Боливия ормандарынан табылған дақты мысық жаңа түр ретінде расталды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Үй мысығындай ғана кішкентай бұл жануар бұған дейін басқа жабайы мысықтармен шатастырылып, назардан тыс қалып келген. Алайда ДНҚ зерттеулері оның жеке түр екенін көрсетті. Бұл әлемнің ең жұмбақ сүтқоректілері туралы әлі де көп нәрсе белгісіз екенін дәлелдейді.
Ғалымдар бұл жаңалықтың тигр мысықтарын қорғауға назар аудартады деп үміттенеді. Тигр мысықтары — Оңтүстік және Орталық Америкада кездесетін шағын жабайы мысықтар тобы. Олар арыстан, қабылан, жолбарыс сияқты ірі туыстарына қарағанда қоғам назарына аз ілігеді.
Тигр мысықтары Коста-Рикадан Боливия мен Аргентинаға дейінгі аралықта таралған. Олар сыртқы түрі жағынан өте ұқсас, тіпті сарапшылар да ажыратуға қиналады.
«Бұл — әлем үшін жаңа түрдің ашылуы, яғни Leopardus tilcayo. Бұл таңғажайып нәтиже», — деді Боливияның Ла-Пас қаласындағы Universidad Mayor de San Andres университетінің өкілі Паола Ногалес-Аскаррунс.
«Жаңа түрлер әлі де ашылуды күтіп тұрғаны таңғаларлық: бізге вулканға, аралға немесе терең теңізге барудың қажеті жоқ», — деп қосты ол.
Түрдің тек бір ғана расталған тірі өкілі белгілі — ол Боливиядағы құтқару қорығында тұрады. Алайда ғалымдар басқалары да бар деп сенеді.
Дәл осы 10 жастағы мысық, «Тигрино» деп аталған, ғалымдарды ашу жолына бастады. Боливиялық ғалым доктор Ногалес-Аскаррунс қорықта ерікті болып жүргенде мысықтың ерекше көрінетінін байқаған. Оны жергілікті тұрғын орманнан тауып, әуелде үй мысығының баласы деп ойлаған. Алайда ол есейген сайын үй мысығындай мінез көрсетпейтіні белгілі болды.
Доктор Ногалес-Аскаррунс елдің Юнгас аймағындағы қалың ормандарда шағын жабайы мысықтардың басқа да көріністері туралы естіген, бірақ олар ғалымдар тарапынан зерттелмеген еді.
Жұмбақты шешу үшін ол әлемнің түкпір-түкпірінен келген зерттеушілермен бірлесіп, тірі жануарлар мен мұражай үлгілерінен алынған ДНҚ арқылы тигр мысықтарының шығу тегін зерттеді.
«Жазбалар мен суреттер өте аз, мұражайда бірде-бір дана жоқ, сондықтан ол ешкім іздемегендіктен жасырынып жүрді», — деді Бразилиядағы Риу-Гранди-ду-Сул Папалық католик университетінің консервациялық генетигі Эдуардо Эйзирик.
Current Biology журналында жарияланған зерттеу тағы да тосынсыйлар ашты: тигр мысықтарының үш емес, бес түрі бар болуы мүмкін, соның ішінде Боливияның жаңадан сипатталған Tilcaya мысығы (Leopardus tilcayo) бар.
Алайда түрді анықтау — тек бірінші қадам. Оксфорд университетінің Жабайы табиғатты қорғау зерттеу бөлімінің қызметкері, бірлескен зерттеуші доктор Кэролайн Сартордың айтуынша, бұл ашу қорғау үшін маңызды, өйткені түрдің не екенін және қайда тіршілік ететінін білмей, оны қорғау мүмкін емес.
«Бұл жануарлар үй мысығымен шамалас, сондықтан біз олардың барлығын білеміз деп ойлауға болады. Алайда бұл ашу әлемнің аз зерттелген аймақтарында әлі қанша биоалуантүрлілік ашылуы мүмкін екенін көрсетеді», — деді ол.
Тигр мысықтары ормандардың жойылуы, мекендейтін ортаның жоғалуы және заңсыз аңшылық салдарынан жойылу қаупіне ұшыраған деп саналады, алайда жаңа түр бұған дейінгі бағалауларда жоқ.
Бұл ашу әлемнің мысықтар әулетіне де кеңінен әсер етуі мүмкін. Жабайы және үй мысықтарының барлығы Felidae биологиялық әулетіне жатады, оған кішкентай үй жануарларынан бастап алып жолбарыстарға дейінгі барлық тірі мысық түрлері кіреді.
Ресми түрде 41 түр танылған, алайда жаңа ашу және тигр мысықтарының бірнеше түрі болуы мүмкін деген қорытынды бұл санды 44 немесе одан да көпке жеткізеді.
Зерттеуге қатыспаған Шотландияның Ұлттық мұражайларының сүтқоректілер жөніндегі сарапшысы Эндрю Китченердің айтуынша, тигр мысықтары деп аталатын шағын дақты оңтүстік америкалық мысықтар «таксономиялық қасірет» болған.
«Бұл мысықтар сыртқы түрі ұқсас болғандықтан және мұражайларда үлгілер аз болғандықтан шатастырады. Сондықтан генетика көбірек түрлерді ашып жатқан қазір де біз оларды ажыратуды үйреніп жүрміз», — деді ол.