Еуропалық Одақта тұратын британдық жасөспірімдер екі жылдан кейін Ұлыбритания университеттерінде оқуға мүмкіндігін жоғалтуы мүмкін, себебі Брексит ережелерінің өзгеруі оларды қымбат халықаралық ақы төлеуге және студенттік қаржыландырудан айырылуға мәжбүр етеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Қазіргі уақытта ЕО-да тұратын британдық паспорт иелері Ұлыбритания университеттерінде «үй студенті» мәртебесіне ие. Алайда, бұл жеңілдік кезеңі 2028 жылы аяқталғанда, олар бұл мәртебеден айырылады. Бірінші толқынға осы күзде A-level немесе оған тең емтихандарды бастайтындар кіреді.

Ұлыбританиядағы үй студенттері үшін оқу ақысы шектелген – 2026 жылы қабылдау үшін £9,790. Алайда университеттер шетелдік студенттер үшін өз бағаларын белгілей алады, және бұл бағалар көбінесе кемінде үш есе жоғары. Мысалы, Уорик университетінде экономика мамандығы бойынша шетелдік студенттер 2026 жылы жылына £35,530 төлейді, ал Лидс университетінде құқықтану мамандығы жылына £26,750 тұрады.

«Бұл Брекситтен кейінгі жеңілдік кезеңінің аяқталуы және ЕО-да тұратын, бірақ Ұлыбританияда оқығысы келетін британдық азаматтар мен олардың отбасылары халықаралық студенттер ретінде жіктелетінін білдіреді», - дейді Стоун Кинг компаниясының серіктесі және иммиграциялық құқық бөлімінің басшысы Джули Моктадир. «Олар сондай-ақ оқу ақысы мен күнкөріс шығындарын жабуға көмектесетін Ұлыбритания үкіметінің студенттік несиелеріне құқығын жоғалтады, бұл көптеген адамдар үшін маңызды».

2028 жылы басталатын курстар үшін студенттер үй студенті мәртебесіне ие болу үшін оқу басталғанға дейін үш жыл бойы Ұлыбританияда тұруы керек. Өзгерістер бүкіл Ұлыбританияға қатысты, бірақ әр аймақта талаптар әртүрлі болуы мүмкін. Моктадирдің айтуынша, «Шотландияда күрделірек ақы құрылымы бар».

Жеке университеттер кейбір жағдайларда ЕО-дан қайтарылған студенттерді үй студенттері ретінде қарастыра алады. Алайда, студенттік несие берушілер ережелерге бағынады, сондықтан бұл адамдар оқуын қаржыландыру үшін қарыз ала алмайды.

Кейбір отбасылар үшін бұл қиын шешімдерге әкелді. Олар тұратын жерде оқу қиын немесе мүмкін емес болуы мүмкін, пәнге, жергілікті талаптарға және тіл деңгейіне байланысты.

«Таңдаған университет курсы басталғанға дейін кемінде үш жыл бұрын Ұлыбританияға көшуден басқа, ата-аналар мен болашақ студенттердің жаңа ережелермен танысудан басқа амалы жоқ», - дейді Моктадир. Ол кейбір университеттер шәкіртақылар мен сыйлықтар ұсына алатынын, бірақ көпшілік үшін бұл жеткіліксіз екенін қосады.

Джеймс пен Эми Томпсон және олардың балалары Исла мен Берти 2021 жылы Джеймстің жұмыс берушісі BMW-мен екі жылдық келісімшарт бойынша Германияға көшті. Отбасыға бұл жер қатты ұнағаны сонша, олар тұру мерзімін ұзартты, қазір бес жыл болды. Олар ұзағырақ қалуы мүмкін еді, бірақ Исла 16 жаста, олар тұру мерзімін ұзарту оның халықаралық оқу ақысын төлеуіне әкелетінін түсінді.

«Біз бастапқыда жұмыс үшін екі жылға көштік, балалар тоғыз және 11 жаста еді, сондықтан жоғары білім туралы ойламадық», - дейді Эми. «Қазір біз ақы жағдайы өте қиын екенін түсіндік. Исла жақсы британдық университетке түсуде қиналмайды, бірақ халықаралық ақы төлеу керек болса, біз оны көтере алмаймыз».

Исланың үй студенті мәртебесіне ие болуы үшін тым кеш, сондықтан ол университетке өтініш бермес бұрын бір жыл үзіліс алуы мүмкін. Оның арманы - Кембридж университетінде жаратылыстану ғылымдарын оқу. Үй студенттері үшін оқу ақысы £9,250, ал халықаралық студенттер £44,214 төлейді, оған қоса колледж ақысы £11,500-ден басталады.

Universities UK ұйымы: «Брекситтен кейінгі үй студенті мәртебесі әрқашан ЕО-дағы британдық экспаттарға өтпелі қорғаныс беретін уақытша ереже болды», - дейді. Өзгерістер бұл топты әлемнің басқа бөліктерінде тұратын британдық азаматтарға қолданылатын ережелерге сәйкестендіреді.

Техникалық тұрғыдан адам бірнеше елде «тұрақты тұру» мәртебесіне ие бола алады, бірақ Моктадирдің айтуынша, олар «банк үзінділері, коммуналдық төлемдер және салық төлемдері сияқты физикалық дәлелдер арқылы көрсете білуі керек». Ол: «Осылайша, 2028 жылдан кейін адамның Ұлыбритания университетінде үй студенті мәртебесіне ие бола алуы оның жеке жағдайына байланысты болады», - деп қосады.

30 жасқа дейінгілерге бір-бірінің аумағында жұмыс істеуге және оқуға рұқсат беру жоспарлары және ЕО студенттеріне Ұлыбританияда үй студенті мәртебесін қайтару (бұл британдық паспорт иелеріне де қолданылуы керек) осы айда ЕО мен Ұлыбритания көшбасшыларының саммитінде талқылануы керек еді. Алайда, Кир Стармер премьер-министр қызметінен кететінін жариялағаннан кейін саммит кейінге шегерілді.

Томпсондар үшін Германияға көшу әрқашан уақытша болды, бірақ олар қайту күнін университет ақысы анықтайды деп күтпеген. «Бұл ата-анасымен жұмыс үшін көшкен жас адамға қалай әділ болмақ?» - дейді Томпсон.