Ауғанстанның шығысындағы Дур Баба ауданының тұрғыны, құрылыс жұмысшысы Анар Гүл: «Он күн, он түн бойы үздіксіз жаңбыр жауды – мұны бұрын көрмеппін», – дейді. Оның ауылындағы үйлер тас пен балшықтан салынған, сондықтан олар қатты жаңбырға өте осал. Бірнеше күндік жаңбырдан кейін Гүлдің ас үйі құлап, көршісі Сайед Афсар Садаттың үйінің үлкен бөлігі толығымен жойылды. «Мұндай жаңбыр жыл сайын күшейіп, ертерек келеді, – дейді Садат. – Олар жолдарды бұзып, егінімізді шайып кетеді. Бұл бізге тікелей әсер етеді». Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Өткен аптада Ауғанстанда нөсер жаңбыр мен су тасқыны ауылдар мен қалаларды жойып, кемінде 31 адам қаза тауып, жүздеген адам хабарсыз кетті. Көршілес елдерде де жағдай ұқсас: Үндістан, Бангладеш және Пәкістанда муссондық жаңбырлар аймақта толассыз апаттар тудырды.
Бангладештің оңтүстік-шығыс жағалауындағы Чаттограм қаласында тұратын Жесмин Ахтердің үйі шілде айының басында 24 сағат ішінде 412,3 мм жауын-шашын тіркелгеннен кейін су тасқынына ұшырады. Оның айтуынша, балалары «өте нашар жағдайда екенімізді түсінеді». Түнде жаңбыр олардың барлығын алып кетті: құстары өлді, күріш алқабы су астында қалды, үйі құлады, ішіндегі балалардың кітаптары, мектеп сөмкелері, ойыншықтары, киімдері, ас үй жабдықтары – бәрі бүлінді. Ахтер алты баласын кеудеге дейін жететін судан өткізіп, анасының үйіне апарды. Олар су қайтқанша бір аптадан астам уақыт бойы тығыз жағдайда тұрды. «Біз бәрінен айырылдық», – дейді Ахтер. Олардың канал бойындағы үйі жақсы жағдайда болмаса да, бірнеше ай бұрын жөнделген еді. «Қазір су тасқыны оны қайтадан жойды. Бізде ақша жоқ. Біз әртүрлі ұйымдардың азық-түлік көмегімен өмір сүріп жатырмыз». Олар үйінің қирандыларына оралды, бірақ балалары дымқыл еденге төселген пластик парақтарда ұйықтайды, ал Ахтер олардың қауіпсіздігіне, әсіресе антисанитарлық жағдайлар ауруға әкелуі мүмкін екеніне алаңдайды. Оның қызында қызба пайда болды.
Еуропа мен Солтүстік Америкада орман өрттері жүріп жатқанда, Азияда бұрын-соңды болмаған жаңбырлар жалғасуда. Оңтүстік Корея ыстық пен нөсер арасында ауытқып жатса, Жапония мен Вьетнамда нөсер жаңбыр көшкінге әкелді. Қытайда су ресурстары министрлігінің мәліметінше, сәуір айында су тасқыны маусымы басталғаннан бері экстремалды жауын-шашын байқалуда. 600-ден астам өзен су деңгейінен жоғары көтерілді – бұл соңғы бес жылдағы орташа көрсеткіштен 35% артық. Оңтүстік-батыстағы Чунцин қаласында нөсер жаңбырдан кейін үлкен көшкін жүріп, кемінде 11 адам қаза тауып, 50 адам хабарсыз кетті. Солтүстік-орталық Ганьсу провинциясындағы көрікті лагерьде су тасқыны 10 адамның өмірін қиып, 23 адам жарақат алды.
Аймақтағы су тасқыны маусымы қатарынан соққан дауылдармен күшейді. Тайфун Нул – Қытайға биылғы жылы соққан ең күшті тайфун – Гуандун провинциясында 890 000-нан астам адамды эвакуациялауға мәжбүр етті. Шілде айының басында Тайфун Майсак Гуансидің бөліктерін су басып, жылан фермаларын шайып, жүздеген жыланның қашуына себеп болды.
Синоптиктер алдағы уақытта тағы да ылғалды ауа райы күтілетінін ескертті. Қытайдың солтүстігінің көп бөлігі, оның ішінде Бейжің, әдеттегіден 20-50% артық жауын-шашын алады деп күтілуде, ал Қытай метеорологиялық басқармасының болжамы бойынша, биыл жазда 4-6 тайфун елге соғады немесе әсер етеді, бұл орташа 4,2-ден жоғары.
Тайвань да экстремалды жауын-шашынның өсуін байқады. Маусым айында қайталанған нөсерлер ауыл шаруашылығына 330 миллион NT$ (шамамен 10,2 миллион АҚШ доллары) шығын келтірді, ал астана Тайбэй жүз жылдан астам уақыттағы ең жоғары айлық жауын-шашынды тіркеді.
Аймақтағы экстремалды ауа райы климаттың өзгеруімен тікелей байланысты. Климат ғалымдары газ, мұнай және көмірді жағудан туындаған климаттық бұзылулар салдарынан Азияның үлкен аумақтары қатты ыстық, ылғалдылық пен құрғақшылықтан зардап шегетінін бұрыннан болжаған. БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық сарапшылар тобының соңғы есебінде температураның көтерілуі «оңтүстік, оңтүстік-шығыс және шығыс Азиядағы муссон аймақтарында су тасқыны және Гиндукуш-Гималай аймағында мұздықтардың еру қаупін» арттыратыны айтылған. World Weather Attribution ғалымдары циклондардан болатын экстремалды жауын-шашын Оңтүстік-Шығыс Азияда «күшейіп» жатқанын ескертті.