Лула да Силваның жексенбідегі президенттік сайлаудың екінші турында төтенше оңшыл қарсыласы Флавиу Болсонаруды таңғаларлық жеңуі ел ішінде миллиондаған қуанышты жақтастарын көшеге шығарды, әрі бүкіл әлемдегі табиғат қорғаушылар, климат белсенділері мен әлеуметтік әділеттілік жақтастарын шабыттандырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Лула әкімшілігі Амазония мен Серрадудағы орман жойылуының рекордтық төмендеуін жариялағаннан кейін бірнеше апта өткен соң, қорғаушылар Бразилияның 2030 жылға қарай ормансыздануды нөлге жеткізу мақсатына қол жеткізіп, қазба отыннан бас тартуға жаһандық көшуге қолдау көрсетуін жалғастырады деп үміттенеді. Бұл климатты тұрақтандыру және деградацияға ұшыраған экожүйелерді қорғау жөніндегі әлсіреген жаһандық күш-жігерге үлкен серпін беріп, жаһандық оңтүстіктің көшбасшылығының керемет үлгісін көрсетеді.

Алда үлкен шайқастар тұр. Амазония аймағында Болсонару партиясының төтенше оңшыл мүшелері тоғыз штаттың жетеуінің губернаторлығын және көптеген муниципалдық мэрліктерді жеңіп алды. Бразилия конгресінде қазір агробизнес пен тау-кен өнеркәсібінің мүдделері басым, олар соңғы жылдары саяси күн тәртібін айқындап, байырғы жерлерде кен өндіруді кеңейтуге, жол құрылысын ұлғайтуға, өзендерді жекешелендіруге, экологиялық қорғауды әлсіретуге және президентті импичментке тартуға әрекет жасайды.

Аймақтық деңгейде Лула Дональд Трамптың «Америка қалқаны» деп аталатын бастамасына қосылмаған негізгі оңтүстік американдық көшбасшылардың жалғызы ретінде Вашингтонның критикалық минералдар мен басқа да табиғи ресурстарды Қытайға немесе Еуропаға сатудың орнына АҚШ-қа бағыттау туралы қысымына тап болады. Ал планетарлық деңгейде Бразилия Амазонияны қайтарылмас шекке жақындатып жатқан жаһандық жылынудың жеделдеу қаупіне ұшырайды.

Сондықтан жексенбідегі нәтиже Амазония мен басқа да маңызды биомдарға аздап тыныс алу мүмкіндігін бергенімен, Бразилия әлемге сыйлаған қуаныш пен үміт басқа елдерде саяси өзгерістерге шабыттандырмаса, тез сөнеді. Бұл тұрғыда Лула жеңісінің ең үлкен экологиялық әсері басқа елдердегі науқаншыларға берген сабақтары болуы мүмкін. Міне, алғашқы қорытындылар:

1. Саясат маңызды

Төтенше оңшылды жеңуден жоғары экологиялық басымдық жоқ, өйткені ол экстрактивистік және жиі қылмыстық топтардың мемлекеттерді басып алып, адамдар, демократия және қоршаған ортаны қорғауды әлсіретуінің «Троя аты» болып табылады. Жаир Болсонарудың 2019-2022 жылдардағы президенттігі кезінде Амазониядағы ормансызданудың 59,5%-ға өсуін қараңыз – бұл Бразилия тарихындағы төрт жылдық президенттіктердің ең жоғары деңгейі. Лула әкімшілігі кезіндегі 71,2%-ға төмендеуімен салыстырыңыз. Соңғы бір жылда орман жоғалту 3 335 шаршы км құрады, бұл 1988 жылы спутниктік өлшеулер басталғаннан бергі ең төменгі деңгей. Лула ешбір жағдайда эколог емес. Ол өзі бірнеше деструктивті жобаны мақұлдады, бірақ ол әлеуметтік қозғалыстардың дауысын тыңдайтын адам.

2. Берілмеңіз

Луланы нарықтар мен кейбір сауалнамалар бірінші турдағы жеңілістен кейін негізінен есептен шығарды. Бірінші турда жеңілген ешбір кандидат бұрын екінші турда жеңіске жетпеген болатын. Лула үш апта ішінде қосымша 10 миллион дауыс жинап, мұны істей алды. Бұған энергия көшелер мен ормандардан келді. Әлеуметтік қозғалыстар қалаларда алып митингілер ұйымдастырды. Амазонияда байырғы, өзен жағасындағы және киломбола топтары қайықтармен немесе автобустармен сайлау учаскелеріне жету үшін сағаттар, кейде күндер бойы жол жүрді.

3. Науқан армиясын жұмылдырыңыз

Лула науқанының бірінші туры қасаң, ескірген және қорғаныс сипатты болды – бұл үш қасиет экологиялық науқандарға да жиі тән. Бұл екінші турда федералдық депутат Андре Жанонестің әзіл мемдер, тікелей эфирлер және алгоритмдік таратуды қолданатын «Лула армиясы» WhatsApp тобын ашқан кезде өзгерді. Дауыс беру күні бұл армияда 10 миллион «сарбаз» болды, бұл сайлаушылардың шамамен 8%-ы. Еріктілер әлеуметтік желілерде әңгімелер жариялауға және хабарламалар таратуға сағаттар жұмсап, Лула науқанының жауап беру уақыты мен эмоционалдық әсерін жеделдетті. Барлығына оппозиция лагерінің жазбаларын бөліспеу немесе оларға жауап бермеу бұйырылды.

4. АҚШ технологиялық алыптарына қарсы шабуылға шығыңыз

Лула науқаны Facebook, WhatsApp және Instagram әлеуметтік медиа платформаларын басқаратын Meta компаниясын алгоритмдері мен жасанды интеллект құралдарында Болсонаруға саяси жақтастық танытты деп айыптады. Meta бейтараптықтан бас тартты, бірақ техникалық ақауларды мойындады. Бразилияның сайлау соты түзету шараларын бұйырды. Лула жақтастарының ең танымал ұрандарының бірі «Hey Meta, vai tomar no cu!» (Эй Meta, құртыңды ал!) болды. Солшылдардың көбі АҚШ әлеуметтік медиа платформаларын сайлауға ықпал етті деп айыптайды.