Құмар ойындардың заңсыз нарығының қауіптері туралы бірнеше рет ескерткен үш британдық букмекер әлемдегі ең ірі оффшорлық казинолардың бірімен тиімді келісімнен пайда көрді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл мәміленің мән-жайы өткен аптадағы Casino Secrets ағып кетуінің нәтижесінде белгілі болды. Онда оффшорлық бәс тігу сайттарының баспанасы саналатын Кариб теңізіндегі Кюрасао аралының құмар ойындар реттеушісінде сақталған мыңдаған құпия файл жарияланды.
Ағып кеткен файлдардың біреуі Santeda онлайн-казино желісіне қатысты. Бұл желі Ұлыбританиядағы осал құмар ойыншыларды заңсыз нысанаға алды деп айыпталған және Испанияда лицензиясыз жұмыс істегені үшін айыппұл салынған.
Файл Santeda-ның 2022 жылы Sports Information Services (SIS) компаниясымен келісім жасасқанын көрсетеді. SIS – Ұлыбританияда орналасқан құмар ойындар контентін жеткізуші, оның бір бөлігі Ladbrokes, William Hill және Betfred иесі, миллиардер Фред Донға тиесілі.
Үш букмекер де үкіметке шамадан тыс реттеу немесе салық салу олардың клиенттерін Британияда жұмыс істеуге лицензиясы жоқ заңсыз оффшорлық казинолардың құшағына итермелеуі мүмкін деп бірнеше рет ескерткен болатын.
Ағып кетуге сәйкес, үшеуі де SIS-тің Santeda-мен келісім жасасқаннан кейін төлеген ондаған миллион фунт дивидендтің үлесінен пайда көрді.
Компаниялар келісім жасалған кезде бұл туралы білмеген болуы мүмкін. Құмар ойындарды реформалаудың белгілі белсендісі Мэтт Зарб-Кузин оларға «үйін ретке келтіруге» кеңес берді.
Букмекерлер SIS-тің 50%-дан астамына бірлесіп иелік етеді. SIS құмар ойын сайттарына тікелей ат жарысы, грейхаунд және киберспорт контентін, сондай-ақ клиенттермен бәс тігулерді есептеу үшін қолданылатын деректерді жеткізеді.
Мұндай деректерді пайдалану онлайн-бәс тігу компаниялары үшін өте маңызды, өйткені ол клиенттерге қызмет көрсетуге және олардың бәс тігулерін өңдеуге көмектеседі.
Ағып кеткен келісімшарт SIS-тің Santeda сайттарына осы қызметтерді екі жыл бойы ұсынуға келіскенін көрсетеді. Келісімшарт тараптардың біреуі тоқтатуды таңдамаса, автоматты түрде ұзартылып отырған.
Келісім шарттары бойынша SIS Santeda брендтері арқылы жасалған ұтылған бәс тігулерден түскен кірістің пайызын алды.
Келісімшарттың әлі де күшінде екені немесе SIS одан қанша табыс тапқаны белгісіз. SIS келісімнің тоқтатылғанын айтудан бас тартты.
Салалық дереккөздер Ladbrokes, William Hill және Фред Донның Santeda-мен келісім туралы білуі мүмкін емес деп мәлімдеді, себебі олардың салалық бәсекелестер туралы коммерциялық құпия ақпаратқа қол жеткізуін болдырмауға арналған бақылау шаралары бар.
Бір дереккөздің айтуынша, компаниялар лицензияланған операторлар заңсыз нарық туралы ескертулерін күшейтіп жатқан кезде SIS-тің Santeda-мен іс жүргізгеніне «қатты ашуланған».
Entain компаниясы «SIS жасасуды шешетін коммерциялық немесе клиенттік келісімдердің тарапы емес» деп мәлімдеді. «Енді бұл қарым-қатынас белгілі болған соң, біз оны өте байыпты қабылдаймыз және SIS-ке алаңдаушылығымызды жеткіздік».
Santeda-мен жасалған келісімшарт SIS деректерін Ұлыбританияда пайдалануға рұқсат бермейді.
Алайда ол SIS-тің бұған дейінгі Guardian тергеуі Ұлыбританиялық клиенттерді заңсыз нысанаға алғанын анықтаған бірнеше Santeda сайтына ақпарат бергенін көрсететін сияқты. Оның ішінде құмар ойынды тастауға тырысып жүрген адамдарға арналған сияқты көрінетін жарнамалық материалдар да бар.
Santeda-ның Кюрасао лицензиясы оған Ұлыбритания мен АҚШ сияқты құмар ойындарды реттейтін жетекші юрисдикциялардың көпшілігінде жұмыс істеуге рұқсат бермейді.
Companies House құжаттары SIS акционерлері – Ladbrokes, William Hill және Донды қоса алғанда – Santeda-мен келісім жасалғаннан бері кемінде 37 млн фунт дивиденд алғанын көрсетеді, оның ішінде 2023 жылы 30 млн фунт бар.
Ladbrokes SIS-тің 23%-ына иелік етеді, бұл оның осы кезеңде 8,5 млн фунт төлем алғанын көрсетеді.
Ladbrokes иесі Entain компаниясының бас директоры Стелла Дэвид Премьер-лига футбол клубтарын заңсыз операторларды қоздыруға «қатысы бар» деп сынаған және мұндай фирмалар Ladbrokes сияқты лицензияланған операторларға салынатын салықтың кез келген өсуінен күшейе түсуі мүмкін деп ескерткен.
William Hill SIS-тегі шамамен 20%-дық үлесінен 7 млн фунттан астам алған сияқты.
Биыл букмекердің иесі Evoke әлсіз онлайн-кірістер үшін заңсыз нарықты кінәлаған болатын.
Сондай-ақ SIS директоры болып табылатын Фред Дон 8%-дық үлеске ие, бұл оның акционерлік төлемдердегі үлесі шамамен 3 млн фунт болғанын көрсетеді.
Дон осы айда канцлерге алдағы бюджет аясында қарастырылып жатқан ойын автоматтарына салынатын салықтың өсуі ойыншыларды салық төлемейтін, ат жарысына үлес қоспайтын немесе реттеушілік бақылауды жүзеге асырмайтын заңсыз нарық сайттарына итермелейтінін ескертті.
Құмар ойындарды бұғаттайтын Gamban компаниясының директоры және қатаң заңдар үшін ұзақ уақыт күресіп жүрген белсенді Зарб-Кузин: «Ұлыбританияның ең ірі құмар ойын фирмалары үкімет салық пен реттеуді арттырса, заңсыз нарықтың өсу қаупі туралы ескертіп жүргенде, дәл сол фирмалар одан пайда көріп отыр», – деді.
«Егер құмар ойын индустриясы қара нарық туралы алаңдаса, ол онымен барлық байланысын үзіп, өз үйін ретке келтіруі керек».