Қазақстанда бензин мен дизель отыны қосымша акцизді есептеу механизмі өзгергеннен кейін қымбаттауы мүмкін. 22 қыркүйектен бастап белгіленген көтерме бағадан асқан жағдайда қолданылатын коэффициент 50%-дан 95%-ға дейін ұлғайтылады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Жаңа коэффициент қалай қолданылады

Жаңа коэффициент отынның көтерме құны белгіленген шектен асқан жағдайда қолданылады. Бензин үшін бұл шек – тоннасына 214 584 теңге, дизель отыны үшін – 284 350 теңге.

Көтерме баға белгіленген деңгейге қарағанда неғұрлым жоғары болса, қосымша акцизді есептеу кезінде асқан соманың соғұрлым көп бөлігі ескеріледі. Сарапшылар бұл жеткізушілердің табыстылығын төмендетіп, сайып келгенде автокөлік иелері үшін отын құнына әсер етуі мүмкін деп алаңдайды.

Алайда бағаның автоматты түрде екі есе өсуі болмайды, дейді мұнай-газ саласының сарапшысы Әнуар Қожабеков.

«Бұл, айталық, отын автоматты түрде екі есе қымбаттайды дегенді білдірмейді. Мемлекет компаниялар белгіленген шектен асатын осы көтерме бағаның бір бөлігінен төлейтін салықты ұлғайтып отыр. Бұл шара, ең алдымен, көтерме бағаның өсуінен салық жинауды күшейтеді. Бұл қосымша кірістер бюджетке түседі», – деп есептейді ол.

Салалық қауымдастықтың алаңдаушылығы

Қазақстанның мұнай өндіруші ұйымдары қауымдастығы PetroMining коэффициенттің көтерілуі салаға ауыр жүктеме түсіруі мүмкін деп санайды. Онда мұнайдың жоғары бағасы автоматты түрде асқан табыс әкелмейтінін атап өтеді: қаражаттың едәуір бөлігі салықтарға, өндіруге және кен орындарын дамытуға жұмсалады.

Қауымдастықтың деректері бойынша, салаға салық жүктемесі шамамен 70%-ға жетеді. PetroMining төрағасы Саят Боранбеков жаңа коэффициент кезінде қосымша акциз нарықты либералдандырудың экономикалық әсерінен асып кетуі мүмкін екенін мәлімдеді.

«Қазір біз үлкен кері шегінуге тап болып отырмыз. 95% ставка кезінде қосымша акциз осы жылдың қыркүйегінде-ақ либералдандырудан түскен түсімнен асып түседі, мұнай жеткізуші үшін әсер шығынды болады. Жыл бойы жиынтықта бұл шамамен 400 млрд-тан 550 млрд теңгеге дейін. 50% ставка кезінде, 11 қыркүйекке дейін болған жағдайда, бұл бизнес үшін де, үкімет үшін де қолайлы жеткілікті модель еді», – дейді сарапшы.

Механизмнің ұзақтығы белгісіз

PetroMining сонымен қатар мұнай өндіруші компанияларға еңбекақы төлеуге, инвестицияларға және геологиялық барлауға қаражат қажет екенін мәлімдейді. Бұл ретте жаңа есептеу механизмі қанша уақыт әрекет ететіні әзірге белгісіз болып отыр.

Қауымдастық формуланың өзгеруі отандық мұнай өндіруші компаниялардың экономикасына айтарлықтай әсер етуі мүмкін, ал бизнестің қосымша шығыстары перспективада ішкі отын нарығына әсер етуі мүмкін деп санайды.

Бұған дейін Курсив Авто Қазақстанда депутаттар нашар бензиннен зардап шеккен көліктерді жөндеуді өтеуді ұсынғанын хабарлаған болатын.