Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ) Йемен қақтығысына қайта кіруге және оңтүстікте Иранға жақын хуситтерге қарсы соғысып жатқан кейбір үкімет күштеріне төлемдерді қайта бастауға келісті, деп хабарлайды Йемендегі дереккөздер. Бұған дейін БАӘ қаңтар айында Йемен ішіндегі операцияларды тоқтатып, қаржыландыру желісін үзген болатын. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Жаңа ынтымақтастық келісімі — Йеменнің болашағы жөніндегі БАӘ мен Сауд Арабиясы арасындағы терең алшақтықтың жазыла бастағанының алғашқы нақты белгісі. Себебі хусит күштерінің Йемен бойынша ілгерілеуі барлық бәсекелес Парсы шығанағы мемлекеттерінің билеушілерін алаңдатты. Сауд Арабиясы күн сайын дрон мен зымыран шабуылдарына ұшырап, қалыпты өмірді сақтауға тырысуда: хусит соққылары оның әуежайлары мен кейбір энергетикалық инфрақұрылымын істен шығарды.
Оңтүстік күштер — негізінен «Алып бригадалар» — бұрын БАӘ тарапынан оқытылып, қаржыландырылған және бытыраңқы хуситке қарсы әскери коалицияның ең тиімді бөліктерінің бірі саналады. Алайда БАӘ қаңтарда Йемен ішіндегі операциялардан шығып, қаржыландыру көзін жапты. Енді БАӘ үкімет күштеріне төлемдерді қайта бастауға келісті, ал Сауд Арабиясы хуситке қарсы күшке әуе қорғанысын ұсынуға міндеттенді.
Сауд Арабиясы да, БАӘ де оңтүстік йемендік сепаратистердің осы аптадағы бөліну туралы референдум өткізу талабына жауап берген жоқ. Бұл қадам 1967-1990 жылдардағы, Йемен екі жеке мемлекет болған кездегі шекараларды қалпына келтіруді білдіреді. Сепаратистік Оңтүстік өтпелі кеңесі өз әскерлерінің ескі Оңтүстік Йемен шекарасынан тыс жерде соғысуына әлі келіскен жоқ. Бірақ Сауд Арабиясының референдумға рұқсат беру туралы нақты келісімі бұл шектеудің алынуына әкелуі мүмкін.
Аденде орналасқан Йеменнің БҰҰ мойындаған үкіметі өткен аптада хусит күштерін астана Санадан қуып шығу үшін қарсы шабуыл жариялады. Бірақ әзірге әскери жорық Мариб маңындағы Маджзар мен Баб әл-Мандаб бұғазы аймағында шектеулі табысқа қол жеткізді.
Оңтүстік өтпелі кеңесінің көшбасшысы Айдарус әл-Зубайди мен Сауд шенеуніктері арасында тікелей байланыс жоқ. Зубайди қаңтарда Оңтүстік өтпелі кеңесінің оңтүстікте билікті басып алып, екі жылдан кейін бөліну туралы референдум жариялау әрекеті сәтсіз аяқталған соң Абу-Дабиге қашты. Бұған жауап ретінде саудтықтар Оңтүстік өтпелі кеңесі күштеріне арналған БАӘ қару-жарақ жеткізілімдерін бомбалады. Содан кейін БАӘ Йеменге қатысуын толық тоқтататынын жариялады, ал Сауд қолдайтын үкімет Зубайдиді мемлекетке опасыздық жасады деп соттауға тырысатынын мәлімдеді.
БАӘ шенеуніктері қақтығыстың жай-күйіне қатты алаңдаулы. Ауыр шығындарға қарамастан, хуситтер ескі Оңтүстік Йемен шекарасынан тыс қалған соңғы екі қала — Таиз бен Марибті басып алуды мақсат етіп отыр.
Жұма күні хуситтер атып шығарған екі зымыран Аден әуежайына жолаушы ұшағы ұшуға дайындалып жатқан кезде тиді. Қаза болғандар туралы хабар жоқ. Йемен ақпарат министрі Муаммар әл-Эрианидің айтуынша, зымырандар Yemenia Airways ұшағынан шамамен 500 метр және ұшу-қону жолағының ортасынан шамамен 100 метр қашықтыққа түскен. Бұл соққы Адендегі президент сарайына хуситтер шабуыл жасап, кемінде бес адам қаза тауып, 16 адам жараланғаннан бір күн өткен соң болды.
Мысыр президенті Абдель Фаттах әл-Сиси өз елінің әскери күштеріне Сауд Арабиясын қорғау үшін әрекет ету өкілеттігін беру мақсатында парламенттің шұғыл сессиясын шақыратынын айтты. Ол Мысыр ешқандай шабуыл әрекетіне бармайтынын, тек Сауд Арабиясын қорғайтынын атап өтті.
Ұлыбританияда Сауд Арабиясының қосымша әскери көмек сұрауы жөніндегі талқылаулар жалғасуда. Ұлыбритания RAF Voyager әуеде отын құю ұшағын жіберді, бірақ аймақтық дипломаттар Лондоннан көбірек әрекет етуді талап етуде. Риядтың Оман мен Катар сияқты басқа Парсы шығанағы мемлекеттерімен осы мәселеде жақынырақ ынтымақтасуы керек пе деген алаңдаушылық та білдірілуде.
Ұлыбританияның негізінен саудтық әуе науқанын толық қолдауының құқықтық салдары да қарастырылуда. Өйткені 2019 жылы апелляциялық сот Ұлыбританияның 2015-16 жылдары Йеменге жасалған саудтық бомбалау науқаны кезінде қару экспорты лицензияларын беруде заңсыз әрекет еткенін анықтаған болатын. Campaign Against Arms Trade ұйымының айтуынша, Ұлыбритания Сауд Арабиясының халықаралық гуманитарлық құқықты бұзуы мүмкін екендігіне тиісті баға бермеген, бұл елді рәсімдерін қайта қарауға мәжбүр еткен.
Сауд Арабиясы содан бері өз әдістерін айтарлықтай қайта қарағанын мәлімдейді және БҰҰ жарғысына сәйкес өзін-өзі қорғау құқығын пайдаланып отырғанын дәлелдейді. БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі 15 қазанда Сауд Арабиясының халықаралық құқыққа сәйкес өзін-өзі қорғау құқығын растайтын БҰҰ төрағалық мәлімдемесін қабылдады.
Тамыз айынан бергі соғыстағы нақты қаза тапқандар саны белгісіз, бірақ БҰҰ мәліметінше, 200 000-нан астам адам үйлерінен қуылған. БҰҰ Аденде орналасқан гуманитарлық топтарға қысымды күшейтуде.