2030 жылдар аралығындағы орташа жаһандық температураның өнеркәсіпке дейінгі деңгейден 1,5 градус Цельсийге (2,7 градус Фаренгейт) жоғары болу ықтималдығы 75% құрайды. Бұл шек 2015 жылы Париж климаттық келісімінде белгіленген 20 жылдық орташа жылынудың келісілген шегі болып табылады.
БҰҰ-ның бірнеше жыл бұрынғы ғылыми есебінде 1,5 градус белгісінен асып кету өлім, қауіп және түрлердің жойылу ықтималдығын арттыратыны егжей-тегжейлі сипатталған. Бұл көрсеткіш бірнеше ондық градусқа ғана асып кетсе де, салдары ауыр болуы мүмкін.
ДМҰ есебіне сәйкес, 2026-2030 жылдары Арктикадағы орташа температура 1991-2020 жылдардағы орташа көрсеткіштен 1,66 градус Цельсийге жоғары болады. Бұл жаһандық орташа жылынудан үш есе жылдам. Арктиканың жылынуы мұздықтардың еруін тездетіп, теңіз деңгейінің көтерілуіне әкеледі.
Сонымен қатар, Амазония аймағында құрғақшылық пен өрт қаупінің артуы болжанады. Амазония — Жердің табиғи қорғаныс жүйесінің маңызды бөлігі, ол көмірқышқыл газын сіңіреді. Ғалымдардың пікірінше, бұл аймақтағы құрғақшылық экожүйеге үлкен зиян келтіруі мүмкін.
ДМҰ Бас хатшысы Петтери Таалас есепке қатысты пікір білдіріп, "Бұл есеп — климаттық өзгерістің жеделдеп бара жатқанын көрсететін тағы бір айғақ. Біз 1,5 градус шегін сақтау үшін шұғыл шаралар қабылдауымыз керек", - деді.
Есепте сонымен қатар 2026-2030 жылдары кем дегенде бір жылдың қазіргі ең ыстық жыл рекордын жаңартатыны айтылған. 2024 жыл қазіргі уақытта ең ыстық жыл болып саналады, бірақ алдағы бес жылдың ішінде бұл рекорд жаңартылуы мүмкін.
Ғалымдардың айтуынша, жаһандық жылынуды шектеу үшін парниктік газдар шығарындыларын күрт қысқарту қажет. Париж келісімінің мақсаты — жаһандық температураның өнеркәсіпке дейінгі деңгейден 2 градус Цельсийден төмен болуын қамтамасыз ету және 1,5 градусқа дейін шектеуге ұмтылу.
ДМҰ есебі климаттық өзгерістің алдағы бес жылдағы ықтимал сценарийлерін көрсетеді. Бұл болжамдар үкіметтер мен халықаралық ұйымдарға климаттық өзгеріске бейімделу шараларын жоспарлауға көмектеседі.
Associated Press агенттігінің хабарлауынша, есеп 2026 жылдың тамыз айында жарияланған. Есепке сәйкес, алдағы бес жылда Жер шарының температурасы рекордтық деңгейге жетеді деп күтілуде.