Пәкістандағы Брод-Пик шыңындағы қар көшкіні алты непалдық гидтің өмірін қиды, олардың қатарында атақты альпинист Нирмал Пуржа да бар. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Қаза тапқандардың ішінде Эверестті ондаған рет бағындырған және оттегісіз 8000 метрлік шыңдарды, сондай-ақ қыста әлемдегі ең қауіпті шыңдардың бірі K2-ні бағындыру сияқты мүмкін емес болып көрінген бірнеше рекорд орнатқан альпинистер бар.
Бұл жетістіктерден бөлек, өткен аптада Брод-Пикте қаза тапқан алты непалдық әлемнің назарын непалдық тау гидтеріне, яғни шерпаларға аударды, олар бұрын тек көмекші ретінде қарастырылатын.
Қаза тапқандардың арасында әлемнің 14 ең биік шыңын алты ай ішінде бағындыруымен танымал британдық-непалдық альпинист Нирмал Пуржа да бар. 43 жастағы Пуржа, оны Нима деп те атайды, Брод-Пикке (әлемдегі 12-ші ең биік шың) 10 адамнан тұратын халықаралық команданы бастап барған кезде қар көшкіні болды.
"Нима, әрине, культтік тұлға және өз ұрпағының үздіктерінің бірі", - дейді Outside Magazine журналының Эверест жөніндегі ұзақ жылғы тілшісі Бен Эйерс.
Сондай-ақ Брод-Пик экспедициясын басқарған Кили Пемба Шерпа мен Пур Бахадур Гурунг "берік тәжірибесі бар мықты альпинистер" болған, дейді Эйерс.
46 жастағы Кили Пемба шілде айының басында 14 ең биік шыңның соңғысын бағындырып, альпинизмдегі Гранд Слэм атағын енді ғана алған еді. Бұған дейін де ол 2021 жылдың қаңтарында K2-нің алғашқы қысқы бағындыруында Пуржа бастаған непалдық команданың құрамында болған.
Кили Пембаны кішіпейіл және клиенттеріне адал қызмет ететін адам ретінде сипаттайды. Ол Эверестке 15 рет шыққан, оның екеуінде екі аяғы ампутацияланған адамдарды жетектеп шыққан.
"Бұл кез келген гид үшін ең қиын тапсырма болды, [Кили Пемба] оны үлкен қамқорлықпен орындады", - дейді сол кездердің бірінде базовый лагерде болған үкімет өкілі Гьянендра Шреста.
37 жастағы Пур Бахадур Гурунг 14 ең биік шыңның 12-сін бағындырған және Халықаралық тау гидтері қауымдастығының (IFMGA) сертификатын алған небәрі 100 непалдық гидтің бірі болған.
"IFMGA гиді болу үшін көп ақша, құштарлық және адалдық қажет. Бұл Пур Бахадурдың альпинизмге деген ынтасы туралы көп нәрсе айтады", - дейді Непал туризм департаментінің өкілі Химал Гаутам. "Сондай-ақ бұл Брод-Пиктегі орны толмас шығын туралы айтады", - деп қосады ол.
2024 жылы Пур Бахадур Эвересттен 1924 жылы жоғалып кеткен британдық альпинист Эндрю Ирвиннікі деп есептелетін жүз жылдық етікті тапқан команданың құрамында болған.
Брод-Пикте қаза тапқан қалған үш непалдық гидтің ішінде үшінші ең биік шың Канченджанганы бір маусымда үш рет бағындыруымен танымал Гьялжен Шерпа да бар. Кейбір әріптестері бұл жетістік Гиннестің рекордтар кітабына лайық деп санайды.
Сондай-ақ 36 жастағы Нима Шерпа 2026 жылы төрт сегіз мыңдықты бағындырған, ал 20 жастағы Наванг Тинду Шерпа Непалдың көтеріліп келе жатқан тау гидтерінің буынына жататын.
Непалдық тау гидтері әр көктемде халықаралық клиенттерді Непалдың ең биік шыңдарына жетектейді. Маусымнан қыркүйекке дейін созылатын муссон кезінде олардың кейбірі Пәкістанның солтүстігіне, әлемдегі ең биік шыңдардың бірі орналасқан аймаққа аттанады.
Бұл аймаққа келушілер салыстырмалы түрде аз, бірақ сұраныс артып келеді. Гималайға жыл сайын миллионнан астам авантюрист саяхатшы келсе, Пәкістандағы Каракорум тауларына жылына небәрі 15 000 шамасында альпинист келеді.
Кейбір сарапшылар Пуржаның 14 шыңды алты ай ішінде бағындыруы Пәкістанды альпинистердің назарына іліктірді деп санайды. Бұл жетістік Netflix фильмінде көрсетілген.
"Ниманың жетістігі көптеген [гидтерге] және шетелдіктерге бұл альпинизм тәжінің шынымен мүмкін екеніне сенім берді", - дейді Непал альпинизм қауымдастығының міндетін атқарушы президенті Ишвари Паудел. "Бұл Пәкістанды непалдық шерпалардың негізгі шетелдік базасына айналдырды. Ал шетелдік альпинистерге армандарын орындауға көмектесе жүріп, көптеген гидтердің өздері де 14 шыңды бағындырды", - дейді Ишвари.
Эверест тілшісі Эйерс Пуржа "альпинизмнің жаңа дәуірін" насихаттауға көмектесті, бұл белгілі бір мағынада "тауға шығуды демократияландыруға" көмектесті, бірақ сонымен бірге "коммерцияландыру мен тәуекелді күшейтті" дейді.
Пәкістан тауларының шалғайлығына байланысты экспедицияларды ұйымдастыру әлдеқайда қиын - бұл тек үздік гидтер ғана атқара алатын іс, дейді шерпалар BBC-ге.
"Біз өз арқандарымызды бекітіп, мұзға қадамдарымызды ойып, жол-жөнекей лагерьлер құруымыз керек", - дейді Нима Ринджи Шерпа. 20 жастағы ол 2024 жылы әлемнің 14 ең биік шыңын бағындырған ең жас альпинист ретінде жаңа рекорд орнатқан.
"Коммерциялық альпинизм дәуірінде де біз [Пәкістанда] нағыз, ескі мектеп альпинизмін сезінеміз", - дейді ол.