Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас ассамблеясы жұма күні Африканың нақты ауқымын көрсететін жаңа әлем картасын қабылдау туралы резолюцияға дауыс береді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Тогоның сыртқы істер министрі Роберт Дюссеидің айтуынша, резолюцияны Того ұсынған және оны Африка одағының қалған 54 мүше мемлекеті қолдайды. Ол жалпы санын нақтыламады.

«Бұл талқылау саяси емес, ғылыми талқылау, өйткені ғылыми дәлелдер бар, сондықтан бәріміз шындықты қабылдауымыз керек», — деді ол.

БҰҰ резолюциялары міндетті емес, бірақ дауыс беру өтсе, бұл оқу бағдарламалары мен күнделікті технологиялардың жаңартылуына әкелуі мүмкін, өйткені Меркатор проекциясы білім беруде, технологияда және басқаруда кеңінен қолданылады.

Бұл картаны фламанд картографы Герардус Меркатор 1569 жылы теңізшілерге теңізде жүзуге көмектесу үшін енгізген. Бес ғасырға жуық уақыт өтсе де, ол әлемдік стандарт болып қала береді.

Дегенмен, проекция стиліне байланысты экваторға жақын аймақтар шын мәніндегіден айтарлықтай кіші болып көрінеді, ал жоғары ендік аймақтар әлдеқайда үлкен болып көрінеді. Мысалы, картада Африка Гренландиямен шамамен бірдей мөлшерде көрсетілген, бірақ құрлық Дания аумағынан 14 есе үлкен.

«Африкаға Америка Құрама Штаттарын, Қытайды, Үндістанды, Жапонияны, Мексиканы және Еуропаның көп бөлігін сыйдыруға болады және әлі де бос жер қалады», — делінген #CorrectTheMap науқанының Change.org сайтындағы петициясында, оған 11 000-нан астам қол қойылған. Африка одағы бұл науқанды 2025 жылдың тамызында қолдап, содан кейін Тогоға оны қабылдауды бастауды тапсырды.

Тарихшылар мен географтар Меркатор проекциясы батыс стереотиптеріне негізделгенін жылдар бойы айтып келеді. Белсенділер бұл пікірді қолдап, кейбіреулері «картографиялық отаршылдық» деген терминді қолданды.

Кейбіреулер бұл карта жаһандық оңтүстіктің физикалық қатысуын азайтып, солтүстік жарты шар елдерін визуалды түрде үлкейтіп, экваторлық аймақтарды кішірейту арқылы халықаралық билік динамикасын нәзік түрде қалыптастырды деп санайды. Бұл, олардың пікірінше, халықаралық саудадағы, даму басымдықтарындағы және білім беру жүйелеріндегі жүйелік кемшіліктерді күшейтті.

Меркатор проекциясының ең көрнекті сыншыларының бірі неміс тарихшысы Арно Петерс болды, ол 1973 жылы Галл-Петерс проекциясына негізделген Петерс әлем картасын ұсынды. Ол көбінесе Меркатор картасына балама ретінде қолданылды.

Тогоның #CorrectTheMap науқаны халықаралық картографтар тобы жасаған дәлірек 2018 жылғы Equal Earth дизайнын қолдануды насихаттайды. Қолдаушылар бұл Африка туралы қабылдауды өзгертуге және жаһандық оқу бағдарламаларын отарсыздандыруға көмектеседі дейді.

Кейбір сарапшылар да келіседі. Лондондағы JS Held геосаяси тәуекелдер бойынша кеңесші фирмасының аға серіктесі Джей Джей Энох Меркатор проекциясы Африканың нақты ауқымын визуалды түрде төмендететінін айтты. Ол бұл науқанды Африка елдерінің «жаһандық институттардағы ықпалын арттыруға және құрлықтың қалай бейнеленуін бақылауға» деген ұмтылысымен байланыстырды.

Ол: «Ауданы тең картаны қабылдау білім мен қоғамдық түсінік үшін дәлірек негіз береді, сонымен қатар Африканың демографиялық, экономикалық және геосаяси маңыздылығын енді мұрагерлік және бұрмаланған конвенциялар арқылы қарауға болмайтынын білдіреді», — деп қосты.

Того билігі дауыс беру биылғы жылы БҰҰ-да Африка одағы қолдаған тағы бір шешім сияқты өтеді деп үміттенеді. Наурызда Гана ұсынған құл саудасын «адамзатқа қарсы ең ауыр қылмыс» деп сипаттайтын резолюция қабылданып, 123 мемлекет қолдады. Үш мемлекет қарсы дауыс берді, 52-сі қалыс қалды.

Гананың табысы картаны қолдаушыларға қолайлы нәтижеге сенуге негіз береді. Того үкіметі келесі жылдың бірінші тоқсанында Того астанасы Ломеде ЮНЕСКО-мен, Африка одағымен және Google Maps сияқты технологиялық брендтермен бірге резолюцияның орындалуын жоспарлау іс-шарасын өткізуді жоспарлап отыр.

Дюссей: «Неге қазір деп сұрайтындарға мен айтамын: неге жоқ? Әлем картасына қараған кезде... бізге баяндауды өзгерту уақыты келді», — деді.

Ол: «Бізге, Африкадағыларға, өзіміз өзгерте алатын нәрселерді өзгерту жауапкершілігін алу уақыты келді», — деп қосты.