Индонезиялық Борнеодағы өрттерден туындаған улы тұман бүкіл Оңтүстік-Шығыс Азияны жауып, жергілікті тұрғындардың денсаулығына ауыр зардаптар әкелуде. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Палаңкарая қаласында тұратын үш баланың анасы Дианира Эка Настити түнде баласының кеудесінен сырылдаған дыбыс естілетінін айтады. «Ол бір жарым айлығында бронхопневмониямен ауруханаға жатқызылған болатын, мен әр түнде: ертең балам жөтеле ме?» деп алаңдаймын дейді ол.

Ашық спутниктік Nusantara Atlas платформасының мәліметінше, жыл басынан бері Индонезияда шамамен 1,9 миллион гектар орман өртенді. Бұл АҚШ-тың Нью-Джерси штатының аумағына немесе Фиджидің бүкіл құрлықтық аумағына тең. Тек қыркүйек айында 1 миллион гектар жер өртенген деп есептеледі.

Улы түтін Индонезияны қаптап, Сингапур, Малайзия және Филиппинге дейін жетті. Қазан айының ортасында Индонезия Денсаулық сақтау министрлігі созылмалы жөтел мен жедел респираторлық инфекциялардан зардап шеккен 277 000-нан астам адамды тіркеді. Олардың 62 000-нан астамы бес жасқа дейінгі сәбилер мен бүлдіршіндер.

22 жастағы Натари Виктория бір аптадан астам жөтелден кейін Палаңкараядағы денсаулық орталығына жатқызылды. «Орман өрттері әсіресе баршаның денсаулығына орасан зиян тигізді. Менің кішкентай немере ағаларым, оның ішінде сәбилер де жөтелдеп жатыр. Бұл оларға қатты әсер етуде», — дейді ол.

Палаңкарая денсаулық сақтау басқармасының басшысы Ридуан: «Мұнда, Орталық Калимантанда, әсіресе Палаңкараяда аспан сарғайып, тұманданды. Тұрғындар шын мәнінде не жұтып жатыр? Бұл таза оттегі емес, көмірқышқыл газы мен ластаушы заттар. Ал нәтижесінде не болады? Денеге, әсіресе миға, оттегі жеткіліксіз келеді», — дейді.

Палаңкараяда ресми кеңес — үйден шықпау. Бірақ Дианира бұл шынайы емес дейді: «Мен көкөніс сатып алуым, азық-түлік қорын жасауым, мектеп керек-жарақтарын алуым керек. Бұл мүмкін емес, және осылай дейтін адамдар мұнда не болып жатқанын білмейді деп ойлаймын».

Палаңкараядан 50 шақырым солтүстіктегі Рамаң ауылында тұратын 37 жастағы Лола Мацитри де үйден шықпай отыр. Соңғы апталарда тұман қоюланып, ол отбасымен бірге уақытының көбін үйде өткізуге мәжбүр. Оның балалары, Индонезияның тұманнан зардап шеккен аймақтарындағы көптеген балалар сияқты, сабақтарын онлайн оқып жатыр. Ал ересектер улы ауада жарты күндік жұмысты әрең атқаруда.

«Денсаулыққа қауіп төніп тұрғанынан қорқамыз ба? Әрине, қорқамыз. Бірақ қайда барамыз?» — дейді Мацитри. «Біз бұл жағдайға шыдап, мықты болуымыз керек, өйткені басқа амал жоқ».

Үкімет өрттерді тоқтату үшін көбірек шара қолдануға шақырған қоғамдық қысымға ұшырауда. Билік өртті сөндіру үшін әуеден су тастаудан бастап ауа райын өзгерту эксперименттеріне дейін шаралар қолданғанын мәлімдейді. Өткен аптада үкімет 60 000-нан астам қызметкерді «құрлық операциясына» жұмылдырып, жаңа өрттерді сөндіруде 80% табысқа жеткенін мәлімдеді.

Индонезиялық Yayasan Konservasi Alam Nusantara (YKAN) табиғатты қорғау ұйымының орман және шымтезек зерттеушісі доктор Ниса Новита: «Бұл суға батып бара жатқан кемені құтқаруға ұқсайды: шұғыл әрекет етіп, көмектесетін барлық құралды пайдаланып, әлі де болса одан әрі зиянды болдырмауымыз керек», — дейді.

Алайда жергілікті құтқарушылардың ресурстары сарқылуда.