Барак Обама АҚШ-тың Иранмен 15 апталық соғыстан кейін қазіргі жағдайы қақтығыс басталғанға дейінгіден нашар екенін мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

«Біз соғысты, миллиардтаған доллар жұмсадық, әскерімізге үлкен жүктеме түсті. Көп адам қайтыс болды. Ал қазір соғыс басталғанға дейінгі жағдайға қайта оралғандаймыз, тек сәл нашарлау», — деді бұрынғы президент NBC News-ке берген сұхбатында.

Обама Чикагодағы Барак Обама президенттік орталығының ашылуы қарсаңында Дональд Трамп Парижде қол қойған АҚШ пен Иран арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумға пікір білдірді.

«Мен атысты тоқтатуға қол жеткізілгеніне өте қуаныштымын және оның сақталатынына үміттенемін», — деді Обама.

Обама қақтығыстың негіздемесін сынға алып, Трамп әкімшілігінің 2015 жылғы Иранмен келісімнен шығу шешіміне күмән келтірді. Бұл келісім, Біріккен жоспарлы әрекет бағдарламасы (JCPOA) ретінде белгілі, Иранның ядролық қару алуын немесе жасауын шектеу үшін жасалған еді.

«JCPOA бойынша Иран ядролық қару жасамауға келіскен еді, бірақ Трамп одан шығып кетті, бұл Иранның ядролық қуатын арттыруына әкелді», — деді Обама.

Ақ үй Джей Ди Вэнстің Швейцарияға жоспарланған сапарын кейінге қалдырғанын хабарлады. Вэнс Иранмен ядролық мәселе бойынша жаңа келіссөздер жүргізуі керек еді.

Иранның бас келіссөзшісі Мұхаммед Багер Қалибаф болашақ келіссөздерде Тегеранның «қызыл сызықтарын» құрметтеу керектігін айтты. «Егер жау шамадан тыс талап қойса, біз жауап қайтаруға дайын екенімізді дәлелдедік», — деді ол.

Трамп сәрсенбі күні Версаль сарайында өткен кешкі ас кезінде меморандумға қол қойды. Вэнс бейсенбіде Ақ үйде бұл келісімнің артықшылықтарын атап өтті.

«Бейбітшілік жоспары Америка үшін жемісін беріп жатыр, газ бағасы төмендеп жатыр. Иранның ядролық бағдарламасы жойылды, олардың әдеттегі әскери күші жойылды және көршілеріне қауіп төндіру қабілеті жоғалды», — деді Вэнс.

Алайда кейбір энергетикалық компаниялар жетекшілері қақтығыс кезінде сарқылған стратегиялық резервтерді қалпына келтіру үшін мұнайға сұраныс артуы мұнай бағасын жоғарылатуы мүмкін деп есептейді. Exxon вице-президенті Нил Чепмен мұнай қорлары критикалық деңгейге жетсе, физикалық мұнай бағасы барреліне 150-160 долларға дейін көтерілуі мүмкін екенін айтты.

Обама өзінің президенттік орталығы оның басшылығы кезіндегі АҚШ-ты еске салады деп үміттенетінін жеткізді. «Біз қазір дағдарыс пен поляризация кезеңінен өтіп жатырмыз», — деді ол. Ол адамдар демократияның құлдырап жатқанын сезінсе де, сайланған лауазымды тұлғалардың есеп беруін қамтамасыз етуге бәріміз үлес қосуымыз керек деп санайды.