Ұлыбританияның басып алынған Батыс жағалауындағы израиль елді мекендерімен сауда жасауға тыйым салу туралы шешіміне Израильдің ашулы реакциясы осы сәттің қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ұлыбритания Израильдің ашуының негізгі нысанына айналды, бірақ 12 елдің бірлесіп әрекет етуі наразылықты одан әрі күшейткені анық. Лондондағы шенеуніктер Израиль-Палестина саясатындағы мұндай күрт өзгеріс дұшпандық реакция тудыратынын әрқашан білген, алайда Израильдің жауабының жылдамдығы мен қаталдығы оларды таңғалдырған.
Израильдің Шығыс Иерусалимдегі Ұлыбритания консулдығын жабуы және британ өкілдерін Халықаралық Газа қолдау орталығынан шығаруы - бұл өте дұшпандық қадамдар. Бұл Израильдің Ұлыбритания мен тағы 11 елдің (Франция, Испания және Канаданы қоса) бейсенбідегі әрекетіне алаңдаушылық білдіріп отырғанын көрсетеді.
Елді мекендерде өндірілген өнімдер Израиль экспортының айтарлықтай бөлігін құрамаса да, оларды ерекше назарға алудың саяси символизмі күшті. Ондаған жылдар бойы британ және басқа үкіметтер басып алынған палестиналық аумақтардағы елді мекендерді заңсыз деп санап келді, бірақ ол жерде өндірілген өнімдерге тыйым салудан бас тартты.
Енді Ұлыбритания 2024 жылғы Халықаралық сот шешімімен келісетінін жариялап, бүкіл оккупацияны (соның ішінде Израильдің әскери қатысуын) заңсыз деп танығаннан кейін, Сыртқы істер министрі Эд Милибэнд үкіметтің экономикалық қарым-қатынастары осыны көрсетуі керек деді. Сондықтан тек өнімдерге ғана емес, елді мекендерге құрылыс, инфрақұрылым немесе қаржы қызметтерін көрсететін компанияларға да тыйым салынды. Бұл шаралар, сондай-ақ "оккупацияға материалдық үлес қосатын" қару сатуға шектеулерді қамтиды, күткеннен де асып түсті.
Тек әрекеттер ғана емес, сыртқы істер министрінің жүрекжарды, кейде терең жеке мәлімдемесінің тілі де таң қалдырады. "Мемлекет Израильді қолдауға берік... мақтанышпен британдық яһуди" ретінде Милибэнд өзінің алдындағылардың барлығынан да тікелей әрі ашық сөйледі. Британдық сыртқы істер министрінің "қоныстанушылар терроризмі өршіп тұр" және ол Батыс жағалауының кейбір аймақтарында палестиналықтардың "этникалық тазартылуына" жауапты, ал Израиль үкіметі "бұған көз жұмып қарады" деуі шынымен таңғаларлық.
Милибэнд мұны британ саясатындағы "қайта қалыптастыру" деп атайды. Бүгін бұл түбегейлі қайта қарау сияқты сезілді және британ-израиль қарым-қатынасын онжылдықтардағы ең төменгі деңгейге жеткізді. Израильдің алдағы сайлауына байланысты қызу атмосфера Израиль сыртқы істер министрі Гидеон Саардың қатал жауабына ықпал еткен болуы мүмкін, бірақ көптеген израильдіктер оның ашуын бөліседі.
Көптеген израильдіктер кейбір қоныстанушылардың зорлық-зомбылыққа негізделген мессиандық идеологиясын проблема деп санайды. Кейбіреулер оларды ұлттық ұят деп санайды. Бірақ бұл олардың 1967 жылғы Алты күндік соғыста басып алынған жерлерде салынған елді мекендерді заңсыз деп келісетінін білдірмейді. Көпшілік бұрынғы премьер-министр Эхуд Ольмерттің өткен жылы Беньямин Нетаньяхуды Израильді халықаралық жатқа айналдырды деп айыптауымен күрт келіспейді. Бірақ олар халықаралық қысымның қабырғасы жабылып келе жатқанын сезінеді - Eurovision немесе спорттық іс-шаралардағы наразылықтардан бастап, көшбасшыларға қарсы халықаралық тұтқындау ордерлеріне дейін, енді елді мекен өнімдеріне тыйым салуға дейін - бұл оларды алаңдатып, қорғанысқа итермелейді.
Палестиналықтар үшін бұл прогресс сияқты. Палестина сыртқы істер министрлігі санкциялар қабылдаған елдерді мақтап, Израильдің "заңсыз елді мекен кәсіпорнын" тоқтату үшін "шұғыл, нақты шаралар" қабылдауға шақырды. Лондондағы палестиналық елші доктор Хусам Зомлот үкімет шешімін "Ұлыбритания-Палестина қарым-қатынасындағы бетбұрыс" деп атады. Оның айтуынша, Ұлыбританияның "батыл қадамдары" Палестина мемлекетінің 1967 жылғы шекарада, астанасы Шығыс Иерусалим болып тәуелсіздігіне жол ашады. Бірақ Зомлот Израильдің 59 жылдық оккупациясының шындығы аяқталмағанын, тіпті айтарлықтай өзгермегенін біледі.
Өміршең палестиналық мемлекеттің перспективасы өте аз болып қала береді және 12 елдің бірлескен әрекеті Израильдің Батыс жағалауындағы тоқтаусыз экспансиясын кері қайтаратынына қазіргі уақытта ешқандай белгі жоқ.